در این گزارش خانه بهاری به سئوال یک مسئله پنهان اما نمایان رفتیم. قطعا تا به حال با کودکانی نسبت به هرکاری بی‌میل هستند و دارای اضطراب زیاد هستند مواجه شدید.
معمولا این کودکان توانایی دوست یابی و جدایی از والدین خود را هم ندارند و ترجیح می‌دهند فقط در محیط خانواده خود باشند. این مسئله ریشه‌های زیادی دارد که در این گفت‌وگو به یکی از این ریشه‌ها می‌پردازیم.
ریشه‌ای که محل بحث هست، تأثیر انزوا طلبی والدین در کودکان است. این سئوال ممکن است در ذهن ایجاد شود که زندگی تکی و انزوا طلبی والدین و کم کردن رفت و آمد با دیگران، چطور اثرات مثبت یا منفی در روحیه و منش فرزندان می‌گذارد؟
در گفت‌وگو با اعظم نمازی مشاور و روان‌شناس متخصص کودک به این مسئله پرداختیم. او معقتد است: به طور کلی کم کردن رفت و آمد و ارتباط با انسان‌ها مسائل متعددی را در پی دارد.
احساس تنهایی آسیب کودکانی است که در چنین خانواده‌هایی بزرگ می‌شوند. حتی این موضوع فشاری بر والدین است؛ چون می‌خواهند همه چیز را خودشان بر عهده بگیرند و پشتیبانی ندارند و این تک تکیه‌گاهی، فشار زیادی را هم به کودکان و هم والدین وارد می‌کند.
محروم از خاطره خوش جمعی
او خاطره‌ها را هویت‌ساز می‌داند و عنوان می‌کند: از طرفی خاطرات بخش مهمی از هویت ما انسان‌ها را تشکیل می‌دهد و زمان زیادی را با خانواده سپری می‌کنیم؛ حال اگر این خانواده کوچک باشد و رفت و آمد با آدم‌ها، فامیل، دوست و آشنا در آن فیلتر شده باشد و اجازه ارتباط داده نشود، خاطراتی که در ذهن کودک ثبت می‌شود که بخشی از هویت او خواهد بود، خاطرات جمعی و خوشایندی نیست.
تو تنها تکیه گاه منی
این روان‌شناس متخصص کودک ادامه می‌دهد: احساس‌هایی مانند دوست داشته شدن و امنیت در کودکانی که به این سبک تربیت می‌شوند، کم خواهد بود و نگرانی و اضطراب خیلی زیاد است و مدام نگران از دست دادن این تک تکیه‌گاه هستند.
بنابراین آشفتگی زیادی را برای آن‌ها به همراه خواهد داشت؛ زیرا فقط پدر و مادر را مراقب خود می‌بینند و نگران از دست دادن این مراقبت‌ها هستند و در ذهن آن‌ها کسی دیگری نیست که از آن‌ها حمایت و به آن‌ها کمک کند.
پناه ناخودآگاه به فضای مجازی
او تصریح می‌کند: کاهش فرصت‌های تعامل با انسان‌ها باعث می‌شود ناخود آگاه ارتباط با حیوانات، رسانه و فضای مجازی، جای ارتباط با انسان‌ها در واقعیت را برای بچه‌ها و همین طور خود پدر و مادرها پر کند.
کاهش انتقال ارزش‌ها و اصول اخلاقی که امری جمعی است و می‌تواند به مرور در ارتباط با سایر افراد، فرهنگ‌ها و سبک‌های زندگی، به دست آید که در صورت انزوا طلبی این فرصت از دست می‌رود.
فقط من
از طرفی صمیمیت و روابط همدلانه و پذیرش انتقاد از جانب دیگران برای چنین افرادی خیلی مشکل خواهد بود.
متاسفانه شناخت سایر خانواده‌ها، به عنوان سبک‌های دیگر زندگی برای این افراد اتفاق نمی‌افتد و فقط با یک نوع سبک زندگی که بیشتر هم خودخواهانه است آشنا می‌شوند.
می‌توان گفت نیازهای فردی در این خانواده‌ها خیلی در اولویت است؛ یعنی اول خود شخص و نیازهای او مورد توجه قرار می‌گیرد و خیلی از مهارت‌های اجتماعی که لازمه بودن در جمع و زندگی کردن با بقیه آدم‌هاست، در این افراد خیلی کم دیده می‌شود.
احساس تنهایی و افسردگی
این مشاور متخصص کودک ادامه می‌دهد: احساس مسئولیت، انجام وظایف و تعهدات در گروه و جمع برای این افراد خیلی کم است و منجر به انزوا طلبی کودکان و بیماری‌هایی مثل افسردگی و احساس تنهایی در این افراد به وفور دیده می شود.
کاهش سن انزوا طلبی عاقبت تک فرزندی
اعظم نمازی یکی از دلایل کاهش سن انزوا طلبی را تغییر سبک زندگی از گسترده به تک فرزندی می‌داند و عنوان می‌کند: دلیل دیگر مکان زندگی است که از آن حالت ویلایی و ارتباط با طبیعت و افراد دیگر تبدیل شده است به آپارتمان نشینی.
آموزش بیش از حد مهارت‌های فردی
شیوه‌های تربیتی سخت و آموزش مهارت‌های فردی بیش از حد به کودکان، از دلایل دیگر است. والدین بیشتر در ذهن خود به دنبال این هستند که بچه‌ها مهارت‌هایی بیاموزند که بتواند آن‌ها را به جایی برساند.
این مهارت آموزی سخت از سنین قبل از دبستان شروع می‌شود که نتیجه آن شرکت در کلاس‌های مختلف است؛ ولی بیشتر آن‌ها مهارت‌های فردی هستند تا مهارت‌های جمعی.
البته از دلایل دیگر خود والدین هستند که با کاهش رفت و آمد و ارتباط با سایر افراد، چه همسایه، دوست و آشنا باعث ایجاد این امر شدند.
کودک، یک انسان اجتماعی‌ست
مورد دیگر بی‌توجهی والدین و جامعه در ایجاد فرصت‌هایی برای کسب مهارت‌های اجتماعی، مانند دوست یابی، قرار گرفتن در گروه و جمع، پذیرش عقاید و نظرات دیگران، پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی و غیره است؛ همچنین استفاده بیش از حد از رسانه‌ها و ارتباط با حیوانات که جایگزین انسان‌ها شدند.
شکست، یک امر نابخشودنی!
این مشاور متخصص کودک ترس از شکست خوردن، عدم آشنایی با توانمندی‌ها و ضعف‌ها، کاهش اعتماد به نفس و عزت نفس و حتی نشناختن تعریف و حدود آن‌ها و نداشتن استقلال در حوزه‌های اجتماعی عاطفی در کودکان را از دلایل دیگر پایین آمدن سن انزوا طلبی دانست.
