شاید تاکنون به این موضوع فکر نکرده باشید که اینکه مدام به مرور خاطرات گذشته می پردازید یک عارضه روانشناختی است که نیاز به کمک حرفه ای و درمان دارد.
فکر کردن مداوم به خاطرات گذشته، به خصوص خاطرات منفی، احساس غم، خشم، شرم یا گناه در مورد گذشته، دشواری در تمرکز بر حال، احساس جدایی از دیگران و افسردگی، اضطراب یا سوء مصرف مواد از علائم و پیامدهای عارضه مرور خاطرات گذشته است.
درمان میتواند به شما کمک کند تا خاطرات گذشته را درک کنید و با آنها کنار بیایید، الگوهای تفکر منفی را تغییر دهید و مکانیسمهای مقابلهای سالم را توسعه دهید.
همچنین در موارد پیشرفته این عارضه، مصرف داروهایی مانند ضد افسردگی و ضد اضطراب نیز میتواند به کاهش علائم بیماری مانند افسردگی، اضطراب و مرور خاطرات گذشته کمک کنند؛ با درمان مناسب، اکثر افراد مبتلا به بیماری مرور خاطرات گذشته میتوانند علائم خود را مدیریت کرده و زندگی بهتر و شادتری داشته باشند.
اگر فکر میکنید ممکن است به بیماری مرور خاطرات گذشته مبتلا باشید، مهم است که برای کمک به یک متخصص بهداشت روان مراجعه کنید؛ چراکه درمان زودهنگام میتواند به شما در بهبودی سریعتر و جلوگیری از عوارض طولانیمدت این بیماری کمک کند.
عواقب بیماری مرور خاطرات گذشته
بیماری مرور خاطرات گذشته را سرسری نگیرید؛ چراکه میتواند عواقب قابل توجهی بر زندگی فرد داشته باشد؛ تمرکز فرد بر گذشته میتواند منجر به غفلت از روابط فعلی او شود که این مشکلاتی در روابط با دوستان، خانواده و همسر در پی خواهد داشت.
همچنین تمرکز و حافظه ضعیف میتواند بر عملکرد شغلی فرد تأثیر بگذارد.
مقابله با بیماری مرور خاطرات گذشته
اگر با بیماری مرور خاطرات گذشته مواجه هستید، ابتدا به دنبال کمک حرفهای باشید و از یک متخصص بهداشت روان واجد شرایط کمک بگیرید، آنها میتوانند به شما در درک بیماری و ایجاد یک برنامه درمانی مناسب برای شما کمک کنند.
در ادامه این گزارش به علل بروز عارضه در گذشته ماندن و مرور خاطرات گذشته می پردازیم و با یک مشاور و درمانگر بالینی، خانواده درمانگر و زوج درمانگر به گفتگو می نشینیم:
عارضه در گذشته ماندن را بشناسیم
فرزانه صنعتی؛ مشاور و درمانگر بالینی، خانواده درمانگر و زوج درمانگر با اشاره به عارضه روان شناختی در گذشته ماندن فرد در گفتگو با خانه بهاری می گوید: ماندن در گذشته از دیدگاه روانشناسی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که ریشه در ساختار مغز و ساز و کارهای دفاعی فرد دارد و یکی از علل آن می تواند تروماهای حل نشده افراد باشد.
وی می افزاید: وقتی تجربه ای تلخ و تکان دهنده برای فرد رخ می دهد، مغز ممکن است نتواند آن را به عنوان یک خاطره تمام شده، پردازش کند و در نتیجه فرد آن لحظه را برای خود بازآفرینی می کند.
صنعتی اضافه می کند: یکی دیگر از دلایل در گذشته ماندن می تواند کارهای ناتمام ما باشد، یعنی ذهن در ابهام مانده چراکه درباره آن موضوع شاید حرف زده نشده باشد و مورد تحلیل و پذیرش قرار نگرفته باشد و برای همین آنقدر در گذشته می ماند تا راهی برای بستن آن پرونده پیدا کند.
وی نشخوار فکری را از علل موثر دیگر در بروز این عارضه دانسته و عنوان می کند: برخی افراد به اشتباه تصور می کنند فکر کردن مداوم به اشتباهات و اتفاقات گذشته می توانند از تکرار آن جلوگیری کنند و همین باعث می شود مسیرهای عصبی مربوط به آن خاطرات مرتب تکرار شود و فرد در یک چرخه تکراری از غم و پشیمانی گرفتار شود.
به گفته این مشاور و درمانگر بالینی، خانواده درمانگر و زوج درمانگر گاهی هویت وابسته به گذشته فرد علت دیگر این وضعیت است، یعنی فرد همواره قربانی بودن یا حتی قهرمان بودن در گذشته را تکرار می کند زیرا تصور می کند اگر به آن فکر نکند یعنی خودش را فراموش کرده و با پوچی روبرو می شود، در نتیجه ترجیح می دهد گذشته را همواره مرور کند.
وی ترس از آینده و تغییر را علت دیگر عارضه درگذشته ماندن عنوان کرده و می گوید: چون گذشته هرچی تلخ باشد باز هم پیش بینی پذیر بوده اما حال و آینده سرشار از ابهام است و این ماندن در گذشته یک مکانیسم دفاعی برای فرار از مسئولیت های زمان حال و ترس از ناشناخته های آینده می شود؛ احساس گناه و خود سرزنشی هم علل دیگری است که فرد با در گذشته ماندن به نوعی خود را مجازات می کند و تصور می کند با رنج کشیدن مداوم می تواند بهای اشتباهات خود را بپردازد که مانع حرکت رو به جلوی فرد می شود.
وی درمان فردی که به هر یک از عللی که عنوان شد را نیازمند درمانی مخصوص به خود دانسته و تاکید می کند: اما به طور کلی برای سرعت بخشیدن به روند درمان توصیه می شود افکار مربوط به گذشته را یادداشت کنند؛ این نوشتن سبب می شود چرخه افکار تکراری و مربوط به گذشته به تدریج کمرنگ و قطع شود و یا افراد از تکنیک توقف فکر استفاده کنند، یعنی وقتی فکری در خصوص گذشته برای فرد تداعی می شود به خودش بگوید این فکر نه تنها کمکی به من نمی کند بلکه امروزم را هم خراب می کند.
صنعتی می افزاید: همچنین این افراد می توانند زمان محدودی برای فکر کردن به گذشته تعیین کنند، مثلا 10 دقیقه در طول روز در نظر بگیرند و این زمان بندی سبب می شود فرد از حالت مدام در گذشته بودن فاصله بگیرد؛ به علاوه تمرکز بر برنامه ها و اهداف کوچک حتی به طور روزانه جلوی نشخوار فکری را خواهد گرفت.
وی با اشاره یک روش دیگر برای درمان عارضه در گذشته ماندن می گوید: تمرین حضور در لحظه توصیه درمانی دیگری به این افراد است؛ یعنی ابتدا فرد با تنفس آگاهانه و تمرکز بر نفس کشیدن عمل کند و روزانه افکار خود را نیز همان لحظه ثبت کند؛ همچنین تمرین جهت دهی توجه را در پیش گیرد؛ یعنی فرد تعمدا یاد بگیرد توجهش را از آنچه نمی خواهد بردارد(توجه به گذشته) و روی موضوعات و کاری که مربوط به زمان حال است، تمرکز یابد؛ حتی به یک گلدان یا لیوان مقابل خود یک دقیقه با توجه به جزئیات آن تمرکز و مرور کند.
تأثیر درمان برای کنار آمدن با خاطرات گذشته
توجه داشته باشید که درمان میتواند به در درک خاطرات گذشته و کنار آمدن با آنها به شما کمک کرده و سبب شود تا الگوهای تفکر منفی را تغییر داده و مکانیسمهای مقابلهای سالم را توسعه دهید.
شاید وضعیت این عارضه به گونه ای باشد با به دارو درمانی هم هدایت شوید؛ اما مسلما باور داشته باشید درمان مناسب افراد مبتلا به بیماری مرور خاطرات گذشته میتواند ضمن مدیریت علائم عارضه، به او در برخورداری از زندگی پربار کمک کند، پس اگر فکر میکنید ممکن است به بیماری مرور خاطرات گذشته مبتلا باشید، برای درمان زودهنگام و کمک حرفه ای دست به کار شوید.
گزارش از مریم شمالیان
