به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، پژوهشی منتشرشده در پژوهشنامه زنان نشان می‌دهد میان نوع جهت‌گیری مذهبی و بهداشت روانی خانواده در خانواده‌های ساکن شیراز رابطه معناداری وجود دارد. این مطالعه با عنوان بررسی رابطه بین جهت‌گیری مذهبی با بهداشت روانی خانواده در شیراز توسط اسلام آقاپور و علی حاتمی انجام شده و بر پایه داده‌های ۳۸۶ خانواده و با روش پیمایش و پرسشنامه صورت گرفته است. نتایج این تحقیق می‌تواند برای تحلیل نقش باورهای دینی در سلامت روان خانواده، اهمیت قابل توجهی داشته باشد.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد جهت‌گیری مذهبی درونی با بهداشت روانی خانواده ارتباط مثبت و معناداری دارد. به بیان ساده‌تر، هرچه باورهای دینی در زندگی افراد عمیق‌تر، اصیل‌تر و درونی‌تر باشد، سطح بهداشت روانی خانواده نیز بالاتر گزارش شده است. در مقابل، جهت‌گیری مذهبی بیرونی با بهداشت روانی رابطه‌ای منفی و معنادار داشته است؛ یعنی استفاده ابزاری از دین و بهره‌گیری از آن برای منافع شخصی یا اجتماعی، با وضعیت روانی ضعیف‌تر در خانواده همراه بوده است.
این مقاله با تکیه بر نظریه گوردون آلپورت، میان دینداری درونی و بیرونی تمایز می‌گذارد. در این چارچوب، دینداری درونی به عنوان بخشی از شخصیت فرد و یک باور اصیل در نظر گرفته می‌شود، در حالی که دینداری بیرونی بیشتر به استفاده کارکردی از دین برای کسب امنیت، موقعیت یا پذیرش اجتماعی اشاره دارد. نویسندگان معتقدند نتایج این پژوهش با این دیدگاه نظری همخوانی دارد و نشان می‌دهد کیفیت دینداری، نه صرفاً ظاهر آن، در سلامت روانی خانواده نقش‌آفرین است.
علاوه بر متغیرهای مذهبی، عوامل اجتماعی و اقتصادی نیز در این تحقیق بررسی شده‌اند. سن، درآمد و تحصیلات همگی با بهداشت روانی خانواده رابطه مثبت و معنادار داشته‌اند. بر اساس نتایج، افراد مسن‌تر از سطح بهداشت روانی بالاتری برخوردار بوده‌اند؛ موضوعی که پژوهشگران آن را به تجربه بیشتر و توان سازگاری بالاتر با فشارهای زندگی نسبت می‌دهند. همچنین درآمد بیشتر و تحصیلات بالاتر با وضعیت روانی بهتر خانواده همراه بوده است. در این میان، زنان نمونه نیز به طور معناداری میانگین بهداشت روانی بالاتری از مردان داشته‌اند.
در بخش تحلیل چندمتغیره، روشن شده است که چهار عامل اصلی، یعنی جهت‌گیری مذهبی درونی، درآمد، جهت‌گیری مذهبی بیرونی و تحصیلات، در مجموع حدود ۶۶ درصد از واریانس بهداشت روانی خانواده را توضیح می‌دهند. در این میان، جهت‌گیری مذهبی درونی مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده بوده و به تنهایی سهم قابل توجهی در تبیین تغییرات متغیر وابسته داشته است. پس از آن، درآمد و سپس جهت‌گیری مذهبی بیرونی و تحصیلات قرار گرفته‌اند.
نویسندگان مقاله در جمع‌بندی خود تأکید می‌کنند که سلامت روانی خانواده تنها محصول یک عامل نیست، بلکه حاصل برهم‌کنش باورهای درونی، شرایط اقتصادی، سطح تحصیلات و تجربه زیسته افراد است. از نگاه آنان، تقویت ارزش‌های دینی در شکل درونی و اصیل، همراه با بهبود وضعیت معیشتی و آموزشی خانواده‌ها، می‌تواند به ارتقای بهداشت روانی و کاهش آسیب‌های اجتماعی کمک کند. با توجه به ماهیت همبستگی این پژوهش، بهتر است در خبر از تعبیرهایی مانند رابطه دارد یا همراه است استفاده شود و نتیجه‌گیری علّی قطعی از آن صورت نگیرد.
آقاپور اسلام، حاتمی علی. بررسی رابطه بین جهت گیری مذهبی با بهداشت روانی خانواده؛ مطالعه موردی: خانواده های ساکن شهر شیراز. پژوهشنامه زنان. 1389؛1(1):1-18. Available from: https://sid.ir/paper/393640/fa
