به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، به بهانه ۳۰ آبان، روز بزرگداشت ابونصر فارابی و روز فلسفه؛ مریم مومنی؛ محقق اندیشگاه مطالعات و فلسفه سبک زندگی و دکتری جامعه شناسی: خیلیها فکر میکنند فلسفه یک مشت بحث پیچیده و خستهکننده است که فقط به درد کتابخانهها و دانشگاهها میخورد؛ چیزهایی که هیچ ربطی به زندگی واقعی ندارد و نمیتواند قسطهای عقبافتاده، استرسهای کاری یا دعواهای زن و شوهر را حل کند.
اما این نگاه، اشتباه است. فلسفه در واقع سیستمعامل ذهن ماست؛ یعنی همان برنامهی پایهای که مشخص میکند چطور فکر کنیم، چطور تصمیم بگیریم و چطور با مشکلات بجنگیم. در دنیای امروز که پر از اخبار دروغ، تبلیغات فریبنده و فشارهای متعدد است، اگر تفکر انتقادی نداشته باشیم، خیلی زود بازی را میبازیم.
سقراط، فیلسوف بزرگ یونان، حرف مهمی دارد؛ او میگوید: زندگی نیازموده، ارزش زیستن ندارد. این یعنی اگر بدون فکر کردن، فقط از روی عادت، حرف دیگران یا هیجانِ لحظهای زندگی کنیم، زندگیمان روی پایههای محکمی نایستاده است.
پژوهشها و آمارها نشان میدهند که خیلی از طلاقها و مشکلات زناشویی، ریشه در همین ازدواجهای نیازموده دارند. وقتی زوجها بدون شناخت درست، با آشناییهای خیلی کوتاه و بدون اینکه حرفهای جدی دربارهی ارزشها و خواستههایشان بزنند، ازدواج میکنند، طبیعتاً در اولین بحرانِ اقتصادی یا درگیری با خانوادههای دو طرف، کشتی زندگیشان به گل مینشیند.
اینجا دقیقاً همان نقطهای است که نقش نهادهای حمایتی و مراکز مشاورهای برجسته میشود. همانطور که در طرحهای پیشگیرانهای مانند مراکز مشاوره پیش از ازدواج دیده میشود، آموزش مهارتهای ارتباطی و شناخت تفاوتهای روانشناختی میتواند مانند یک سد دفاعی عمل کند. با این حال، هیچ مرکز یا طرح رسمی نمیتواند جایگزین گفتگوی درونی و تفکر عمیق خودِ زوجها شود. زیربنای همهی این آموزشها، داشتنِ یک ذهن پرسشگر است.
اینجاست که ما به فلسفه در خانه نیاز داریم. منظور از فلسفه در اینجا بحثهای سخت فلسفی نیست؛ بلکه مهارت درست پرسیدن است:
• چرا داریم ازدواج میکنیم؟
• آیا این تصمیمی است که خودمان با عقل و منطق گرفتهایم، یا تحت تأثیر فشارهای اطراف و شبکههای اجتماعی هستیم؟
• غایت و هدف از تشکیل زندگی چیست؟
ابونصر فارابی، فیلسوف بزرگ ایرانی، جامعهی ایدهآل را مدینه فاضله میدانست؛ جامعهای که از خانهها و خانوادههای سالم و آگاه ساخته میشود. او معتقد بود سعادت جمعی از ریشههای فردی و اخلاقی آغاز میشود. اگر میخواهیم خانوادهای آرام و پایدار داشته باشیم، باید یاد بگیریم که گاهی روی باورهای بدیهیمان خط بپرسیم. باید یاد بگیریم در مواجهه با مشکلات، به جای غر زدن یا تقلید کورکورانه از دیگران، با هم گفتگوی عمیق و منطقی داشته باشیم.
فلسفه شاید مستقیم برای ما پول نسازد یا شکممان را سیر نکند، اما کیفیت رابطه را میسازد. فلسفه به ما یاد میدهد که تفاوتها و اختلافنظرها پایان دنیا نیست، بلکه بخشی از مسیرِ شناخت همدیگر است و گذر از بحرانها، نیازمند صبر، پختگی و نگاه فلسفی به رنجها و شادیهای مشترک است.
امروز، در روز فلسفه، بهترین بهانه است که از خودمان بپرسیم: آخرین بار کی دربارهی پایههای اصلی زندگی و رابطهمان، با چشم باز و بدون تعارف فکر کردیم؟ یادمان باشد، خوشبختی یک خانواده، محصول اتفاق نیست؛ محصول تفکر و انتخاب آگاهانه است.


