مشارکت کودک در تصمیم گیری ها؛ ساده اما اثرگذار/ یادگیری مهارت‌های تصمیم‌گیری در دوران کودکی،آدم‌بزرگ‌های بهتری می‌سازد

بی شک یکی از مهارت‌های مهم زندگی، مهارت در تصمیم گیری است؛ موضوعی که شاید برهه های زیادی از زندگی هرکدام از ما را تحت تاثیر قرار داده است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، سعی کنید به خاطر آورید چند بار به علت نداشتن مهارت کافی در تصمیم گرفتن در زندگی راه اشتباه در پیش گرفته اید و یا حتی آنقدر اعتماد به نفس نداشته اید که در خصوص یک تصمیم، نظر خود را با یک «نه» ارائه دهید؟

از انتخاب رشته، ازدواج، طلاق، انتخاب شغل، انجام سرمایه گذاری مناسب و …. همگی موضوعاتی هستند که با برخورداری از مهارت تصمیم گیری می توانیم نتایج مطلوبی را در زندگی خود رقم بزنیم. گاهی با خودم فکر می‌کنم اگر مــهارت تصمیم گیری درست را آموخته بودم حالا در زندگی کجا ایستاده بودم؟

شاید زیاده نباشد اگر بگوییم که «تصمیمِ خوب گرفتن و خوب تصمیم گرفتن واقعا هنر است»؛ اما اغلب افرادی دارای مهارت مناسب در تصمیم گیری هستند که از دوران کودکی فرصت مشارکت آنها در تصمیم گیری های خانواده برایشان فراهم شده است؛ در ادامه این گزارش به اهمیت راه‌های پرورش مهارت تصمیم گیری در کودکان چقمی پردازیم:

مشارکت کودکانه در تصمیم گیری؛ راهی به سوی آینده

تقویت مهارت تصمیم گیری در کودکان تمام دوران زندگی او تحت تاثیر قرار می دهد؛ این مهارت موجب خواهد شد تا کودک با عواقب کارهای خود رو به‌ رو شود؛ در این میان والدین نقش کلیدی دارند؛ آنها باید به کودک خود کمک کنند تا پیامدهای تصمیماتش را با داشتن حس خوب و موفقیت در زندگی مربوط بداند و به تدریج از اشتباهاتش هم در خلال تصمیماتی که می گیرد، درس بگیرد.

در خصوص اهمیت مشارکت کودک و الحاق او به تصمیم گیری های خانواده و تاثیر این امر بر سلامت روان او با رئیس اداره تعلیم و تربیت کودک اداره کل آموزش و پرورش استان فارس به گفتگو نشسته ایم که توجه شما را به آن جلب می سازیم:

رده سنی زیر 7 سال دوران طلایی در مهارت تصمیم گیری

دکتر علی کرم زاده رده سنی زیر 7 سال را مهمترین دوره آموزشی-تربیتی در زندگی هر فردی می داند و می گوید: مشارکت دادن کودکان در تصمیم گیری های خانواده را یک نیاز رشدی-تربیتی می داند که می تواند آثار عمیقی بر شخصیت، اعتماد به نفس و مهارت های زندگی فرد داشته باشد؛ 4 تا 6سالگی به گفته متخصصان دوران طلایی آموزش به شمار می رودو در تمام نظام های آموزشی مورد توجه ویژه قرار دارد؛ چراکه 95درصد نورون های مغزی شکل گرفته اند.

رئیس اداره تعلیم و تربیت کودک اداره کل آموزش و پرورش استان فارس ادامه می دهد: بر همین اساس در این رده سنی باید برای تکامل و رشد کودک برنامه ریزی مناسبی داشت؛ والدین باید توجه داشته باشند که کودک در این دوره به دنبال درک جایگاه خود است و مشارکت دادن او در فرایندهای ساده تصمیم گیری در این میان دارای اهمیت ویژه است؛ چراکه به کوک حس دیده و شنیده شدن و اثرگذار بودن می دهد.

وی تصریح می کند: از منظر روانشناسی کودکانی که فرصت اظهارنظر دارند به مروز زمان حس ارزشمندی و خودکارآمدی خواهند داشت و حس می کنند می توانند بر محیط خود اثر بگذارند؛ همچنین مشارکت دادن کودک در تصمیم گیری، سهم موثری در کاهش اضطراب، افزایش اعتماد به نفس، شکل گیری هویت سالم و شهروند مفید و آگاه بودن می گذارد.

دکتر کرم زاده بر موضع هویت تاکید ویژه کرده و اظهار می کند: هویت به عنوان جزء وجودی کودک در اوایل کودکی، بخشی از وجودش می شود که در دوره های بعدی زندگی او بسیار تاثیر خواهد گذاشت.

رئیس اداره تعلیم و تربیت کودک اداره کل آموزش و پرورش استان فارس در ادامه به نتایج نامطلوب عدم مشارکت دادن کودکان درتصمیمات خانه و خانواده اشاره می کند و می گوید: کودکانی که همواره برایشان تصمیم گرفته می شود، اجازه عرض اندام ندارند و امکان صحبت و مشارکت در تصمیمات خانه و خانواده ندارند، دچار حس بی ارزشی و وابستگی بیش از حد و پرخاشگری پنهان و آشکار خواهند شد.

تصمیم گیری های کوچک؛ فرصت مسئولیت پذیری و پیامد پذیری

وی با ذکر یک مثال ساده برای اینکه در فراهم شدن بستر مشارکت کودکان در تصمیمات با توجه قرار دادن «عدم رهاسازی و عدم حذف» عنوان می کند: مثلا والدین می توانند از میان سه دست لباس مناسب فصل به کودک فرصت دهند تا خودش یکی از آنها را برای پوشیدن انتخاب کند؛ همچنین در چیدمان اتاق کودک از او نظرخواهی کنیم اما اگر جای تخت که از سوی او پیشنهاد می شود برایش مناسب نبود و مخاطراتی داشت برایش توضیح دهید و اگر قبول نکرد اجازه دهید تجربه کند که را مناسب نبود و عواقب تصمیم خود را بپذیرد.

دکتر کرم زاده می افزاید: مشارکت کودکان در تصمیم گیری صرفا یک تجربه عاطفی نیست، بلکه در کارکردهای مغز مثل حل مسئله انعطاف پذیری ذهنی، و … اثرگذار است؛ چراکه زمانی که کودک در معرض انتخاب قرار بگیرد مغزش به تحلیل، مقایسه و پیش بینی خواهد پرداخت و این مشارکت در تصمیم گیری در بلندمدت به تقویت تفکر مستقل و خلاق منجر می شود.

به گفته وی اما تصمیمات یکسویه و عدم مشارکت کودک، کاهش اعتماد به نفس، سرخوردگی، عدم توانایی در تصمیم گیری، ضعف در مهارت حل مسئله، عدم قدرت انتخاب درست و حتی لجبازی در بزرگسالی را در پی دارد.

رئیس اداره تعلیم و تربیت کودک اداره کل آموزش و پرورش استان فارس تصریح می کند: اما خانواده هایی که فضای گفتگو و انتخاب و مشارکت در تصمیمات را برای کودک خود فراهم می کنند به واقع سلامت روان فرزند خود را رقم می زنند، بر همین اساس تاکید می کنیم که مشارکت کودک در تصمیم گیری ها، ساده اما اثرگذار است و کودکی منفعل و وابسته را به کودکی با سلامت روان بالا تبدیل خواهد کرد و این مسئولیت بیش از هر نهاد و سازمانی به عهده خانواده هاست.

در پایان تاکید می شود که یاد گرفتن بسیاری مهارت‌های ضروری زندگی، همچون انعطاف‌پذیری، صبر، مسئولیت‌پذیری و پشتکار به پایبندی و تعهد به تصمیمات بستگی دارد و مسلما اگر کسی تصمیم درست گرفتن را از دوران کودکی یاد بگیرد، می‌تواند در هر مقام و جایگاهی که قرار بگیرد، برنامه‌ریزی بهتری برای جامعه داشته باشد؛ سخن پایانی ما در این گزارش به این نکته ختم می شود که یادگیری مهارت‌های تصمیم‌گیری در دوران کودکی می‌تواند آدم‌بزرگ‌های بهتری بسازد که زندگیشان کیفیت بالاتری نیز دارد.

گزارش از مریم شمالیان