خانواده در شیراز همواره موضوع دهها مصوبه، طرح و وعده در نهادهای متولی و شورای شهر بوده و هست؛ از مشارکت مستقیم خانوادهها در تصمیمگیری و اشتغالزایی برای زنان سرپرست خانوار تا آموزش بانوان آتشنشان محلات اما بخش مهمی از این تصمیمات در مرحله اجرا با کندی، موازیکاری و بعضاً ملاحظات روبهرو شده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، خانواده در استان فارس سالهاست در کانون توجه نهادهای مختلف قرار دارد؛ از دستگاههای فرهنگی و اجتماعی گرفته تا مدیریت شهری، شوراها و مجموعههای مردمی که هر کدام با رویکردی متفاوت به مسائل این نهاد بنیادین میپردازند.
با این حال، واقعیتهای میدانی نشان میدهد خانوادههای شهری با چالشهایی نظیر فشارهای اقتصادی، کاهش فرصتهای اشتغال پایدار برای زنان، محدودیت فضاهای امن و اختصاصی برای فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، تضعیف مشارکتهای محلهمحور و نبود سیاستهای هماهنگ و بلندمدت مواجهاند.
نبود یک نقشه راه واحد، پراکندگی مسئولیتها میان نهادهای مختلف و گاه غلبه نگاههای مقطعی موجب شده موضوع خانواده با وجود تأکیدهای مکرر همچنان درگیر چالش ساختاری و اجرایی باشد؛ چالشی که آثار آن مستقیماً بر کیفیت زندگی خانوادهها در شیراز و دیگر شهرهای فارس نمایان است.
در چنین شرایطی پرسش اصلی این است که سیاستگذاریهای حوزه خانواده تا چه اندازه توانستهاند از سطح شعار و مصوبه عبور کرده و به سازوکارهای منسجم و اجرایی تبدیل شوند؟
کمیته خانواده و بانوان شورای شهر شیراز یکی از مجموعههای فعال در حوزه خانواده است اما به گفته رئیس این کمیته در سه سال گذشته مصوباتی در حوزه زنان و خانواده به سرانجام رسیده که اجرای بسیاری از این طرحها با موانعی مواجه شده است.
نبود تشکیلات منسجم در حوزه خانواده
افسانه خواست خدایی در گفتگو با خبرنگار خانه بهاری مهمترین مشکل شهر شیراز در حوزه زن و خانواده را نبود تشکیلات منسجم دانست و گفت: گروههای مختلفی در شهر شیراز در حوزه زن و خانواده و کودک فعالیت میکنند اما این مجموعهها تحت یک فرماندهی و اندیشکده واحد نیستند؛ بسیاری از آنها بدون طرح و برنامه بالادستی و با موازیکاری فعالیت میکنند.
او با تأکید بر اینکه شیراز نیازمند راهاندازی پژوهشکده زن و خانواده است، گفت: همان طور که در شهر قم چنین مجموعهای وجود دارد، شیراز هم نیاز دارد در آن نهادی شکل بگیرد که اسناد بالادستی را برای دستگاههای مختلف تعریف کند و حتی از گروههای مردمی به عنوان حلقههای میانی بین دستگاهها و مردم بهره بگیرد.
خواستخدایی از پیگیریهای جدید برای راهاندازی این پژوهشکده در مجموعه مهربانو منطقه هشت خبر داد و گفت: با توجه به اینکه شورای شهر نهاد بالادستی سایر دستگاهها نیست جلساتی برگزار و با حمایت سازمان تبلیغات اسلامی و تایید نماینده ولی فقیه در استان قرار شد اندیشکده زن و خانواده در مجموعه مهربانو منطقه هشت راهاندازی شود.
او در خصوص آخرین وضعیت این طرح گفت: مقرر شده منطقه هشت شهرداری با سازمان تبلیغات اسلامی قراردادی منعقد کند تا این اندیشکده با همکاری آنها راهاندازی شود.
مشارکت مردمی؛ کارگروههایی که با تغییر رویکرد سیاسی تعطیل شدند
خواستخدایی درباره سازوکارهای مشارکت خانواده و شهروندان در تصمیمگیریها نیز گفت: در ابتدای شورا، کارگروههایی شامل کارگروه بانوان، کودک و نوجوان، کارآفرینی و هنر تشکیل و از گروههای فعال مردمی برای حضور در این کارگروهها دعوت شد؛ این کارگروهها طرحهای خود را ارائه میدادند و این طرحها به کمیسیونهای شورا منتقل میشد.
به گفته او در دو سال اول شورا این کارگروهها بسیار فعال بودند اما متاسفانه از یک زمانی به بعد، بعضی طرحها در برخی کمیسیونها متوقف میشد.
ضرورت رویکردهای فراجناحی
او از احداث باغات مهربانو در ۱۱ منطقه، راهاندازی کارگاههای اشتغال برای زنان سرپرست خانوار و طرح آموزش بانوان آتشنشان محلات سخن گفت و نسبت به کندی اجرای برخی مصوبات و سیاستزدگی در تصویب طرحها هشدار داد.
باغات مهربانو؛ از تصویب تا بهرهبرداری معطلمانده
خواستخدایی با اشاره به نخستین و مهمترین اقدام کمیته خانواده و بانوان گفت: یکی از نخستین موضوعاتی که در کمیته خانواده و بانوان بسیار پیگیر آن بودیم و طرح آن را ارائه دادیم احداث باغات بانوان در مناطق یازدهگانه شهر شیراز بود؛ این طرح در سال ۱۴۰۰به تصویب شورای شهر رسید و از همان زمان در بودجههای شهرداری لحاظ شد.
به گفته او بر اساس این مصوبه مقرر شد در هر منطقه شهرداری حداقل یک باغ ویژه بانوان ساخته شود که در منطقه پنج به دلیل وسعت و استقبال، دو باغ مهربانو در محلههای کوشک میدان و قبله احداث و آماده بهرهبرداری شده است.
آن طور که خواستخدایی میگوید در منطقه یازده نیز یک باغ ساخته و افتتاح شد و در منطقه هشت به دلیل بافت تاریخی مجموعه بانوان جایگزین باغ شد؛ همچنین در منطقه شش، یک باغ مهربانو در بوستان شاهد ساخته شد. مناطق سه، دو، هفت، نه و ده نیز همه سیاستگذاری شده و ساخت آنها در مراحل مختلفی از پیشرفت قرار دارد.
این عضو شورای شهر با انتقاد از وضعیت بهرهبرداری از این باغات گفت: متأسفانه در حال حاضر باغات مهربانو یا ساعات محدودی باز هستند یا در بسیاری از ساعات روز درهایشان بسته است. این موضوع بارها از سوی ما مورد تذکر قرار گرفته و حتی به سمت طرح تذکر کتبی از شهردار پیش رفته است.
او دلیل این مشکل را عدم ارائه برنامه فرهنگی از سوی سازمان فرهنگی شهرداری دانست و گفت: مدتی این باغات برای بهرهبرداری به سازمان فرهنگی سپرده شد تا افرادی را برای استقرار و اجرای برنامههای فرهنگی مستمر معرفی کند اما هیچ اقدامی انجام نشد؛ در جلسهای که شهردار با شهرداران یازده منطقه داشت ما مطرح کردیم که این باغات را نمیتوان تعطیل نگه داشت و مردمی سازی شود.
خواستخدایی در خصوص پیگیریهای انجامشده، افزود: ماهها پیش شهردار شیراز پیشنهاد تشکیل کارگروهی را داد که شهرداران مناطق دعوت شوند و مشکلات و موانعی که موجب شده درب باغات توسط شهرداری بسته باشد حل شود و حتی اداره حقوقی نمونه را آماده کرد و به مناطق ارسال شد اما متأسفانه چند هفته است که این موضوع متوقف شده است.
او با ابراز تأسف از اینکه برخی سیاسیکاریها مانع اجرای این طرح میشود، گفت: در افتتاحیه باغات منطقه یازده و پنج، جمعیتی بیش از چند هزار نفر حضور یافتند و استقبال بینظیری صورت گرفت و این خود گویای این مسئله است که مردم از بازگشایی چنین مجموعههایی استقبال میکنند اما نمیدانم چه سیاستی پشت این قضیه است که برونسپاری و بهرهبرداری از باغات برای باز کردن درهایشان به روی مردم همواره به تعویق میافتد.
اشتغالزایی و حمایت از زنان سرپرست خانوار
رئیس کمیته خانواده و بانوان دومین اقدام مهم این کمیته را بحث اشتغالزایی و کارآفرینی برای زنان سرپرست خانوار، هنرمندان و بانوان نیازمند حمایت عنوان کرد و گفت: این موضوع را به شدت پیگیری کردیم و ضمن گذاشتن زمان زیادی آییننامه حمایت از مشاغل خانگی در کمیسیون خدمات شهری به تصویب رسید.
به گفته خواستخدایی این آییننامه، مصوبه شورا را دارد و شهرداری مکلف به اجرای آن شده و بر اساس این مصوبه، شهرداری موظف شد توسط سازمان میادین، غرفههای دائمی با هدف عرضه محصولات خانگی با رویکر حمایت از بانوان سرپرست خانوار، هنرمندان و معلولان در سطح شهر راهاندازی کند که بخشی از این طرح در سازمان میادین در حال اجراست.
او به غرفههای فصلی نیز اشاره کرد و گفت: حتی پیش از این، طرح غرفههای هنربانو از سال ۱۴۰۰ توسط سازمان فرهنگی به اجرا درآمد که نتیجه پیگیری کمیته خانواده و بانوان در سازمان فرهنگی بود؛ این غرفههای رایگان در نقاط مناسب شهر بهصورت فصلی برپا میشد و زنان سرپرست خانوار، معلولان و هنرمندان میتوانستند محصولات خود را به فروش برسانند.
خواستخدایی با بیان اینکه در آییننامه حمایت از مشاغل خانگی به غرفههای فصلی نیز توجه شده، افزود: در بازهای این غرفهها توسط سازمان فرهنگی اجرا میشد و اکنون سازمان میادین پیگیر راهاندازی غرفههای ثابت برای بانوان است.
او ادامه داد: آخرین گزارش شهرداری در کمیسیون خدمات شهری حاکی از آن است که پیمانکار آن انتخاب شده و در حال ساخت است.
عضو شورای شهر شیراز با اشاره به نظارت بر اجرای این مصوبه تأکید کرد: در خود آییننامه قید شده است که کمیته خانواده و بانوان به عنوان ناظر اصلی اجرای این طرح خواهد بود؛ این موضوع برای جلوگیری از موازیکاری و اطمینان از اجرای صحیح مصوبه در نظر گرفته شده است.
کارگاه اشتغالزایی در منطقه پنج؛ الگویی موفق با طعم مصادره
خواستخدایی به راهاندازی یک کارگاه اشتغالزایی دو طبقه در منطقه پنج شهرداری اشاره کرد و گفت: در سال هزار و چهارصد و یک، با هماهنگی و همراهی منطقه پنج ، مجموعه سپاه بقیه الله (عج) و انجمن خیرین یک کارگاه اشتغالزایی در کوشک میدان شیراز راهاندازی شد که اکنون بیش از ۱۰۰ نفر از زنان نیازمند در آن مشغول به کار هستند.
رئیس کمیته خانواده و بانوان ادامه داد: این کارگاه دو طبقه با دو کارآفرین مختلف و دو کارگاه خیاطی جداگانه اداره میشود.
طرح بانوان آتشنشان محلات؛ آموزش ۷۰۰ زن شیرازی
عضو شورای شهر شیراز به طرح دیگری اشاره کرد که توسط کمیته خانواده و بانوان اجرا شده و گفت: طرح بانوان آتشنشان محلات با همکاری سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری اجرا شد؛ از هر یک از ۱۷۶ محله شیراز از چهار بانوی داوطلب دعوت شد و این بانوان آموزشهای رایگان عملی و تئوری را به صورت کامل فرا گرفتند
به گفته او بیش از ۷۰۰ نفر از بانوان این دورهها را گذراندند و موفق به دریافت گواهینامه شدند که این بانوان به عنوان آتشنشان داوطلب در محلات خود سازماندهی شدند و در سال ۱۴۰۲ از این طرح رونمایی شد؛ این یکی از اقدامات کاملاً عملیاتی بود که مستقیماً با سیاستگذاری کمیته خانواده و بانوان و با همکاری سازمان آتشنشانی انجام شد.
پژوهشکده زن و خانواده؛ طرحی بنیادین
خواستخدایی که معتقد است اقدامات انجامشده در حوزه زنان، طرحهایی بنیادین و پیگیریشده بوده، گفت: اولویت اصلی، راهاندازی پژوهشکده زن و خانواده در شیراز است؛ شهری با این عظمت و پیشینه فرهنگی چنین پژوهشکدهای ندارد؛ این طرح به کمیسیون فرهنگی ارائه شد اما متأسفانه به خاطر مسائل سیاسی، موضوع به حاشیه رفت و به سازمان فرهنگی ارجاع داده شد.
او با انتقاد از این روند گفت: در کمیسیون فرهنگی برخی اعضا اصرار کردند که طرح به سازمان فرهنگی برود تا تحقیق و بررسی شود اما هر زمان از سازمان فرهنگی پیگیر میشویم، پاسخی دریافت نمیکنیم و طرح همچنان معطل مانده است.
رئیس کمیته خانواده و بانوان با اعتقاد به اینکه بسیاری از این طرحها میتواند شیراز را به الگویی برای سایر کلانشهرها تبدیل کند، ابراز امیدواری کرد با رفع موانع اجرایی و پرهیز از نگاههای جناحی شاهد بهرهبرداری کامل از این پروژهها و خدماترسانی مطلوب به شهروندان باشیم.
خواستخدایی معتقد است مسائل خانواده و زنان نباید محل آزمون و خطای سیاسی قرار گیرد؛ باغات مهربانو، کارگاههای اشتغال، پژوهشکده زن و خانواده و طرحهای حمایتی از اقشار آسیبپذیر، همه نیازمند عزم جدی و همکاری تمامی اعضای شورا و مجموعه شهرداری است.
رییس کمیته خانواده و زنان که معتقد است بسیاری از طرحهای حوزه زنان و خانواده اجرا و برخی با وجود تصویب در شورا، در مرحله اجرا با موانع جدی مواجه میشوند خواستار نگاه فراجناحی به این موضوعات شد.
مصاحبه کننده : فرزانه قنبر دزفولی
