در گزارش قبلی خانواده بانشاط خانه بهاری تحت عنوان «کمی نشاط تنفس کنیم!» به بررسی نرخ شادکامی ایران در جهان پرداختیم و رشد آن را در خانواده بانشاط دانستیم. در خانواده‌ای که به گفته‌ی مریم تابنده مشاور تخصصی نوجوان و خانواده «اگر نشاط در تمام سلول‌های خانواده جریان داشته باشد، می‌تواند اعضای خود را در برابر انواع بیماری‌های روانی مصون کند و در پیشگیری و کاهش انواع مسائل در حوزه سلامت روان نقش بسیار پر رنگی را ایفا کند.»
اما در این گزارش خانه بهاری با بررسی نقش نشاط در خانواده به‌عنوان اولین نهاد اجتماعی، خواهیم دریافت که به‌عنوان والد چگونه می‌توانیم به ایجاد یک جامعه بانشاط کمک کنیم. جوانان سرمایه‌های یک کشور هستند، اما چه نوع جوانانی؟ جوانانی که امید به آینده دارند و بانشاط برای پیشرفت خودشان و کشورشان تلاش می‌کنند. اما این روزها نشاط جوانان به یکی از دغدغه‌های اجتماعی تبدیل شده است.
در ادامه با مریم تابنده از کارشناسان خانه بهاری همراه می‌شویم تا در ادامه مطالب گزارش قبل، به‌صورت دقیق‌تر اثر و جایگاه نشاط در خانواده را بررسی کنیم.
آینده ایران به دست پدر و مادرها
خانواده نخستین فضای تربیتی است که فرزندان در محیط آن رشد می‌کنند، به زندگی خود معنا می‌بخشند و در مسیر شکوفایی و بالندگی حرکت می‌کنند.
در این میان، والدین نقشی بسیار مهم در شکل‌دهی به شخصیت فرزندان ایفا می‌کنند. آن‌ها تمام تلاش خود را در راستای ایجاد بستری مناسب و امن در جهت رشد فرزندانشان دارند.
نشاط و شادی یکی از مهم‌ترین عناصری است که نقش بسیار تعیین‌کننده در سرنوشت و موفقیت اعضا دارد، ضرورتی بسیار مهم شبیه اکسیژن که لحظه‌به‌لحظه حیات اعضای خود را تضمین می‌کند.
فرزندانی که در یک فضای بانشاط رشد می‌کنند به‌مراتب با آرامش و اطمینان بیشتری در مسیر زندگی تصمیم می‌گیرند، انتخاب می‌کنند و در نهایت حرکت می‌کنند.
از کوزه همان برون تراود که در اوست
احساس نشاط و شادی در خانواده قبل از هر چیز ریشه در تفکرات و باورهای افراد دارد و این احساس لحظه‌به‌لحظه از درون اعضا به محیط خانواده تراوش می‌کند و منجر به بروز یا عدم بروز رفتارهای بانشاط می‌شود.
افراد دنیا را با عینک‌های متفاوتی تماشا می‌کنند و از پشت شیشه‌های آن مدام دنیای پیرامون خود را معنا و تفسیر می‌کنند. عینک‌های متفاوت منجر به بروز حس‌ها و رفتارهای متفاوتی در افراد می‌شود.
رفتارهایی که می‌تواند محیط خانواده را برای همه‌ی افراد به فضایی دلچسب، پرامید، بانشاط و توأم با آرامش تبدیل کند یا آن‌ها را به فضایی کسل‌کننده، ناامید، غمگین سوق دهد.
اغراق خانمان‌سوز
عینکی که من والد برای تفسیر دنیا به چشمانم زده‌ام، گاهی بزرگ‌نمایی دارد و واقعیت‌های دنیا را بزرگ‌تر از چیزی که هست به من نشان می‌دهد؛ شبیه نگاه والدینی که خوشبختی و سعادت فرزند خود را فقط در گرو قبولی در کنکور و یا فلان رشته خاص دانشگاهی می‌بینند.
این بزرگ‌نمایی در تک‌تک رفتارهای والدین قابل‌مشاهده هست و در نهایت در فضای خانه احساس نگرانی، غم، خشم، اندوه و بعضاً ناامیدی را انتقال می‌دهند. فرزندان در این خانواده‌ها به‌جای تجربه آرامش، نشاط و سرزندگی مدام در معرض استرس و اضطراب و آسیب‌های دیگری قرار دارند.
من چند بُعدی‌ام!
گاهی این عینک کوچک‌نمایی دارد و باعث می‌شود من در جایگاه والد از بسیاری موارد مهم و اثرگذار در حوزه خانواده غافل شوم و این بی‌توجهی و نادیده‌گرفتن در نهایت منجر به رفتارهایی از جانب من می‌شود که احساس شکست، حسرت و ناامیدی برای تمام اعضای خانواده رقم خواهد زد.
خانواده‌ای که تمام تلاش خود را تنها در راستای رفع نیازهای مادی فرزندان می‌داند و ابراز محبت، برقراری یک ارتباط و گفت‌وگوی صمیمانه را کاری بیهوده و در درجه دوم و سوم اولویت می‌دانند، با این عینک بسیاری از امور مهم را نمی‌بیند و یا نقش آن‌ها را بسیار کم‌اهمیت می‌داند و در نهایت با انواع و اقسام مشکلات و مسائل در حوزه تربیت مواجه می‌شوند.
پنج‌انگشت شبیه هم نیست
گاهی هم شیشه عینک والدین لکه دارد و کثیف است و همین آلودگی مانع از دید کامل، جامع، شفاف و واضح آن‌ها می‌شود.
شبیه والدینی که بدون درنظرگرفتن تفاوت‌های فردی، جنسیتی بین اعضای خانواده با آن‌ها ارتباط می‌گیرد و چون این نگاه کامل و دقیق نیست مدام به چالش‌های بزرگ و بعضاً غیرقابل‌حل ارتباطی برخورد می‌کنند.
عینک‌ها را باید شست/ جور دیگر باید دید
در تمام این موارد به‌واسطه موانعی که در نگاه والدین وجود دارد و بعضاً بسیار از فضای واقعی دور هستند، آن‌ها را از ایجاد یک فضای گرم، صمیمی و بانشاط ناتوان خواهد کرد چرا که تمام رفتارهای آن‌ها تحت‌الشعاع افکار و باورهایشان هست.
اولین قدمی که والدین می‌توانند در ایجاد یک خانواده بانشاط بردارند، بررسی دقیق عینکی است که با آن در حال نقش‌زدن به شخصیت فرزندانشان هست و در صورت نیاز باید ابتدا قبل از دیدن آن عینک را تعمیر، تصحیح و یا تمییز کرد.
تصاویر هر چه به واقعیت نزدیک‌تر باشند آرامش و نشاط بیشتری بر من در جایگاه والد و در نهایت بر اعضای خانواده حاکم می‌شود.
نشاط نیاز به مهارت دارد
ما در سلسله مطالب خانواده بانشاط به دنبال ایجاد مهارت‌هایی در خود هستیم تا در قدم اول نقاط ضعف و کاستی خود را بشناسیم و در ادامه با ایجاد مهارت‌هایی بتوانیم به‌عنوان ارکان اصلی خانواده، فضای خانه را به دلنشین‌ترین و بانشاط‌ترین محیط برای اعضا رقم بزنیم.
