کاهش نرخ باروری در ایران یک واقعیت نگران‌کننده است که ریشه‌های آن بیشتر در مشکلات اقتصادی و کمبود حمایت‌های کافی از خانواده‌ها نهفته است. هزینه‌های بالای درمان ناباروری و نبود برنامه‌های حمایتی بلندمدت، زوج‌های جوان را در تصمیم‌گیری برای فرزندآوری با تردید مواجه کرده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، جامعه ایرانی، در دهه‌های اخیر، شاهد دگرگونی‌های بنیادین در الگوهای جمعیتی خود بوده است. یکی از برجسته‌ترین و در عین حال نگران‌کننده‌ترین این تحولات، روند مستمر کاهش نرخ باروری و کاهش چشمگیر تعداد فرزندان در خانواده‌هاست.
این پدیده که در بلندمدت می‌تواند منجر به پیری جمعیت و بروز چالش‌های عمیق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شود، مجموعه‌ای از عوامل پیچیده و درهم‌تنیده را در پس خود دارد.
در میان انبوه دلایلی که برای این سیر نزولی ارائه می‌شود، نگاهی دقیق‌تر به دغدغه‌ها، نگرانی‌ها و موانع واقعی که خانواده‌های ایرانی، به‌ویژه زوج‌های جوان در مسیر فرزندآوری با آن روبرو هستند، تصویری روشن‌تر و واقع‌بینانه‌تر از این بحران ترسیم می‌کند.
بررسی‌ها و پژوهش‌های صورت گرفته، قویاً نشان می‌دهند که بیشترین عاملی که خانواده‌ها را از تصمیم به فرزندآوری باز می‌دارد، نه ضعف در باورهای فرهنگی یا تمایل به داشتن فرزند کمتر، بلکه سنگینی بار اقتصادی و دشواری‌های طاقت‌فرسای درمانی است که در مسیر تشکیل خانواده و تحقق رؤیای پدر و مادر شدن، سد راهشان می‌شود.
این موانع لایه‌های مختلفی از مشکلات معیشتی گرفته تا دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی را در بر می‌گیرد و نیازمند راهکارهایی جامع و پایدار است.
ضرورت حمایت‌های اقتصادی و بهداشتی دولت برای افزایش نرخ فرزندآوری
الهام عسکری، سرپرست بیمارستان حضرت زینب (س) شیراز با تأکید بر اینکه بحران کاهش نرخ فرزندآوری بیش از آنکه ریشه در مسائل فرهنگی داشته باشد، ناشی از چالش‌های اقتصادی است، خواستار اجرای طرح‌های حمایتی بلندمدت برای مادران باردار و خانواده‌ها و کاهش هزینه‌های سنگین درمان ناباروری شد.
وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به موانع اصلی پیش‌روی فرزندآوری در کشور اظهار کرد: کاهش نرخ رشد جمعیت بیش از آنکه یک مسئله فرهنگی تلقی شود، ریشه‌ای اقتصادی دارد. در صورتی که رفاه عمومی مادران تأمین شود، نرخ فرزندآوری به‌طور قطع افزایش خواهد یافت.
وی با اشاره به تقاضای بالای زوجین برای استفاده از روش‌های کمک‌باروری نظیر IVF افزود: هزینه‌های سرسام‌آور این درمان‌ها، مانعی جدی برای خانواده‌هاست. نظام سلامت کشور باید با ارائه بسته‌های حمایتی، یارانه‌ای کردن داروها و در نظر گرفتن کمک‌های معیشتی و غذایی، بار هزینه‌های درمانی و مراقبتی را از دوش خانواده‌ها بردارد.
این مقام مسئول تصریح کرد: حمایت از مادران باردار نباید تنها محدود به اقدامات مقطعی باشد، بلکه تدوین و اجرای طرح‌های بلندمدت به‌منظور همراهی خانواده‌ها از دوران بارداری تا زمان بزرگ شدن فرزندان، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر برای رسیدن به اهداف جمعیتی است.
عسکری در ادامه با اشاره به فعالیت‌های پیش روی مرکز متبوع خود گفت: بیمارستان حضرت زینب (س) شیراز در آینده‌ای نزدیک، آموزش‌های پیش از ازدواج، واکسیناسیون، شنوایی‌سنجی، غربالگری‌ها و آموزش‌های دوران بارداری و زایمان را با کیفیت بالا به زوج‌های جوان و مادران باردار ارائه خواهد داد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه این مرکز تنها مجموعه در جنوب کشور است که امکان مراقبت و نگهداری از نوزادان با وزن کمتر از ۱۵۰۰ گرم را داراست و همچنین به‌عنوان دومین بانک شیر کشور فعالیت می‌کند، ظرفیت‌های بسیار ویژه‌ای برای ارائه خدمات تخصصی به نوزادان و خانواده‌ها فراهم است که به‌زودی در خدمت عموم قرار خواهد گرفت.
به گزارش خبرنگار خانه بهاری؛ با توجه به پیچیدگی و گستردگی چالش‌های موجود، اتخاذ رویکردی جامع، چندوجهی و بلندمدت از سوی دولت، مجلس شورای اسلامی و تمام نهادهای ذیربط امری حیاتی و گریزناپذیر است.
این رویکرد باید فراتر از اقدامات مقطعی و شعاری در قالب برنامه‌های عملیاتی مشخص، با تخصیص بودجه کافی و پایدار، به حمایت واقعی و مؤثر از خانواده‌ها بپردازد. کاهش چشمگیر هزینه‌های درمان ناباروری از طریق افزایش پوشش بیمه‌ای، تعیین و اجرای تعرفه‌های دولتی واقعی و تسهیل دسترسی به داروهای مورد نیاز، کاهش هزینه‌های اولیه فرزندآوری از طریق ارائه تسهیلات بانکی با بهره کم و بازپرداخت بلندمدت و همچنین تقویت و توسعه بسته‌های حمایتی معیشتی، بهداشتی و آموزشی برای مادران و کودکان، گام‌های اولیه و ضروری در این مسیر محسوب می‌شوند.
