حمایت از افراد دارای معلولیت تنها به پرداخت مستمری، ارائه خدمات درمانی یا مناسب‌سازی معابر خلاصه نمی‌شود، بلکه یکی از مؤثرترین راهکارهایی که می‌تواند کیفیت زندگی این قشر را ارتقا دهد، فراهم کردن فرصت حضور فعال آنان در رویدادهای گردشگری، فرهنگی، هنری، ورزشی و اجتماعی است؛ رویدادهایی که هدف آنها تنها سرگرمی نیست، بلکه بستری برای مشارکت، دیده شدن و تقویت اعتماد به نفس افراد دارای معلولیت فراهم می‌کنند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، بسیاری از افراد دارای معلولیت، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، به دلیل محدودیت‌های محیطی یا نبود برنامه‌های متناسب، کمتر فرصت حضور در فعالیت‌های اجتماعی را پیدا می‌کنند که این موضوع به مرور زمان موجب انزوای اجتماعی، کاهش ارتباطات و حتی تضعیف انگیزه برای حضور در جامعه می‌شود؛ در مقابل، برگزاری برنامه‌های هدفمند می‌تواند زمینه تعامل، یادگیری، نشاط و تجربه‌های تازه را برای آنان فراهم کند.
رویدادها؛ پلی برای حضور مؤثر معلولان در جامعه
تورهای گردشگری ویژه افراد دارای معلولیت، جشنواره‌های فرهنگی و هنری، نمایشگاه‌های آثار هنری، اردوهای خانوادگی، مسابقات ورزشی، کارگاه‌های مهارت‌آموزی و نشست‌های اجتماعی، تنها بخشی از برنامه‌هایی هستند که می‌توانند نقش مهمی در افزایش کیفیت زندگی این افراد ایفا کنند؛ نکته مهم این است که این رویدادها باید با رعایت کامل استانداردهای دسترس‌پذیری و متناسب با نیازهای انواع معلولیت برنامه‌ریزی شوند تا هیچ فردی به دلیل محدودیت جسمی یا حسی از حضور در آن محروم نماند.
از سوی دیگر، چنین برنامه‌هایی تنها به نفع افراد دارای معلولیت نیست، بلکه جامعه نیز از برگزاری آنها بهره‌مند می‌شود؛ حضور شهروندان در کنار یکدیگر، بدون نگاه ترحم‌آمیز و با محوریت احترام و برابری، موجب افزایش آگاهی عمومی و کاهش کلیشه‌های نادرست درباره معلولیت خواهد شد، این تعامل اجتماعی، زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای فراگیرتر و عادلانه‌تر است.
تحقق این هدف، نیازمند همکاری دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد، مراکز فرهنگی، فعالان حوزه گردشگری و بخش خصوصی است، اختصاص بودجه برای برگزاری رویدادهای فراگیر، مناسب‌سازی اماکن فرهنگی و گردشگری، آموزش برگزارکنندگان و استفاده از ظرفیت خیرین و داوطلبان، می‌تواند این برنامه‌ها را از اقدامات مقطعی به جریان‌های مستمر و اثرگذار تبدیل کند.
تاکید می کنیم که اگر میخواهیم افراد دارای معلولیت تنها دریافت‌کننده خدمات نباشند، باید فرصت حضور، مشارکت و نقش‌آفرینی را برای آنان فراهم کنیم؛ جامعه‌ای که برای همه شهروندان خود امکان تجربه سفر، هنر، فرهنگ و تعامل اجتماعی را فراهم می‌کند، جامعه‌ای انسانی‌تر، پویاتر و امیدوارتر خواهد بود. حمایت واقعی، زمانی معنا پیدا می‌کند که افراد دارای معلولیت نه در حاشیه، بلکه در متن رویدادهای اجتماعی و فرهنگی حضور داشته باشند و استعدادها و توانایی‌های خود را به نمایش بگذارند.
طعمی برای امید معلولان در شیراز
یکی از اقداماتی که در قالب یک رویداد و ویژه برای معلولان در شیراز در روزهای اخیر برگزار شده است، برگزاری مرحله استانی جشنواره منطقه‌ای طعم امید6 در شیراز است که نمونه ای مطلوب برای مشارکت دادن معلولان در رویدادهای ویژه است.
در همین خصوص با دکتر بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس به گفتگو می نشینیم:
مریدی در پاسخ به این سئوال که مرحله استانی جشنواره منطقه‌ای «طعم امید ۶» با چه رویکردی در شیراز برگزار شد؟ گفت: جشنواره «طعم امید ۶» صرفاً یک مسابقه آشپزی یا یک برنامه گردشگری نیست، بلکه یک رویداد اجتماعی با محوریت کرامت انسانی و حمایت از افراد دارای معلولیت است. هدف ما این بود که نشان دهیم گردشگری می‌تواند ابزاری برای ایجاد فرصت‌های برابر، افزایش مشارکت اجتماعی و معرفی توانمندی‌های این عزیزان باشد؛ در این جشنواره، استعداد، خلاقیت و توانایی افراد دارای معلولیت در فضایی حرفه‌ای و امیدبخش به نمایش درآمد
وی با تاکید بر حمایت اداره‌کل میراث فرهنگی فارس از چنین رویدادی اظهار کرد: امروز گردشگری تنها به بازدید از آثار تاریخی محدود نیست، در دنیا از گردشگری به‌عنوان ابزاری برای توسعه اجتماعی، افزایش امید و ارتقای کیفیت زندگی استفاده می‌شود؛ ما نیز معتقدیم افراد دارای معلولیت باید سهمی برابر از فرصت‌های گردشگری، فرهنگی و هنری داشته باشند و برگزاری «طعم امید ۶» در همین راستا تعریف شده تا نشان دهد این افراد می‌توانند در عرصه‌های مختلف بدرخشند و نقش‌آفرین باشند. .
وی در پاسخ به اینکه «برگزاری این جشنواره چه پیام مهمی برای جامعه دارد؟» نیز گفت: مهم‌ترین پیام این جشنواره، تغییر نگاه جامعه به معلولیت است؛ ما باید از نگاه محدودکننده فاصله بگیریم و به توانمندی‌ها توجه کنیم.
مریدی تاکید کرد: شرکت‌کنندگان این جشنواره ثابت کردند که با فراهم شدن بستر مناسب، می‌توانند در حوزه گردشگری خوراک، صنایع خلاق و حتی کارآفرینی موفق باشند؛ این همان نگاهی است که باید در جامعه نهادینه شود.
مریدی افزود: نگاه ما استمرار این مسیر است. «طعم امید» آغاز یک جریان فرهنگی و اجتماعی است که می‌تواند به شکل‌گیری رویدادهای متنوع در حوزه گردشگری دسترس‌پذیر، تورهای ویژه افراد دارای معلولیت، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی، جشنواره‌های فرهنگی و برنامه‌های آموزشی منجر شود و هدف این است که حضور افراد دارای معلولیت در عرصه گردشگری، حضوری دائمی و اثرگذار باشد.
وی با اشاره به برنامه اداره‌کل میراث فرهنگی فارس در حوزه معلولان نیز عنوان کرد: تلاش می‌کنیم فارس به یکی از استان‌های پیشرو در گردشگری دسترس‌پذیر تبدیل شود؛ مناسب‌سازی جاذبه‌های گردشگری، افزایش همکاری با تشکل‌های فعال در حوزه معلولان، برگزاری رویدادهای مشترک و حمایت از ایده‌های نوآورانه، از برنامه‌هایی است که با جدیت دنبال خواهیم کرد؛ باور داریم هر رویدادی که بتواند امید، نشاط و فرصت حضور اجتماعی را برای افراد دارای معلولیت فراهم کند، در واقع سرمایه‌گذاری برای آینده جامعه است.
به گفته دکتر مریدی «طعم امید ۶» ثابت کرد که معلولیت محدودیت نیست؛ بلکه جامعه باید فرصت دیده‌شدن، مشارکت و شکوفایی استعدادها را برای همه شهروندان فراهم کند و گردشگری می‌تواند یکی از بهترین مسیرهای تحقق این هدف باشد.
وی همچنین با اشاره به توانمندی‌های هنرمندان توان‌یاب، اراده آنان را برتر از هر محدودیتی خواند و آنان را اساطیر معاصر تاریخ ایران نامید و گفت: در جشنواره طعم امید 6، عطر امید و اراده را شاهد بودیم؛ و شاهد تلاش افرادی بودیم که با وجود کاستی‌های جسمی، روح بلندشان از آنها اسطوره ساخته است؛ جا دارد یادآوری کنیم که معلولیت محدودیت نیست و چهره‌های جهانی همچون بتهوون، هاوکینگ و هلن کلر که با اراده خود جهان را تغییر دادند.
مریدی تصریح کرد: این مسابقه، نه رقابت در چشایی و دستور پخت، بلکه رقابت در آن لبخندی است که از دل سختی جوانه زده است؛ خوشبختانه در این جشنواره که با محوریت آشپزی برگزار شد، شاهد پایان موفقیت‌آمیز مرحله استانی جشنواره توان‌یابان در شیراز بودیم؛ همچنین برای دسترس‌پذیر کردن اماکن تاریخی و گردشگری تحت نظارت اداره‌کل میراث فرهنگی استان هم برنامه ریزی داریم؛ در همین راستا، اولویت اصلی ما در مجموعه میراث‌فرهنگی، دسترس‌پذیر کردن تمامی اماکن تاریخی و گردشگری برای حضور بدون محدودیت معلولان گران‌قدر است.
مریدی از کیفیت بالای رقابت‌های بخش آشپزی این جشنواره نیز ابراز خرسندی کرد و گفت: نکته بسیار جالب در این مسابقه، تمرکز اصلی بر غذاهای اصیل ایرانی و به‌ویژه دستور پخت‌های سنتی شیراز و فارس بود و شاهد ارائه غذاهایی همچون شکرپلو و حلواهای سنتی بودیم که نشان داد که جشنواره‌های غذا می‌توانند به عنوان یکی از مهم‌ترین پیشران‌های جذب گردشگر در پهنه استان فارس عمل کنند.
تقویت تعاملات فرهنگی و اشتراک‌گذاری الگوهای موفق در زنجیره ارزش گردشگری جنوب کشور با حضور معلولان
مراسم اختتامیه جشنواره طعم امید ۶ در روز ۲۵ خردادماه ۱۴۰۵ با حضور برگزیدگان مراحل استانی استان‌های فارس، بوشهر، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد در شهر صدرا برگزار شد و در فضایی صمیمانه شاهد انجام هنر آشپزی معلولان شرکت کننده در این جشنواره بودیم:
حیدرعلی زاهدیان‌نژاد، معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی فارس نیز در همین خصوص در گفتگو با خبرنگار ما ضمن ابراز خرسندی از سطح کیفی بالای رقابت‌های استانی این جشنواره گفت: در این دور از مسابقات، منتخبین غیور استان فارس در رقابتی فشرده به مصاف نمایندگان استان‌های خوزستان، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد رفتند.
وی با تاکید بر هدف از برگزاری این رویداد عنوان کرد: ایجاد نشاط اجتماعی و شناسایی استعدادهای برتر در حوزه‌های گردشگری و هنرهای بومی از اهداف اصلی طعم امید بود و حضور نمایندگان چهار استان در شهر صدرا، بستر مناسبی برای تقویت تعاملات فرهنگی و اشتراک‌گذاری الگوهای موفق در زنجیره ارزش گردشگری جنوب کشور فراهم آورد.
معاون گردشگری استان فارس با اشاره به سطح بالای کیفی مسابقات و دقت نظر هیئت داوران در اعلام نتایج نهایی این رویداد ویژه گفت: در گروه نابینایان فاطمه همایون از استان فارس، در گروه جسمی‌حرکتی؛ فریده شعیبی از استان خوزستان و در گروه سندروم داون؛ فاطمه ذاکری از استان بوشهر عناوین برتر را به خود اختصاص دادند و به مرحله کشوری راه یافتند.
زاهدیان نژاد خاطرنشان کرد:3 برگزیده این مرحله، ضمن دریافت جوایز نفیس، به عنوان نمایندگان منطقه ۶ کشور به مرحله نهایی و کشوری مسابقات طعم امید راه یافتند تا برای کسب عنوان قهرمانی ایران با برگزیدگان سایر مناطق به رقابت بپردازند؛ علاوه بر نفرات برتر، با نظر هیئت داوران، ساناز نویدفر از استان کهگیلویه و بویرامد نیز به دلیل مهارت چشمگیر، شایسته دریافت جایزه ویژه جشنواره شناخته شد.
وی افزود: در این مراسم که با هدف نمایش توانمندی‌های جامعه معلولان و بازتولید میراث خوراک در منطقه جنوب کشور و مشخص شدن برگزیدگان منطقه 6 شامل استان‌های فارس، بوشهر و خوزستان برگزار شد، برگزیدگان این منطقه جهت اعزام به مرحله نهایی و کشوری در تهران معرفی شدند.
آنچه مسلما شکی در آن وجود ندارد، اینکه «معلولیت، محدودیت نیست» و دستگاه ها و نهادهای مختلف با هدف حمایت از جامعه معلولان می توانند با برگزاری رویدادهای متعدد امید را به این عزیزان که دارای استعدادهای فراوانی هستند هدیه دهند و فرصت شناسایی این استعدادها و به کار گیری موثر آنها را فراهم سازند.
گزارش از مریم شمالیان
