شاد بودن، بالا بودن میزان رضایتمندی نسبت به زندگی، پویا بودن، داشتن فرزندانی با ادبتر و موفقتر و بسیاری از ویژگی های خوب ارمغانی است که بسیاری از خانواده‌های پر فرزند با آن مواجه هستند.
«در دنیای امروز که فرهنگ فردگرایی، فرزندآوری را با «هزینه» و «محدودیت» مترادف کرده است، تحلیل‌های روان‌شناختیِ مدرن روایتی متفاوت دارند. فرزندآوری نه به معنای پایانِ پیشرفت‌های فردی، بلکه «گذار از منِ محدود به ما‌یِ متعالی» است. بررسی‌ها نشان می‌دهد والدینی که با نگاه چندبعدی و نه تک‌بعدی به این مسیر می‌نگرند، فرزند را نه به عنوان «مانعِ کار و تحصیل»، بلکه به عنوان «کاتالیزورِ رشدِ شخصیتی» می‌بینند. این دیدگاه کل‌نگر، زوجین را از دغدغه‌های فلج‌کننده رها کرده و به آن‌ها کمک می‌کند تا تعادل میان «خودشکوفایی فردی» و «مسئولیت‌‌پذیری خانوادگی» را با ظرافت و لذت برقرار کنند.»
فرزندآوری موضوعی است که نظرات متناقضی در خصوص آن وجود دارد. برخی معتقدند داشتن فرزندان بیشتر موجب رسیدن به بسیاری از خواسته ها و داشتن خانواده های شاداب می شود، در مقابل برخی دیگر داشتن فرزند را منافی با پیشرفت، درس خواندن، کار کردن و … میدانند برای دانستن پاسخ این سوال با دکتر ایمان زاغیان، روانشناس و عضو هیات مدیره انجمن ایرانی روانشناسی اسلامی به گفت وگو پرداختیم.
«بسیاری از زوجین در دوراهی «فرزند کمتر، آسایش بیشتر» یا «فرزند بیشتر، نشاط بیشتر» گرفتارند. دکتر زاغیان در این‌باره تأکید می‌کند که نباید فرزندآوری را «قرصِ ضدِ مشکلات» یا «عاملِ ایجادِ بحران» دانست؛ بلکه فرزندآوری یک «محرکِ توسعه‌دهنده» است. واقعیت این است که اختلافات در هر زندگی مشترکی وجود دارد؛ اما خانواده‌های پرجمعیت به دلیل ساختار تعاملی خود، «تاب‌آوریِ گروهی» بالاتری دارند. فرزندان در خانواده‌های پرجمعیت نه تنها هزینه‌های عاطفی یکدیگر را کاهش می‌دهند، بلکه با یادگیریِ مهارت‌های حل تعارض در بازی‌ها و تعاملات روزمره، برای مواجهه با چالش‌های دنیای واقعی، بسیار آماده‌تر از تک‌فرزندان تربیت می‌شوند.»
دکتر ایمان زاغیان دید مذهبی و دینی به مسائل را یکی از علل روی آوردن خانوده ها به سمت داشتن فرزندان بیشتر دانست و گفت: زمانی که یک فرد معتقد، داشتن فرزندان زیاد را همراه با اجر زیادی از جانب خداوند می بیند، این امر خود یکی از محرک ها و تشویق ها برای داشتن فرزندان بیشتر است. این دیدگاه دقیقا در مقابل دیدگاه افرادی است که هیچ نگاه خداباورانه ای به این مسائل ندارند.
وی دیدگاه جامعه نگر به مسئله فرزندآوری را دلیل دیگر روی آوردن برخی خانواده ها به داشتن فرزندان بیشتر میداند و ادامه داد: خیلی از افراد دیدگاه جامعه نگری نسبت به مسائل فرزندآوری دارند و معتقدند با وجود اینکه که وقتی فرزندم به دنیا بیاید خیلی از کارها را نمی توانم انجام دهم و خیلی از فرصت ها را از دست می دهم ولی فرصت های دیگری بدست می‌آورم. یعنی اینطور نیست که حالا شما فکر کنید که همه چیز از بین رفته است. فرد همه ابعاد زندگی را با هم می بیند.
این دیدگاه که شما اگر فقط به یک بعد از فرزندآوری نگاه نکنید موجب می شود که دچار احساس سرخوردگی نشوید. اگر به این بیاندیشید که فرزندآوری در عین حال که موجب شده وقفه ای در تحصیلتان ایجاد شود یا موجب شده از کارتان برای مدتی باز بمانید در مقابل باعث شد که خانواده خودتان را توسعه بدید و بچه هایتان در آینده از یکدیگر حمایت می کنند و خواهر و برادرهای بیشتری خواهند داشت. داشتن دیدگاه چند بعدی به بحث فرزندآوری موضوع مهمی است که باید به آن دقت نظر داشت.
«در نهایت، انتخاب برای داشتن خانواده‌ای پرجمعیت، انتخابی است برای «آینده‌نگریِ هوشمندانه». مزایای فرزندآوری تنها در شادی‌های لحظه‌ای خلاصه نمی‌شود؛ بلکه شاملِ ایجادِ شبکه حمایتیِ مستحکم در دوران سالمندی، ارتقای سلامت جسمی والدین (مطابق با پژوهش‌های جهانی) و تضمینِ نشاطِ اجتماعیِ کشور است. اگر در آستانه تصمیم‌گیری برای گسترش خانواده خود هستید، پیشنهاد می‌کنیم به جای ترس از چالش‌های احتمالی، بر «ثمراتِ بلندمدت» و «رشدِ معنوی و عاطفی» خود تمرکز کنید. با اصلاح باورهای غلط و بهره‌گیری از مشاوره خانواده، می‌توانید این مسیر را به شیرین‌ترین تجربه زندگی خود تبدیل کنید. آیا آماده‌اید برای غنی‌تر کردن کانون خانواده خود گام بردارید؟»
بروزرسانی شده در تاریخ 3 اردیبهشت 1405
