روز کار و کارگر در تقویم بسیاری از کشورها فقط یک مناسبت نمادین نیست؛ فرصتی است برای بازاندیشی در مفهوم «کار»، جایگاه نیروی انسانی و نقش افرادی که در سکوت، موتور حرکت اقتصاد را روشن نگه میدارند.
روز کار و کارگر فراتر از یک تقویم، فرصتی برای تأمل در قلب تپنده جامعه یعنی خانواده است. در بطن هر جامعهای، خانواده کانون مهر، آموزش و رشد است و اعضای آن از جمله زنان، با تلاش و کوشش خود چرخهای اقتصاد و پیشرفت را به حرکت درمیآورند.
امروزه، در کنار توجه به کیفیت اشتغال و امنیت شغلی، نقش بیبدیل زنان در عرصههای اقتصادی بهخصوص کارآفرینی بیش از پیش برجسته شده است.
زنان کارآفرین در ایران و جهان، با تکیه بر توانمندیهای خود در حوزههای گوناگونی چون صنعت، خدمات، فناوری، کشاورزی و … نه تنها برای خود مسیر شغلی مستقلی ایجاد کردهاند، بلکه با ایجاد فرصتهای شغلی به اقتصاد خانواده و جامعه یاری رساندهاند. این مسیر هرچند پر افتخار اما اغلب با چالشهای منحصر به فردی همراه است.
روز کار و کارگر میتواند بستری برای این پرسش اساسی باشد که چگونه میتوان فضایی را فراهم کرد که کار، نه تنها وسیلهای برای تأمین معاش خانواده بلکه فرصتی برای شکوفایی استعدادها، یادگیری و مشارکت فعال اعضای خانواده در توسعه پایدار باشد؟
در این میان، شنیدن داستانهای واقعی از زنان کارآفرین، بهویژه آنانی که در مشاغل تولیدی و تخصصی فعالیت دارند، میتواند تصویری روشن از چالشها و موفقیتهایشان به دست دهد. این روایتها، داستانهای صرف موفقیت نیستند، بلکه شرحی از پشتکار، تصمیمهای دشوار، استقامت در برابر فشارهای اقتصادی و تلاش برای حفظ و ارتقاء کسبوکار خانوادگی در دنیایی متغیر است.
این رویکرد، ضمن ارج نهادن به مقام کارگر، بر نقش حیاتی زنان در پیشبرد اهداف اقتصادی و خانوادگی تأکید میکند و یادآور میشود که توانمندی و تلاش آنان، ستون فقرات بسیاری از موفقیتها در مقیاس فردی، خانوادگی و اجتماعی است.
مرور یکی از این مسیرها، بهعنوان نمونهای از حضور یک زن در عرصه تولید تجهیزات و منسوجات پزشکی، میتواند نشان دهد که کارآفرینی چگونه در عمل با مسائل مالی، اجرایی، نیروی انسانی و شرایط کلان اقتصادی گره میخورد.
از یک اتاق کوچک تا ورود به تولید محصولات پزشکی نانویی
لادن نصیری، فعال حوزه تجهیزات و منسوجات پزشکی، مسیر کاری خود را از بازاریابی آغاز کرده و به تدریج وارد حوزه تولید شده است.
او فعالیت خود را از سال ۱۳۸۹ با ویزیتوری و بازاریابی در شرکتهای تجهیزات پزشکی شروع کرد. در سال ۱۳۹۳، در یک فضای کوچک، یک واحد توزیع تجهیزات پزشکی راهاندازی کرد و امور فروش، تحویل کالا و پیگیری مطالبات را عمدتاً بهتنهایی انجام میداد.
در سال ۱۳۹۸ و در جریان یکی از معاملات، متوجه شد تولید برخی کالاها با دستگاههایی انجام میشود که امکان تهیه آنها در داخل کشور نیز وجود دارد. این تجربه، نگاه او را به امکان راهاندازی خط تولید در مقیاس کوچک تغییر داد. پس از مذاکره با یک تولیدکننده دستگاه در اصفهان، تصمیم به خرید دستگاه تولید گرفت. تأمین سرمایه با فروش برخی داراییها، دریافت وام و جمعآوری مطالبات انجام شد.
همزمان، با شیوع ویروس کرونا و افزایش تقاضا برای ماسک، پیشنهاد تولید منسوج برای لایه اصلی ماسکهای پزشکی به او داده شد. این محصول در آن دوره با کمبود عرضه مواجه بود و تولید داخلی آن مورد توجه قرار گرفت. سرمایه موجود صرف خرید دستگاه تولید شد و فعالیت تولیدی آغاز گردید.
تأمین سرمایه در گردش از چالشهای جدی این دوره بود؛ بخشی از مبلغ دستگاه نقداً و بخشی بهصورت چک پرداخت شده بود و در عین حال خرید مواد اولیه از پتروشیمی بهصورت نقد انجام میشد. طولانی بودن فرآیند تولید و فروش باعث شد نخستین دستگاه برای مدتی بدون استفاده بماند.
نصیری بیان کرد: تولید ماسک ابتدا در اصفهان آغاز شد و به دلیل نیاز به نظارت بر روند کار، بخشی از فعالیتها در این شهر انجام میشد. پس از مدتی، خط تولید به شیراز منتقل شد و تأمین مواد اولیه همچنان بهطور مستقیم انجام میگرفت. با کاهش تقاضای ماسک، مسیر فعالیت به سمت تولید محصولات دیگر تغییر کرد. از سال ۱۴۰۲، با خرید دستگاه تولید چسبهای پزشکی، خطوط تولید بهصورت چندشیفته فعال شد و تولید چسبهای پزشکی نانویی، از جمله چسب حصیری با خاصیت آنتیباکتریال، در دستور کار قرار گرفت. این محصول با هدف کاهش عبور میکروارگانیسمها از سطح پانسمان طراحی شده و برای آن آزمایشهای اولیه انجام شده است. نمونهها برای بررسیهای تکمیلی و ارزیابی در مقیاس نانو به آزمایشگاه ارسال شدهاند. همچنین پیگیری برای تأمین داخلی مواد اولیه این محصول در حال انجام است تا بخشی از زنجیره تولید در داخل کشور تکمیل شود.
وی اظهار کرد: در کنار مسائل فنی و مالی، کمبود نیروی انسانی متخصص و متعهد نیز بهعنوان یکی از مشکلات مطرح است. بخشی از فعالیت مجموعه به آموزش نیروهای جوان، بهویژه بانوان و فارغالتحصیلان تازهکار، اختصاص یافته تا با فرآیندهای تولید و الزامات کاری آشنا شوند.
این روایت، خلاصهای از روند کاری یک زن فعال در حوزه تجهیزات و منسوجات پزشکی است که از فعالیتهای توزیعی به سمت تولید محصولات مبتنی بر فناوری نانو حرکت کرده و در این مسیر با چالشهای مالی، اجرایی و نیروی انسانی مواجه بوده است.
به گزارش خبرنگار خانه بهاری؛ بازخوانی تجربه زنان کارآفرین در روز کار و کارگر، فرصتی است برای تمرکز بر جنبهای از «کار» که کمتر دیده میشود یعنی تصمیمگیری در شرایط عدم قطعیت، مدیریت ریسک و تقابل روزمره با محدودیتها.
آنچه در اینگونه روایتها برجسته میشود، صرفاً موفقیت یا گسترش یک واحد تولیدی نیست؛ بلکه شیوه مواجهه با موانعی است که بسیاری از بنگاههای کوچک و متوسط بهویژه زمانی که توسط زنان اداره میشوند با آن روبهرو هستند؛ از دشواری دسترسی به منابع مالی و تجهیزات تا پیچیدگیهای اداریگرفته تا ناپایداری بازار و کمبود نیروی انسانی متخصص.
در سطح کلان، صحبت از کار و کارگر بدون توجه به شرایط واقعی محیط کار و زندگی، ناقص است. وقتی از حمایت از نیروی کار سخن گفته میشود، این حمایت میتواند شامل سیاستهایی باشد که راه را برای ورود و ماندگاری زنان در حوزههای فنی و تولیدی هموارتر میکند؛ مانند تسهیل دسترسی به آموزشهای تخصصی، ایجاد سازوکارهای شفاف تأمین مالی برای کسبوکارهای کوچک، کاهش بروکراسی و به رسمیت شناختن نقش زنان در زنجیره ارزش. در چنین شرایطی، روز کار و کارگر از یک مناسبت نمادین فراتر میرود و به فرصتی برای طرح مطالبات و اصلاح ساختارها تبدیل میشود.
تجربه زنان کارآفرین در حوزههایی مثل تجهیزات پزشکی، فناوری نانو، صنایع کوچک و خدمات تخصصی میتواند بهعنوان منبع داده برای سیاستگذاری مورد استفاده قرار گیرد. این روایتها نشان میدهند که کار، صرفاً به معنای حضور در محل کار و انجام وظایف روزمره نیست؛ بلکه مجموعهای از انتخابها، فشارها، آزمونها و یادگیریهاست که در طول زمان شکل میگیرد.
در نهایت، گرامیداشت روز کار و کارگر، زمانی معنا پیدا میکند که به بهبود شرایط کار، افزایش امنیت شغلی، ارتقای مهارتها و کاهش موانع ساختاری برای همه کارگران از کارگران خط تولید تا صاحبان کسبوکارهای کوچک و زنان کارآفرین منجر شود. پرداختن به این موضوعات، بیش از آنکه نیازمند شعار باشد، نیازمند شنیدن دقیق روایتهای میدانی و تبدیل آنها به مبنای تصمیمگیری است.
