به ششمین قسمت «خانواده با نشاط» در خانه بهاری رسیدیم. در قسمتهای گذشته به چگونگی داشتن یک خانواده با نشاط پرداختیم و اصلیترین بستر ایجاد نشاط در خانواده را برای شما شرح دادیم. اما در این قسمت به سراغ مهارتهای مهم دیگر رفتیم که نداشتن هرکدام از آنها میتواند اثر جبران ناپذیری به شاکله خانواده شما بزند. در ادامه با مریم تابنده مشاور تخصصی نوجوان و خانواده همراه میشویم تا این مهارتها را برای ما شرح دهند.
خانواده شاد در راستای سلامت روان افراد یک خانواده شکل میگیرد. به هر میزان که اعضای خانواده در یک فضای توأم با احترام و صمیمیت تنفس کنند، روابط سالم و منسجمتری در بین اعضا شکل خواهد گرفت و به دنبال آن شاهد خانوادهای سرزنده و پرنشاط خواهیم بود.
اگر مبنای تمام رفتارهای خانواده با قاعده و برچسب «احترام» تعریف شود، این قاعده در نهایت موجب ایجاد آرامش و نشاط برای تمام اعضا میشود. دریافت احترام از دیگران بسیار مهم است، زیرا به ما احساس امنیت میدهد تا در زندگی با آرامش بیشتر و قدمهای محکمتری حرکت کنیم.
برای شکلگیری رفتارهایی با بر چسب احترام و صمیمیت توجه به ریز فاکتورهایی ضرورت دارد که برخی از آن ها را باهم مرور میکنیم.
ادب شد اصل کار و وصل هجران/هم او شد مایهٔ هر درد و درمان
کلماتی که برای گفتوگو انتخاب میشود باید محترمانه باشد. بسیاری از اوقات شاهد آن هستیم که اعضای خانواده در فضای بیرون و محیط اجتماعی، بهترین عبارات را برای گفتوگو استخدام میکنند و تمام رفتارهایشان با برچسب ادب، احترام و صمیمیت تعریف میشود ولی در فضای خانواده این دقت و حساسیت را ندارند.
اگر به دنبال خانوادهای پر نشاط هستیم باید ادب و احترام اجتماعیمان را در محیط خانه سرریز کنیم. مثلاً از لحن دستوری کمتر استفاده کنم به عنوان مثال به جای استفاده از افعال دستوری (این کار را انجام بده)، جمله خود را به شکل سوالی (میتوانی این کار را انجام دهی؟ لطفاً) بیان کنیم.
صحبتها به گونهای نباشد که اصل اعتماد بین خانواده از بین برود، سبک خیلی از صحبتها اعتمادخور هست و اگر در فضای خانه حس اعتماد از بین برود، افراد این حس را در بستر خارج از خانه جستوجو میکنند. تحقیر، توهین، سرزنش از مواردی هستند که احساس عدم اعتماد را ایجاد میکنند.
مشورت بستری برای تفکر و تعقل
یکی دیگر از فاکتورهای احترام و صمیمیت در خانواده این است که قبل از گرفتن برخی از تصمیماتی که امکان دارد اعضای خانواده در جریان قرار بگیرند، با یکدیگر مشورت کنند تا مشورت بستر گفتوگو و احترام برای اعضای خانواده شود.
زمانی که فرزندان مخاطب مشورت قرار میگیرند، حس بزرگی در آنها شکل میگیرد، که این حس بستر تفکر و تقعل را در آنها فعال میکند و بسته به فرهنگ و سبک تربیتی هر خانواده میتواند آنها را از بسیاری از آسیبها محافظت کند.
مسائلی که امکان مشورت کردن در فضای خانه ماست را لیست کنیم و در موقعیتهای مختلف استفاده کنیم:
۱. مهمانی
۲. شروع کار جدید
۳. خرید وسایل منزل
۴. نحوه گذراندن تعطیلات
۵. برنامهریزی و تقسیم کار
والدین باید از تمام ظرفیتهای خود استفاده کنند تا این حس ارزشمندی در فرزندان تولید شود، فرزندانی که حس عزت نفس و و ارزشمندی دارند در بستری آرام و بانشاط، با آسیبها و مسائل کمتری به سمت اهدافشان گام برمیدارند.
محبت باید غیرمشروط باشد
مهم است در ارتباط با اعضای خانواده محبت قلبی خود را نسبت همسر و فرزندان با رفتارهای کلامی هم بروز دهیم. وقتی بسیاری از خانوادههایی که دارای مشکلات و تنشهای بسیار زیادی هستند را ارزیابی میکنیم، معمولاً ابراز محبت کلامی در بین این خانوادهها نمره بسیار پایینی دارد.
ابراز محبت در فضای خانواده شبیه نسیم فصل بهار هست که درختان و گلهای خشک را جان و حیات مجدد میبخشد. گاهی به دلایلی چون بزرگ شدن فرزندان، خجالت، خطاهای فرزندان و …. ابراز محبت و احترام بین اعضا کمرنگ میشود و به دنبال آن مسائل و مشکلات بزرگتر و پیچیدهتر میشوند.
محبت و احترام در فضای خانواده باید غیرمشروط باشد و تحت هر شرایطی شبیه هوا در فضای خانه جریان داشته باشد.
پلیس و قاضی نباشید!
مهمترین اصول و آدابی که باید در یک خانواده رعایت شود، احترام به حریم خصوصی افراد است. رفتارهایی که متأسفانه در بسیاری از خانوادهها شاهد آن هستیم و با برچسبهایی مانند نگرانی، تربیت و… توجیه می شود که خلاف این اصل است.
به طور مثال چک کردن گوشی همسر و فرزندان با توجیه نگرانی و تربیت، یکی از رفتارهایی است که باعث سلب اعتماد و امنیت در فضای خانواده میشود. من پدر و مادر در خانه پلیس و قاضی نیستیم که مدام دنبال مچگیری از یکدیگر باشیم.
اتفاقاً تغافل و نادیده گرفتن در بسیاری از امور کم اهمیت بهترین رفتار در جهت کم کردن و از بین بردن آن است. فرزندان در محیط خانه در کنار پدر و مادر احساس امنیت و سرزندگی دارند، نه در کنار فردی که در جایگاه پلیس و قاضی و لحظه به لحظه ترس و نگرانی داشته باشند.
تست خون
با یک تست و نمونه خون از زندگی جاری چک کنید چقدر احترام و صمیمیت بین اعضای خانواده شما در جریان است؟ اگر در فضای خانواده شما اعضای خانه بتوانند یک ساعت بدون و تنش، دعوا، ناراحتی و دلخوری صحبت کنند و باهم تعامل اثر بخش و با نشاطی داشته باشند نشان از وجود فاکتور احترام و صمیمیت در خانه است.
این تست ابتدایی به شما نشان میدهد اگر نمیتوانید یک ساعت بدون تنش کنارهم داشته باشید، نیازمند یک چکاب کامل از محیط جهت شناسایی مشکلات خانواده هستید.
