پرورش، حلقه مفقوده تعلیم و تربیت کودک

به گزارش خانه بهاری به نقل از روزنامه قدس مجتبی همتی فر بیان کرد: تعلیم و تربیت کودک در کشور ما از گذشته تاکنون همواره بر پایه آموزش بنا شده و البته در این سال ها حلقه مفقوده آن پرورش بوده است.
بستر تعلیم و تربیت صرفاً در مدرسه به عنوان مرکز رسمی و عمومی نیست؛ بلکه گستره وسیع تری دارد که از قبل از تولد زمینه های رشد، تربیت و یادگیری شروع می شود و تا سنین بالاتر و به تعبیری تا پایان زندگی فرد ادامه پیدا می کند.
در سیاست های کلی تحول در نظام آموزش و پرورش ابلاغی توسط مقام معظم رهبری بحثی داشتیم در بند دوم گستره تعلیم و تربیت که حوزه مأموریتی دستگاه های تحت نظارت آموزش و پرورش به عنوان دستگاه رسمی آموزش عمومی از مهد کودک و پیش دبستانی تا دانشگاه براساس این ابلاغ، دوره شش ساله اول هم در زمره نهاد تعلیم و تربیت و اهداف تعلیم و تربیت به رسمیت شناخته شد.
وی با اشاره به چالش های پیش روی تعلیم و تربیت کودکان می گوید:درسال 99 اتفاق دیگری رخ داد و با تأکید رهبر انقلاب سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک برای مدیریت یکپارچه و راهبری برنامه ریزی پرورشی شش ساله نخست شکل گرفت؛ اساساً اصل این دوره تربیتی تا پیش از این به رسمیت شناخته نمی شد، اما درحال حاضر یک سازمان متولی این موضوع است تا مدیریت قاطعی را در این خصوص رقم بزند.
وی ادامه می دهد:چالش نخست غفلت بود، که خوشبختانه در نگاه تحولی، سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک شکل گرفت؛هر چند تا استقرار و تثبیت این نگاه و جدی گرفتن آن از سوی دستگاه های متولی هنوز راه درازی وجود دارد.

خانه و خانواده بستر رشد، یادگیری و تعلیم و تربیت
همتی گفت: طی سه سال نخست، تربیت در خانواده‌ها صورت می گیرد و برای سه سال دوم به‌ تدریج و در شیب ملایمی، بچه‌ها برای ورود به دبستان آماده می شوند.
اصل بر این است که در سه سال نخست به دلیل اینکه دوره زیر ساختی و اساسی است کودک در بستر خانه و خانواده رشد کند، اما باید والدین را برای ایفای نقش والدگری شان قوی و توانمند کنیم و زمینه هایی را فراهم سازیم که خانه و خانواده بستر رشد، یادگیری و تعلیم و تربیت باشد؛ چراکه سلامت خانواده و والدین و کمک به والدگری بهتر جزو مؤلفه هایی است که در سه سال نخست تدوین می شود.
وی با تأکید براینکه در سه سال دوم زندگی کودک این مسئله مطرح می شود که فرد باید توانمندی ها و شایستگی ها را به تدریج با تأکید برهویت کودک سالم و متعادل برای ورود به مدرسه تأمین کند، می گوید: هدف اصلی این دوره ورود به مدرسه نیست، بلکه اهدافی است که در دو سال آخر به عنوان پیش دبستانی می شناسیم و جنبه آمادگی دارد و باید مراقب بود که این دوره تربیتی فدای دوره های بعدی نشود و نگاه طفیلی وار و حاشیه ای به آن نداشته باشیم.
رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با اشاره به اینکه در روایات هم آمده که از این دوره به عنوان دوره سیادت و بازی از آن یاد شده است، ادامه می دهد: این دوره هم در روش و هم در اصل و رویکرد بر تربیت دلالت دارد ؛ لذا هرچند می تواند مقدمه ای بر مسائل تربیتی دوره های بعد باشد، اما از آموزش مستقیم بر آموزه هایی که مربوط به دوره های بعد است، باید پرهیز کرد.
برای تعلیم و تربیت حتماً لازم نیست کودک پژوهشگر باشد، بلکه باید زمینه هایی را فراهم کرد تا به این طریق تقویت کنجکاوی های او به رسمیت شناخته شود و فعالیت های عملی اش تقویت شود تا بتواند با رویکرد اکتشافی در عمل در بستر خانواده به یادگیری اقدام کند و از آن حمایت شود.
تربیت در ابعاد مختلف رنگ و بوی خاص خودش را دارد، برای مثال مفاهیمی مثل زبان، ارزش ها، اقتضائات فرهنگی مربوط به قومیت و تمدن و یا عِرق به میهن و… مقوله هایی هستند که در همین سنین شکل می گیرند و از قضا این دوره، دوره پایه و اساسی است و هرکاری که لازم است انجام دهیم در این دوره است تا فونداسیون و چارچوب آن شکل بگیرد.
وی با تأکید بر اینکه همچنان محصولات و خدمات خوب در بخش بومی کم داریم و کودکان امکان بهره مندی از این محصولات را ندارند، می افزاید:از آن طرف رقبای قوی و قدرتمندی وجود دارند که با نگاه تهاجمی مانع مصرف صحیح در کودکان می شوند؛ مثلاً اسباب بازی و کتاب کودک یکی از مواردی است که نشان می دهد چقدر دست ما در این حوزه خالی است و محصولات و تألیفات با فرهنگ ما و کودک ایرانی همخوانی ندارد.
وی می افزاید:مهم است که ما کودک را برای چه می خواهیم تربیت کنیم؛ باید نیم نگاهی هم به دوره های تربیتی بعدی و دوره ورود به مدرسه داشته باشیم؛ چرا که دوره پیش از مدرسه مقدمه ورود به جامعه است چه از طریق دانشگاه و چه مستقیم.

چالش تربیت کودک هزاره سوم
رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با اشاره به اینکه ما وقتی از تربیت کودک صحبت می کنیم منظور کودک هزاره سوم است کودکانی که با اینترنت، رسانه و تصویر بزرگ می شوند و پویا نمایی ها بخشی از زندگی آن ها را شکل می دهد.
ادامه می دهد: والدین هم برای تربیت کودک خود از بحث های چند رسانه ای استفاده می کنند؛بنابراین هم محتوا و هم ابزار در اینجا بچه ها را درگیر می کند و چالش های مهمی مثل اعتیاد به این ابزارها را هم به وجود می آورد و فرصت کمتری به آن ها برای فکر کردن می دهد،که این می تواند مسائل تربیتی کودک را برای والدین دشوارتر کند.
همتی فر می افزاید: محتوای سالم و مفید از چالش هایی است که بچه ها بتوانند در فضای امن درگیر آن شوند؛چرا که در کشور ما محتوای مناسب سنی از باب رده بندی و غربال وجود ندارد و محتوای مناسب کودک در اختیارش نیست.