به گزارش خانه بهاری، کتاب خوب یکی از بازوهای کمکی خانواده برای داشتن یک خانواده‌ی سالم و با نشاط است. مطالعه کتاب با موضوعات مختلف در زمینه خانواده باعث می‌شود که اعضای یک خانواده با دیدگاه‌های متفاوت در این زمینه آشنا شوند و تصمیم‌گیری در زمینه‌هایی مانند تربیت فرزند، ارتباط موثر با همسر، مسائل زناشویی، انتخاب همسر و … برای آن‌ها هموارتر و در مواجهه با آن‌ها خلاقانه‌تر عمل کنند.
به همین دلیل از فرصت نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران استفاده کردیم و به گفت‌گو با برخی از ناشران فعال در حوزه‌ی خانواده پرداختیم.
استقبال عالی، جیب‌های خالی
در ابتدا به سراغ انتشارات صابرین از ناشران شناخته‌شده در زمینه خانواده رفتیم.
بهرامیان کارمند انتشارات صابرین بابیان اینکه عمده‌ی فعالیت انتشارات صابرین در خصوص کتاب‌های تربیتی کودک و نوجوان است، استقبال مخاطبان را از این حوزه مطلوب ارزیابی کرد.
او بابیان اینکه اگرچه افراد از غرفه بازدید می‌کنند، اما کمتر می‌توانند خرید کنند، افزود: مشکل عمده در این میان کاهش قدرت خرید مخاطبان است که موجب شده نمایشگاه امسال از سال‌های گذشته کم‌رونق‌تر باشد.
بهرامیان با اشاره به تیراژ کتاب‌های این انتشارات معمولاً میان ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ نسخه، تصریح کرد: انتشارات صابرین کتاب‌های پرفروشی چون «تربیت بدون فریاد» با تیراژ ۷۰۰۰ نسخه را نیز به چاپ رسانده است.
او از ویژگیهای برجسته‌ی انتشارات صابرین در حوزه‌ی خانواده را پیشگامی این نشر در عرضه‌ی کتاب در داروخانه‌ها، برشمرد و ادامه داد: چاپ این‌گونه کتاب‌ها طی ۵ سال اخیر به علت استقبال نکردن داروخانه‌ها به‌سبب کمبود جا و برگرداندن استندهای کتاب، تقریباً متوقف شده است. چراکه اولویت داروخانه‌ها فروش لوازم آرایشی-بهداشتی است و کتاب در داروخانه‌ها دیگر جایی ندارد.
کار خوب را خدا تبلیغ می‌کند
از دیگر ناشران مطرح در حوزه‌ی خانواده انتشارات آیین فطرت است. به‌گفته‌ی شیده ایزدی مدیرمسئول انتشارات آیین فطرت، این نشر در حوزه‌ی سبک زندگی با رویکرد دینی فعالیت خود را با تمرکز بر آثار حجت‌الاسلام محسن عباسی ولدی آغاز کرده است.
ایزدی بابیان اینکه صفر تا صد کتاب‌های این انتشارات بر مبنای قرآن و کلام اهل‌بیت (ع) نوشته شده، افزود: استقبال از آن‌ها تنها محدود به قشر مذهبی نبوده و با اقبال عموم مخاطبان از هر قشری مواجه شده است.
او علت چنین استقبالی را کلام خدا دانست که می‌گوید مرا به مردم نشان دهید و خود کنار بروید، عنوان کرد و ادامه داد: برای نمونه کتاب «نیمه‌ی دیگرم» که درباره‌ی شناخت دختر و پسر از یکدیگر است تاکنون به ۵۰ چاپ ۲۵۰۰ نسخه‌ای و کتاب «تا ساحل آرامش» به چاپ شصتم با تیراژ ۲۵۰۰ رسیده است.
مدیرمسئول این انتشارات این میزان استقبال را مردمی عنوان کرد که از طریق کتاب‌فروشی‌ها پیگیر کتاب‌های انتشارات آیین فطرت هستند، نه خرید عمده‌ی ارگان‌ها و تصریح کرد: طبق بازخورد از مخاطبان، آنان مشکلات خود را با کتاب‌های این انتشارات حل می‌کنند و دیگر نیازی به مشاور احساس نمی‌کنند.
ایزدی بابیان اینکه کتاب «من دیگر ما» نیز به کتابی مرجع در حوزه‌ی تربیت فرزند تبدیل شده است، مطرح کرد: کتاب «طعم شیرین خدا» که گپ‌وگفتی صمیمانه با خدا و مروج سبک زندگی توحیدی است که با استقبال بی‌نظیر مواجه شده. جلد نخست این کتاب تنها در سال جاری ۴ چاپ ۲۵۰۰ نسخه‌ای داشته و به‌طورکلی در ۵ سال اخیر به چاپ هجدهم با تیراژ ۲۵۰۰ نسخه رسیده است.
او در خصوص مشکلات نشر به بحث گرانی کاغذ اشاره کرد و گفت: این مسئله را با صرف‌نظر کردن از بخش قابل توجهی از سود شخصی حل کردیم و هزینه‌ی کتاب‌ها را پایین نگه داشتیم. به‌عنوان‌مثال به‌جای محاسبه‌ی هر صفحه ۱۰۰۰ تومان، کتابی با ۴۰۰ صفحه را به‌جای ۴۰۰ هزار تومان با قیمت ۸۵۰۰۰ تومان تومان عرضه کردیم و در مقابل از هزینه‌های بیهوده‌ی انتشارات کاستیم.
مدیرمسئول این انتشارات با اشاره به حضور مقام معظم رهبری در غرفه‌ی انتشارات به سخن ایشان اشاره کرد که کشوری که اهل کتاب است باید تیراژ 5 میلیونی داشته باشد، خاطرنشان کرد: اگرچه در نمایشگاه مجازی سال گذشته حجت‌الاسلام عباسی ولدی پرفروش‌ترین نویسنده شد و انتشارات آیین فطرت در شمار نشرهای پرتیراژ بازار کتاب ایران است، ولی هنوز در برابر تیراژ 5 میلیونی هیچ هستیم.
ایزدی با اشاره به اینکه پس از آشنایی با نویسنده‌ی خوبی که مردم از آثارش استقبال کرده‌اند تصمیم گرفته کار مشاوره را کنار بگذارد و کتاب را به دست مردم برساند، بر این باور پافشاری کرد که تنها باید کار خوب را به دست مردم رساند و باقی کار را خدا انجام می‌دهد.
از نظر او حتی اگر بزرگ‌ترین مافیای تبلیغ هم باشیم تا آدم‌ها دست به دست هم ندهند به آنجایی که باید نخواهیم رسید؛ از این رو انتشارات آیین فطرت به‌عنوان ناشری خصوصی و بدون حمایت‌های ویژه تنها با تبلیغ دهان‌به‌دهان مخاطب خود را جذب کرده است.
نیازسنجی و مخاطب‌شناسی، حلال نیمی از مشکلات
دیگر انتشاراتی که به سراغ آن رفتیم، مرکز نشر هاجر بود که وابسته به مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه‌ی خواهران است و بخشی از فعالیت خود را به حوزه‌ی خانواده اختصاص داده است.
احمد شایان‌فر مدیرعامل مرکز نشر هاجر رویکرد این نشر را حمایت از نویسندگان زن در هر موضوعی عنوان کرد و گفت: از نویسندگان مرد صرفاً در حوزه‌ی زن و خانواده کتاب پذیرفته می‌شود.
او موضوع زن و خانواده را بسیار فراگیر دانست که همه‌ی رشته‌ها به‌نوعی با آن در ارتباط‌اند و تصریح کرد: اگرچه در چند سال اخیر به‌طور تخصصی وارد این حوزه شدیم و هنوز به غنای کافی در این زمینه نرسیدیم، اما در مجموع استقبال مخاطبان از کتاب‌های حوزه‌ی زن و خانواده را خوب است. بانوان نیز برای چاپ اثر به این نشر مراجعه می‌کنند.
مدیرعامل این مرکز افزود: رویکرد نشر هاجر در خصوص آثاری که قابلیت چاپ در این انتشارات ندارند، کمک به تقویت آن‌ها و معرفی آن‌ها به ناشران دیگر است.
شایان‌فر بابیان اینکه در فروشگاه نشر هاجر در مجتمع ناشران قم و همچنین وبگاه انتشارات نزدیک به ۵۰۰۰ کتاب که بیشتر در حوزه‌ی زن و خانواده هستند، از حدود ۱۵۰ ناشر عرضه شده است، تصریح کرد: در میزان استقبال از کتاب‌های حوزه‌ی خانواده، موضوع و نویسنده و قلم کتاب تعیین‌کننده می‌باشد.
او به آثاری در نشر هاجر اشاره کرد که علی‌رغم چاپ اول در سال گذشته تنها در یک سال به چاپ چهارم و پنجم رسیده‌اند. به‌عنوان‌مثال کتاب «همسران همساز» در موضوع پیشگیری از تعارضات زناشویی یا کتاب «لشکر نامرئی» در موضوع چالش‌های فضای مجازی برای خانواده‌ها هردو به چاپ چهارم رسیده‌اند.
مدیرعامل این مرکز تیراژ کتاب‌های نشر هاجر را حداقل ۳۰۰ نسخه عنوان کرد که بسته به نیاز تا ۱۰۰۰ نسخه نیز می‌رسد، اما بیشتر کتاب‌ها در تیراژ ۵۰۰ نسخه منتشر می‌شوند.
شایان‌فر علاوه بر نیاز به بازنگری کلی در خصوص هزینه‌ها و توزیع در حوزه‌ی نشر از سوی مسئولان، بر نیازسنجی و مخاطب‌شناسی ناشران تأکید کرد و آن را حل‌کننده ۵۰ درصد مشکلات دانست و سیاست کلی نشر هاجر در این زمینه را کم کردن عنوان‌های چاپ‌شده در سال و تمرکز بر ارائه‌ی محتوای قوی با توجه به نیازسنجیِ سال گذشته عنوان کرد.
نیاز دائمی به کتاب‌های زناشویی و فرزندپروری
انتشارات نسل نواندیش از دیگر ناشران فعال در حوزه‌ی خانواده و زناشویی است.
لیلا رعیت، نویسنده و مترجم این انتشارات گفت: تمرکز این نشر در سال‌های گذشته بیشتر بر حوزه‌های فروشندگی و بازاریابی معطوف شده که حوزه‌های تازه و نیاز مخاطب موجب این تغییر رویکرد شده است.
او با بیان اینکه در سال‌های گذشته حمایت بیشتری در خصوص کاغذ وجود داشت و طبعاً عنوان کتاب‌های متنوع‌تر و با تیراژ بیشتری منتشر می‌شد، افزود: کتاب‌های حوزه‌ی خانواده‌ی و فرزندپروری این انتشارات همچنان پرمخاطب هستند و بعضاً در تیراژ ۱۰۰۰ نسخه‌ای تجدید چاپ می‌شوند.
رعیت خود در زمینه‌ی خانواده چند سالی با روزنامه‌ی جام‌جم همکاری داشته است. عمده‌ی همکاری او در این روزنامه در ضمیمه‌ی پرطرف‌دار روزهای دوشنبه به نام «چاردیواری» بود که به‌طورکلی درباره‌ی خانواده است. مطالب این ضمیمه هم در خصوص روابط زن و شوهر و هم ارتباط پدر و مادر با فرزند بود و به درمان یا پیشگیری از آسیب‌های گوناگون این حوزه می‌پرداخت.
همچنین در زمان فعالیت در مجله‌ی «راز» یکی از بخش‌های فعالیت او بخش خانواده بود که به مشکلات این حوزه و ارائه‌ی راه‌حل می‌پرداخت.
بنا به تجربه، رعیت استقبال از موضوعات مربوط به خانواده و به‌ویژه تربیت فرزند را بسیار خوب ارزیابی کرد. برخلاف موضوعاتی مانند ان.ال.پی. (برنامه‌ریزی عصبی‌کلامی) که برای مدتی به موضوعات داغ روز تبدیل می‌شوند، خانواده و فرزندپروری از موضوعاتی هستند که همواره مخاطب دارند. از آنجایی که پس از بزرگ‌تر شدن فرزندان مشکلات مربوط به آن‌ها برجسته‌تر می‌شود پدرومادرها مایل به مطالعه دراین‌باره هستند.
ناآگاهی آسیب‌زا در حوزه‌ی خانواده و فرزندپروری
در انتشارات مانیان بخشی نیز به کتاب‌های خانواده و فرزندپروری اختصاص یافته که به عنوان آخرین انتشارات به گفت‌گو با آن‌ها نشستیم.
به‌گفته‌ی مریم جعفری، مدیر انتشارات مانیان، کار این نشر ابتدا با حوزه‌ی کوچینگ آغاز شد و سپس به توسعه‌ی فردی و خودشناسی و فرزندپروری و زوج‌درمانی گسترش پیدا کرد.
او بابیان اینکه تیراژ کتاب‌های مانیان در حوزه‌ی خانواده بعضاً ۱۰۰۰ نسخه است، افزود: رویکرد کلی این نشر بیشتر انتشار کتاب به‌صورت الکترونیکی است.
مدیر این انتشارات با اشاره به تجربه‌ی مادری خود، اهمیت کتاب‌های فرزندپروری را خاطرنشان کرد و ادامه داد: رها کردن فرزند به حال خود ممکن است باعث بروز اختلالات برای او شود. به‌ویژه در وضعیت کنونی که بسیاری از خانواده‌ها به تک‌فرزندی گرایش دارند و هم پدر و هم مادر هر دو شاغل هستند، فرزند را به مهد کودک می‌سپارند. این مسئله کاملاً ممکن در تربیت فرزند تأثیرات منفی به دنبال داشته باشد.
جعفری بایبان اینکه پدرومادرها تا اختلالی برای فرزند پدید نیاید به فکر مطالعه در زمینه‌ی فرزندپروری نمی‌افتند، تصریح کرد: والدین می‌توانند پیش از بروز اختلال با مطالعه‌ی یک کتاب ارزان‌قیمت از بسیاری از هزینه‌های بعدی پیشگیری کنند.
مهدی رابطی نویسنده‌ی حوزه‌ی توسعه‌ی فردی که برخی از آثارش در انتشارات مانیان منتشر شده نیز کمبود کتاب‌های مخاطب‌محور که با مخاطب و جامعه‌ی ایرانی همدلی داشته باشند را از ضعف‌های این حوزه دانست.
او تصریح کرد: اگرچه گسترش فضای مجازی و راحت شدن نشر مطالب به نویسندگان کمک کرده، اما باعث گسترش مطالب نادرست نویسندگان ضعیف نیز شده است. این انفجار اطلاعات مخاطبی که به‌دنبال راه‌حل مشکلاتش بود را دچار سردرگم خواهد کرد.
این نویسنده خاطرنشان کرد: افراد باید اول خود را بشناسند تا بتوانند مشخص کنند دنبال چه هستند و چه اهدافی دارند تا در میان انبوه اطلاعات سردرگم نشوند و به بیراهه نروند.
رابطی نقش آموزش‌وپرورش را در زمینه‌ی یاد دادن مهارت‌های زندگی بسیار مهم دانست و بر لزوم آموزش فعالیت اقتصادی به کودکان و چگونگی تعامل در جامعه و کنترل خشم تأکید کرد.
به گزارش خانه بهاری، سی‌وپنجمین نمایشگاه کتاب تهران با شعار «بخوانیم و بسازیم» از ۱۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳ در مصلی امام خمینی (ره) تهران آغاز به کار کرد و تا ۲۹ اردیبهشت‌ماه دایر است.
