بلوغ نوجوان؛ پیوند انسان و جهان/ والدین چگونه از این فصل عبور کنند؟

شاید به عنوان والدین همواره به این موضوع فکر کنیم که فرزند ما در هر شرایطی بچه های ما هستند، اما بی شک کودکان با بزرگ شدن و پا گذاشتن به دوره نوجوانی، جوانی و بزرگسالی به فراخور سن و نیاز خود به رفتار متفاوتی ازسوی والدین نیاز دارند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، در این گزارش بر آن شدیم که به ارائه راهکارهای تخصصی بپردازیم که والدین برای نوجوانان خود که دوره پر فراز و نشیب بلوغ را پشت سر می گذارند، نیاز دارند.
اما به راستی چرا ارتباط با نوجوانان سخت است؟

متخصصان و کارشناسان در این خصوص باور دارند که طی دوره نوجوانی و زمان بلوغ،هورمون‌هایی که سبب تحریک بلوغ را و ایجاد تغییرات فیزیکی شده اند، بر نحوه تفکر و احساس نوجوان تأثیر می‌گذارند؛ به علاوه تغییرات عمده‌ای در مغز نوجوان اتفاق می‌افتد که بر قضاوت، تصمیم‌گیری و احساساتش تأثیرگذار بوده و او را به فردی تکانشگر و بدخلق تبدیل می‌کند.

اما یک نکته را به عنوان والدین به طور جدی مد نظر داشته باشید: شاید نوجوان شما از نظر بدنی و ظاهری تقریباً بالغ به نظر برسد، اما مغز او هنوز به بلوغ نرسیده است و به رفتار مناسب و حمایت والدین برای طی کردن هرچه موفق تر این دوره نیاز دارد.

در همین خصوص با کارشناس مسئول مشاوره تربیتی و تحصیلی اداره کل آموزش و پرورش فارس به گفتگو نشسته ایم که نظر شما را در ادامه به آن معطوف می سازیم:

بلوغ نوجوان؛ پیوند انسان و جهان/ والدین چگونه از این فصل عبور کنند؟

دکتر حمید بارانی با اشاره به اینکه همان‌طور که جهان فصل‌های خود را دارد زندگی انسان نیز فصل‌هایی دارد که یکی از بنیادی‌ترین‌شان، مرحله بلوغ نوجوانی است، می گوید: در این فصل، انسان برای نخستین بار از مرزهای دنیای کودکی عبور می‌کند و وارد جهانی می‌شود که پر از ناشناخته‌ها، کشش‌ها و پرسش‌هاست.

کارشناس مسئول مشاوره تربیتی و تحصیلی اداره کل آموزش و پرورش فارس می افزاید: درست در همین دوران، والدین نیز وارد فصلی تازه می‌شوند؛فصلی که می‌توان آن را فصل عبور از نقش پدر و مادریِ دوره کودکی به پدر و مادری در جهان پیچیده و متغیر نوجوان نامید.

وی با تصریح اینکه این مقدمه تلاشی برای اینکه در این گفت‌وگو بلوغ را از سطح هورمون و خطر به سطح هستی‌شناسی زندگی انسان و جهان برسانیم و از پرداختن به مطالب کلیشه‌ای و تکراری در خصوص بلوغ نوجوانی اجتناب کنیم، عنوان شد.

به گفته دکتر بارانی، اگر بخواهیم به چند پرسش مهم در خصوص والدین و بلوغ نوجوان بپردازیم، یکی از این پرسش‌ها این است که (چرا گاهی دوران بلوغ نوجوان برای والدین سخت‌تر از خود نوجوان است)؟

وی در ادامه عنوان می کند: اولین نکته‌ای که در این خصوص باید به آن توجه کرد این است که نوجوان فقط از مرحله کودکی عبور می‌کند، اما والدین لاجرم از دو چیز عبور می‌کنند؛ یکی از تصویری که سال‌ها از فرزندشان داشته‌اند و دوم از نقش پدر یا مادری که سال‌ها تعریف ‌شده بود و بر اساس آن عمل می‌کردند. این کارشناس اضافه می کند: این دو مسئله برای والدین موجب می‌شود که کنترل قبلی خود را از دست بدهند، مجبور به بازتعریف رابطه بین خود و فرزندشان شوند و احتمالا دیر یا زود به این پذیرش برسند که فرزندشان دیگر فردی مستقل است.

وی ادامه می دهد: به لحاظ روان‌شناختی والدین در این شرایط ناآگاهانه برای آن دوره‌ای که به اتمام رسیده سوگواری می‌کنند و این سوگواری اغلب تبدیل به مقاومت، دل‌سوزی افراطی، کنترل، بحث‌های تند و سوءتفاهم می‌شود.

بارانی با ذکر اینکه با این مواردی که بیان شد پرسش دیگری شکل می‌گیرد مبنی بر اینکه (اگر بلوغ نوجوانی فصل جدیدی است، والدین چگونه باید وارد این فصل شوند؟) می گوید: طبیعت درس‌های بزرگی برای انسان دارد؛ ما انسان‌ها وقتی به عنوان مثال از فصل زمستان وارد فصل بهار می‌شویم لازم است از برخی چیزهایی که متناسب با فصل زمستان است عبور کنیم و والدین نیز برای ورود به فصل جدید نوجوانی فرزندان نیاز به عبور دارند. وی ادامه می دهد: سه مسئله بسیار مهم وجود دارد که نیاز است والدین از آن عبور کنند؛ اول عبور از نقش قدیمی والدِ فرزند کودکشان است؛ والدینی که هنوز نقش پدر و مادر کودک را بازی می‌کنند، در فصل بلوغ نوجوان گرفتار می‌شوند، دوم، عبور از ترس‌های نامعقول از دنیای جدید نوجوان است؛ اگر این ترس مدیریت نشود کیفیت رابطه والدین و نوجوان را تضعیف می‌کند و ریشه‌های درخت صمیمت را خشک می‌کند و سوم، عبور از انکار است؛ رعایت این نکته کمک می‌کند تا نوجوان به تنهایی به سمت بحران‌ها پرت نشود.

چگونه جهان امروز، بلوغ را متفاوت کرده؟

دکتر بارانی با اشاره به اینکه سومین پرسش اساسی که در خصوص موضوع این گفت‌وگو لازم است بدان توجه شود این است که (چگونه جهان امروز، بلوغ را متفاوت کرده؟) اظهار می کند: نوجوان امروز در جهانی زندگی می‌کند که اطلاعات بی‌پایان دارد، ولی از طرف دیگر ممکن است هنوز توان کافی برای تحلیل این اطلاعات را نداشته باشد؛ همچنین، پیچیدگی مسئله زمانی بیشتر می‌شود که اغلب والدین به اندازه نوجوانانِ امروز با تحولات همراه نمی‌شوند؛ این مسئله باعث شده است که در عصری که ما زندگی می‌کنیم شاهد والدینی باشیم که دنیای نوجوان امروز را به خوبی نمی‌شناسند و این شکاف، موجب بسیاری از تنش‌ها می‌‌شود.

وی با بیتی از مولانا به قدر روزنه افتد به خانه نور قمر اگر به مشرق و مغرب ضیاش عام بود می گوید: این بیت شعر به ما یادآوری می‌کند که تا زمانی که روزنه‌های ذهنی خود را بسته و کوچک نگه داریم، هرگز از آن همه روشنایی موجود دریافت نخواهیم کرد؛ این مسئله در خصوص ارتباطات بین فردی و در اینجا به طور مشخص در خصوص ارتباط با نوجوان نیز صدق می‌کند و مادامی که روزنه‌های ذهنی خود را بسته‌تر نگه داریم لاجرم رنج ارتباطات دشوار را نیز بیشتر تجربه خواهیم کرد.

کارشناس مسئول مشاوره تربیتی و تحصیلی اداره کل آموزش و پرورش فارس در ادامه به دو بیت شعر از اقبال لاهوری و پیوند آن با مطالب فوق پرداخته و اظهار می کند: اقبال لاهوری در یکی از اشعارش به ترسیم چهره‌ای از انسان می‌پردازد که سه ویژگی دارد: خودگر، خودشکن و خودنظر: (نعره زد عشق که خونین‌جگری پیدا شد حسن لرزید که صاحب‌نظری پیدا شد

فطرت آشفته که از خاک جهان مجبور خودگری، خودشکنی، خودنظری پیدا شد)؛ لاهوری چنین توصیف می‌کند که طبیعت شگفت‌زده شد که از خاک این جهانِ مجبور و بی‌اختیار، موجودی پدید آمده که توان خودساختن، خودشکستن و خوداندیشی دارد.

بارانی ادامه می دهد: او چنین اذعان می‌کند که در فرایند خودگری، انسان به ساختن خود می‌پردازد، در فرایند خودشکنی به اصلاح خویش و عبور از محدودیت‌ها می‌پردازد و در خودنظری است که اوج تجلی خودآگاهی است.

وی تصریح می کند: بدین ترتیب والدینی که دارای فرزندی هستند که از فصل کودکی گذر کرده و وارد فصل نوجوانی شده است، لازم است که این سه ویژگی انسانی که لاهوری از آن یاد کرده است را مدام در خاطر داشته باشند و این یکی از رمزهای ارتباط مطلوب با فرزندی است که وارد مرحله نوجوانی شده است.

عزیزان همراه امیدواریم در این گزارش به موضوع بلوغ فرزندان از نگاهی دیگر پرداخته باشیم که توانسته باشد شما را در دوران بلوغ که از دوران حساس فرزندپروری است، کمک کند.

گزارش از مریم شمالیان