به گزارش پایگاه خبری خانه بهاری، سال هاست که چرایی عدم ثبت جهانی مجموعه زندیه شیراز مورد سئوال جدی شهروندان علاقمند به فرهنگ و هنر این شهر تاریخی است. علیرضا عسکری در جواب اینکه چقدر هتل شیراز در عدم ثبت مجموعه زندیه موثر بوده است، گفت: در این باره چند نکته باید مورد توجه قرار گیرد:
نکته اول اینکه شیراز فراتر از آثار تمدنی ملموسی است که وجود دارد. در زیر سطح شیراز باید باستان شناسی شهری انجام شود؛ چون خیلی از بناها در زیر سطح شهر شیراز امروزی قرار گرفته اند. نکته دوم اینکه حافظ، سعدی و بسیاری از علما و شعرا، میراث معنوی شیراز هستند.
دیگر اینکه شیراز یک فرهنگ است؛ یعنی مسئله فرهنگ و تمدن آن فراتر است از آنچه به طور عینی در سطح شهر دیده شود یا نشود؛ بنابراین واقعیت امر این است که بافت شیراز بسیاری از فرهنگ ها را درون خود نهادینه کرده است که از نظر اعتقادی و مذهبی مهم هستند.
عسکری افزود: مثلا احمد بن موسی چرا در آن مکان واقع شده و چه چیزهایی را به خود وابسته کرده است؟ یا قبل از آن مسجد عتیق، مسجد نو و بافت زندیه که در سده های میانی (تاریخ شیراز را می توان به سه سده آغازین، میانی و متاخره در عصر اسلامی تقسیم نمود) در آن جا شکل گرفته اند.
هدف از ثبت جهانی شیراز
این استاد باستان شناسی افزود: میراث شیراز یک سری نهاده های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی است که بخشی از تاریخ ایران را شکل می دهد. هدف از ثبت جهانی شیراز درک و نگهداری میراثی است که فراتر از بناهای شهر، بخشی از تاریخ ایران را شکل داده اند که ما نمی توانیم آن ها را از بین ببریم؛ حال چه باید کرد؟
صدمات فراوان پهلوی به شیراز
عسکری اظهار داشت: هتلی که مورد بحث است مربوط به دوران پهلوی است که در آن دوران صدمات زیادی به شهر شیراز وارد شد که دلیل آن میدان مرکزی شیراز است که به تقلید از میدان نقش جهان اصفهان شکل گرفت که در جلوی ارگ، یک طرف دیوان خانه بود، طرف دیگر بازار، طرف دیگر مسجد و یک طرف هم ارگ کریم خانی بود که به دلیل عدم شناخت علمی در دوران قبل از انقلاب آن ها را از دست دادیم؛ زیرا بانک ملی که در آن مکان واقع است مربوط به دوران جمهوری اسلامی نیست.
خدمات فراوان سال های اخیر نسبت به ارگ
پاستان پژوه دانشگاه شیراز ادامه داد: همین عدم آگاهی ها مجدداً ادامه پیدا می کند؛ به رغم اینکه کاوش های اندکی در حدود ۲۰ سال پیش در کنار اداره مخابرات و اطراف صورت گرفت که در نتیجه آن مدرسه ابوذر برداشته شد و باید تلاش شود بانک ملی نیز برداشته شود. خدمات زیادی هم در سی، چهل سال اخیر نسبت به ارگ انجام شده است؛ چون واقعا و ضعیت اسفناکی داشت حتی در دوران قبل از انقلاب.
مانعی در ثبت جهانی شیراز نمی بینم
عسکری اضافه کرد: ما به دنبال محکومیت کسی نیستیم؛ ولی واقعیت این است. حال که شناخت حاصل شده باید به این شناخت امروزی احترام گذاشته شود و شیراز به هر دلیل ممکن ثبت جهانی شود.
وی معتقد است: بنابراین به رغم وجود این هتل ها، می توان با تغییر نما و یا اعمال محدودیت هایی که در قوانین و تعهدات بلند مدتی که به یونسکو وجود دارد، شیراز را حفظ کرد و من مانعی برای این کار نمی بینم.
تغییر نمای هتل ها در راستای ثبت جهانی
فارس شناس زبده کشورمان افزود: از این نظر که باید هتل های بلندی که در منظر هستند یا مناظر را خراب می کنند، تعهداتی از آن ها کسب شود که در بلند مدت طرح های توسعه آن ها در جای دیگر به کار گرفته شود، نماهای آن ها تغییراتی داده شود و اصلاً اگر به سمت ثبت جهانی پیش رویم، صاحبان این هتل ها رویه شان را تغییر می دهند و با آگاهی می توانند کار انجام دهند.
عسکری اظهار داشت: ما اگر زودتر شیراز را به ثبت جهانی رسانده بودیم، شاید خیلی از اتفاقاتی که امروزه در مورد بافت شیراز مورد بحث قرار می دهیم، تنها از دیدگاه توسعه پایدار مورد بررسی قرار می دادیم.
نوسازی بافت شیراز و سلب قدمت آن
عسکری در پاسخ اینکه به هر حال با شرایط فعلی امکان ثبت وجود دارد یا خیر، گفت: به نظر می رسد که باید در بافت شیراز نوسازی نکنیم؛ زیرا در این حالت قدمت را از شیراز خواهیم گرفت.
ضرورت حفظ بافت تاریخی مجموعه شاهچراغ (ع)
این عضو هیأت علمی چنین ادامه داد: حتی درمورد بارگاه احمد بن موسی، باید وارد یک مجموعه تاریخی شویم نه نوسازی شده، زیرا ذهنیت ما نسبت به شناخت قبلی که از آن مجموعه داریم یک ذهنیت تاریخی است. امروز هم که ما به زیارت شاهچراغ می رویم با همان دیدگاه قبلی می رویم؛ ولی نسل آینده که با یک معماری جدید روبرو می شوند، در پی گمشده تاریخی خود خواهند گشت.
مرمت نه نوسازی
علیرضا عسکری افزود: بنابراین در بافت های تاریخی باید مرمت صورت گیرد نه نوسازی. اگر برای احمد بن موسی احترام قائلیم باید برایش هزینه کنیم؛ نباید با ساخت پاساژ و هتل های جدید و تجاری سازی های گسترده و بناهای بزرگ که چهره آن بنای عظیم الشان را تحت تاثیر خود قرار می دهند به سمت تغییر مجموعه احمد بن موسی برویم.
وی گفت: به دلیل اینکه ما باید آن گنبد را ببینیم، نباید از نظر منظری بنایی بلندتر از آن باشد، باید وارد یک بافت تاریخی شویم.
لزوم حفظ آثار، حتی در زیر زمین
عسکری اضافه کرد: بنابراین ما باید کاوش های باستان شناسی انجام دهیم، باید اثر باستانی حتی اگر زیر سطح زمین باشد را پوشش دهیم، به نمایشگاه تبدیلش کنیم تا درک تاریخی آن فراهم شود؛ به عبارت بهتر باید دنبال راه هایی باشیم که درک تاریخی از بافت شیراز را فراهم کنیم.
حذف تاریخ، یعنی حذف خودمان
این استاد دانشگاه گفت: ما نباید بافت شیراز را که مربوط به یک هزاره و نیم از عصر اسلامی است را از دست بدهیم؛ باید این هزار و نیم را در معرض دید قرار دهیم و در این صورت موفق خواهیم بود وگرنه به فرهنگ خود لطمه زده ایم و مطمئن هستم کسی دنبال لطمه زدن نیست؛ زیرا اگر فرهنگ آسیب ببیند اعتقادات و معنویت از بین می رود و حذف تاریخ یعنی حذف خودمان!!
ایران یک کشور هویتی است
عسکری تصریح کرد: باید این مسئله را به جد مورد توجه قرار دهیم که کشور ما یک کشور هویتی است و با کشورهای دیگر فرق دارد؛ یک اشتباهی که مسئولین ما انجام می دهند تقلید از کشورهایی است(مانند آمریکا، اروپا، ترکیه و امارت و غیره) که دیدگاه هویتی نسبت به آثارشان ندارند.
حفظ هویت مذهبی در کنار هویت ملی
عسکری افزود: بنابراین سهم ما از سهم خیلی از کشورهای دنیا متفاوت است؛ چون ما یک دیدگاه هویت ملی و یک دیدگاه هویت مذهبی داریم. بدون مذهب و شناخت چگونه می توانیم به وحدت و انسجامی برسیم که امت اسلامی را در عصر اسلامی دنبال کنیم.
استاد ایران شناسی کشورمان گفت: این ها هویت و بن مایه فرهنگی کشور ما هستند که بدون این شناخت ها، اقدام گسترده برای نوسازی و هزینه منابع مالی برای تغییر و تحول های گسترده به ضرر تاریخ کشور خواهد بود.
توریست و گردشگر جهانی، دنبال هتل جدید نیست!
عسکری اضافه کرد: ما در حوزه هایی که میراث فرهنگی داریم باید بدانیم توسعه پایدار میراث فرهنگی یعنی چه؟ توسعه پایدار میراث فرهنگی این نیست که ما یک هتل جدید بسازیم. ما باید در ساختارهای فرهنگی خودمان حرکت کنیم که در این صورت است که توریست و گردشگر جهانی به سمت ما خواهد آمد؛ آن ها به دنبال هتل جدید نیستند؛ بلکه دنبال پایداری یک فرهنگ هستند.
رقابت جهانی بر سر چگونه حفظ میراث فرهنگی
استاد باستان شناسی دانشگاه شیراز اظهار داشت: امروزه در دنیا در رقابتند که چگونه میراث فرهنگی خود را حفظ کنند؛ و گرنه هنری نیست که هتلی با نمای شیشه و سنگ که جایی در معماری ما ندارند را بسازیم. ما باید هویت مان، چه از نظر مبانی، نما، تزیینات و ساختارهای شهری و چه از نظر اعتقادی، آنچه که تجربه کردیم را ادامه دهیم که همه این ها توسعه پایدار فرهنگ کشورمان را تشکیل می دهند.
انتهای پیام//
