فناوری اطلاعات نه تنها سبک زندگی خانواده‌ها بلکه مدل تربیت کودکان را تغییر داده است. روز فناوری اطلاعات، فرصتی است برای مرور واقعی‌ترین اثرات این تحول بر تربیت نسل آینده.
فناوری اطلاعات در خانواده‌های ایرانی یک چهره دوگانه دارد. از یک‌سو، آموزش آنلاین امکان یادگیری مهارت‌هایی را برای کودکان فراهم کرده که حتی مدارس هم قادر به ارائه آن نیستند. امروز بسیاری از دانش‌آموزان ایرانی، زبان انگلیسی، مهارت کامپیوتر، طراحی گرافیک و حتی برنامه‌نویسی را از طریق کلاس‌های آنلاین داخلی و خارجی می‌آموزند؛ مهارت‌هایی که مسیر شغلی آینده آن‌ها را دگرگون می‌کند.
علاوه بر آن، والدینی که به دلیل مشغله‌های کاری نمی‌توانستند زمان کافی برای آموزش فرزندشان بگذارند، اکنون با استفاده از اپلیکیشن‌های تربیتی و آموزشی، بخشی از خلأ تربیتی را جبران می‌کنند. پلتفرم‌های قصه‌گویی و کتاب‌خوانی آنلاین مثال خوبی در این زمینه‌اند که باعث افزایش علاقه به مطالعه در کودکان شده‌اند.
اما در سوی دیگر، همین فناوری اطلاعات قدرت تربیتی والدین را با چالش روبه‌رو کرده است. الگوریتم‌های پلتفرم‌های جهانی، براساس منفعت اقتصادی محتواها را پیشنهاد می‌کنند، نه ارزش‌های تربیتی خانواده‌ها. در نتیجه، بسیاری از والدین گزارش می‌دهند که فرزندان‌شان با مفاهیم و سبک‌های زندگی آشنا می‌شوند که نه در شأن سن آن‌هاست و نه هماهنگ با فرهنگ خانواده.
از سوی دیگر، تمرکز کودکان به‌شدت کاهش یافته است. روانشناسان کودک می‌گویند میانگین توجه مستمر کودکان ایرانی نسبت به ۱۰ سال پیش حدود ۳۰ درصد کاهش یافته که یکی از عوامل اصلی آن، استفاده همزمان از چند رسانه و عادت به محتوای کوتاه و متوالی در شبکه‌های اجتماعی است.
به گفته کارشناسان، فناوری اطلاعات اگر با مدیریت محتوای مصرفی و زمان‌بندی استفاده همراه شود، می‌تواند تربیت کودک را متحول کند. اما اگر خانواده‌ها بدون سواد رسانه‌ای و صرفاً برای سرگرم کردن کودک از آن استفاده کنند، باید منتظر آسیب‌های عمیق شناختی، رفتاری و اخلاقی باشند.
روز فناوری اطلاعات امسال یادآور یک حقیقت است:
فناوری، تربیت کودک را آسان‌تر نکرده؛ پیچیده‌تر کرده است. والدین امروز باید بیش از هر زمان دیگر، همزمان با استفاده از فناوری، تربیت رسانه‌ای و فرهنگی فرزندان‌شان را نیز ارتقا دهند.
