در این گزارش خانه بهاری به بررسی یکی از عوامل مؤثر در سنجش پیشرفت و رفاه یک کشور، یعنی شاخص شادکامی مردم آن کشور میپردازیم. مفهوم شادکامی به میزان رضایت درونی افراد یک کشور نسبت به خود و رفاه آنان اشاره دارد که از نظرسنجی مؤسسه گالوپ استخراج میشود.
این شاخص به عوامل اجتماعی مثل سرانه تولید ناخالص داخلی، حمایت اجتماعی، بخشیدن، ادراک فساد، آزادی انتخاب، امید زندگی سالم در بدو تولد، عواطف مثبت و عواطف منفی بستگی دارد.
رتبه ایران در این شاخص جهانی در سالهای 2013 تا 2023 بین 101 تا 118 در حال تغییر بوده است. در جدول بالا نمرات شادکامی ایران در طی این سالها را میبینید که هر مقدار بیشتر بوده رتبه ایران در میان کشورها کمتر و هر میزان پایینتر بوده، رتبه هم بالاتر شده است.
اما ما در این سلسله گزارش «خانواده بانشاط» میخواهیم از یک بُعد دیگر به این مفهوم شادکامی بپردازیم، آن هم اینکه چطور میشود این شاخص را از اولین نهاد اجتماعی یعنی خانواده بهبود و ارتقا داد و افرادی را برای آینده یک کشور تربیت کرد که نهتنها در سنجش این شاخصها حال خوبی دارند، بلکه میتوانند به ارتقا این شاخصها در کشو هم کمک کنند.
باید توجه داشت که بروز اجتماعی هر رفتار و مسئلهای، ریشه در خود فرد و تربیت خانوادگی او دارد، بهعنوانمثال اینکه یک فرد در شاخصه «بخشیدن» در چه وضعیتی است یا اینکه چطور در شاخص «تولید ناخالصی داخلی» نقش ایفا میکند، بسیار بستگی به این دارد که او نسبت به خودش چه چطور فکر میکند و در چه خانوادهای با چه نوع دیدگاهی مثلاً دارای امید به آینده یا ناامید نسبت به آینده، قد کشیده است.
در ادامه با مریم تابنده مشاور تخصصی نوجوان و خانواده و دانشجوی دورهی دکتری روانشناسی که از کارشناسان خانه بهاریست همراه میشویم، تا در این سلسله گزارش با هم پا به عالم خانوادههایی با فضای نشاط و امن بگذاریم و بتوانیم به ارتقای خانواده خود کمک کنیم.
خانواده اصلیترین و مهمترین مأمن و پناهگاه هر انسانی است. قطعاً در جریان روزمره زندگی، افراد با انواع مسائل، مشکلات، ناملایمتها و ناخوشیهایی مواجه میشوند که انتظار دارند زمانی که از فضای بیرون وارد فضای امن خانه میشوند و در آن تنفس میکنند، آرام گیرند و خانواده به آنها حس امنیت، راحتی و آسودگی دهد.
الکی برای آلودگیها
داشتن خانوادهای شاد، سالم و سرزنده همیشه دغدغهی کسانی بوده که بهسلامت و رشدِ تکتک اعضای خانوادهشان اهمیت میدهند. در صورتی این اهداف در خانواده محقق میشود که اعضا در یکهوای پاک و خالص تنفس کنند. نشاط در فضای خانه همان هوای پاکیزه و خالصی است که اعضای خانواده لحظهبهلحظه در آن تنفس میکنند.
به میزانی که نشاط در فضای خانواده حاکم باشد، قطعاً بالندگی و رشد بهتری برای تمام اعضای خانواده اتفاق میافتد. این روزها کمتر کسی است که دغدغه آلودگی هوا را نداشته باشد. برای کنترل و حل این مسئله با ساعتها بحث و اظهارنظر کارشناسی مواجهه هستیم، چرا که به آسیبهای آلودگی هوا در حوزه سلامت جسم واقف هستیم.
من در جایگاه والد معمولاً همیشه نگران آلودگیهای فضای بیرون از خانه برای فرزندانم هستم، آلودگیهایی که بعضاً هیچ کنترل و تسلطی هم بر آنان در محیط خارج از خانه ندارم و تنها باعث نگرانی من بوده است، این نگرانیها گاهی آنقدر زیاد میشوند که باعث میشود از فضای بسیار مهم و اثرگذار خانه غافل شوم.
فضای پر نشاطی که اگر من والد جایگاه و نقش آن را در تربیت خوب بشناسم و تلاش کنم لحظهبهلحظه در فضای خانه جاری باشد، این جریان هوای پرنشاط، حتی قدرت دارد که آلودگیهای بیرون را از بین ببرد و فرزندانم را در مسیر رشد و شکوفایی قرار دهد.
نشاط واکسن بیماریهای روحی و روانی
اکسیژن خالص و پاکیزه به سمزدایی از بدن و جسم ما کمک میکند و نشاط حاکم در فضای خانواده این سمزدایی را از روح و روان ما انجام میدهد. افکار و مسائل منفی که ذهن ما مدام در معرض آنهاست با قرارگرفتن در این خانوادهها سمزدایی و ایمن میشود.
همانگونه که هوای پاک نقش بسیار مهمی در تقویت سیستم ایمنی ما دارد و بدن ما را در مواجهه با انواع بیماریها مصون نگه میدارد، اگر نشاط در تمام سلولهای خانواده جریان داشته باشد، میتواند اعضای خود را در برابر انواع بیماریهای روانی مصون کند و در پیشگیری و کاهش انواع مسائل در حوزه سلامت روان نقش بسیار پر رنگی را ایفا کند.
یک واقعیت؛ رشد خانوادهام در گرو نشاط
طبق تحقیقات، جریان هوای پاکیزه حتی نقش بسیار مهمی در راستای ترمیم بافتهای آسیبدیده دارد و افراد بیماری که در معرض اکسیژن خالص هستند با سرعت بیشتر و کیفیت بهتری در مسیر بهبودی قرار میگیرند، هوای مملو از نشاط در خانواده نیز نقش بسیار تعیینکننده در بهبود انواع بیمارهای روانی، افسردگی، استرس و اضطراب دارد و فرایند درمان در اینگونه خانوادهها بسیار بهتر و سریعتر انجام میشود.
به همان میزان که اکسیژن خالص و هوای پاکیزه باعث افزایش انرژی و فعالیت مغز میشود، هوای پر از نشاط در خانه باعث ارتقای سلامت و رشد شخصی تمام اعضای خانواده میشود، این نگاه بهجای تکیه بر تخفیف و کاهش بیماری به ارتقای کیفیت زندگی و ایجاد فرصتهایی برای سالمتر زیستن تأکید دارد.
هوای پرنشاط در خانه منجر به آرامش و سلامت تمام اعضای خانواده میشود و افراد سالم در مسیر زندگی از سازگاری، انعطافپذیری، ارتباط و تعامل سازنده با دیگران، هدفمندی، رضایت از زندگی بیشتری نسبت به دیگران برخوردار هستند.
شادی و نشاط را عضو خانواده کنیم!
والدین نقش بسیار مهمی در ایجاد این فضای پر نشاط دارند، زیرا خانواده نخستین و بزرگترین مدرسه تربیتی است که فرزند در آن تنفس میکند و بزرگ میشود و من در جایگاه والد باید با آگاهی و تلاش بستر مناسبی را برای رشد و تربیت فرزندانم در فضایی سرزنده، پرنشاط و امن تأمین کنم.
