امام رضا (ع) امام مهربانی‌هاست. همان امامی که از بچگی مثل یک پدر عاشقش بودیم. یکی از موهبت‌های بزرگ برای ما ایرانی‌ها بودن در سایه ایشان است. به قولی تمام ایران حیاط حرم امام رضاست و خلیج فارس حوض این حیاط. اگر امام رضا ایران نبود شاید ما کسی را نداشتیم که بتوانیم برویم و دردودل‌ها و غم‌هایمان را در آغوشش خالی کنیم. یا به قول دختر بچه‌ای که دم گوشم گفت: «اگر امام رضا ایران نبود کبوترها پناهی نداشتن» ما هم پناهی نداشتیم. روزهای آخر ماه صفر که فرا می‌رسد حزنی بر دل‌های ما می‌نشیند. چقدر خوب است که کنار این اندوه از سیره این بزرگواران برای ادامه زندگی‌مان بهره ببریم. به همین خاطر سراغ سیره رضوی رفتیم تا از رفتار این امام رئوف با بانوان اطرافشان درس‌های بزرگی بگیریم. در همین ابتدا بگوییم که این امام رئوف به قدری نسبت به بانوان مهر و عطوفت داشته که همیشه اولویت‌شان دختران و زنان بود. به همین خاطر در روایتی از قول جد بزرگوارشان می‌فرمایند: «وقتی از بازار چیزی می‌خرید و به خانه می‌برید، برای تقسیم آن از دخترانتان آغاز کنید.» همیشه هم تاکید داشتند که با دخترانتان مهربان‌تر از پسرهایتان باشید.
قسم جان مادری که رد خور ندارد
ایشان مثل تمام امام‌ها، مادری بودند. احترام زیادی برای مادرشان و حضرت زهرا (س) قائل بود. حتما این را شنیدید که وقتی حاجتی از امام رضا دارید او را به جان مادرش حضرت زهرا (س) قسم دهید. رد نخور ندارد و قطعا حاجت روا می‌شوید. در ادامه به روایتی اشاره می‌کنیم که نشان می‌دهد امام رضا جانمان چقدر به جان مادرشان حساس است. یکی از فضلای حوزوی برایش مشکل سختی پیش آمده بود. راهی حرم امام رضا (ع) شد. اتفاقی در راه به علامه طباطبایی (ره) برخورد که ایشان هم عازم حرم بودند. پیش علامه رفت تا دعایی به او بیاموزد که زودتر حاجتش را بگیرد. علامه نگاهی به او کردند و گفتند: «وقتی وارد حرم مطهر شدی، حضرت را به مادرشان، حضرت زهرا (س) قسم بدهید که حاجتت را از خدا بخواهد.» او این توسل را انجام داد. قسم دادن همان و به مقصود رسیدن همان. همچنین برای نامگذاری دختران تاکید داشتند که حتما آن‌ها را به نام زیبای فاطمه مزین کنید. زیرا در خانه‌ای که نام یکی از زنان فاطمه باشد، اهالی آن فقیر نمی‌شوند.
امام رضا دختر نداشت. اما احترام زیادی برای دخترها قائل بود. نمونه‌هایی از این احترام را در رفتارشان با حضرت معصومه (س) بررسی می‌کنیم. رفتار ایشان با خواهرشان بسیار به رفتار امام حسین (ع) و حضرت زینب (س) شباهت داشت. به قدری برای خواهرشان احترام قائل بودند که نوید بهشت برای زائران خواهرشان را داده‌اند. همچنین احترام و زیارت خواهرشان را مثل زیارت خودشان می‌دانند. نمونه‌ای از ارادت بی‌نظیر امام رئوف به حضرت معصومه (س) در شفای دختر نابینا پیداست. این روایت از زبان یکی از خدام حرم امام رضاست. دختر نابینا همراه پدرش از رشت آمده بود و ۳۸ شب در مشهد ماندند. شب‌های آخر پدر خسته و نا امید از شفای دخترش بود و کنار پنجره فولاد به امام رضا می‌گوید: «اگر نمی‌خواهی دخترم را شفا بدهی، شفا نده، ولی من شکایت شما را به حضرت معصومه می‌کنم» این حرف را می‌زند و کنار دخترش می‌خوابد. امام به خواب دختر می‌آید. او را شفا می‌دهد. اما به دختر می‌فرمایند «به پدرت بگو این حرف را به خواهرم نزند.»
آراسته بودن مرد مانع انحراف زن می‌شود
امام رضا (ع) برای بانوان اهمیت زیادی قائل بودند. خانواده و همسر در سیره ایشان بسیار مهم و یکی از ارکان اساسی زندگی است. ایشان همیشه از پیامبر (ص) نقل می‌کردند که «خداوند به زنان مهربان‌تر است تا مردان.» در روایات زیادی هم ایشان نزدیکترین افراد به خودشان را مهربانترین افراد با خانواده بیان کرده اند. ایشان می‌فرمایند که «هرگاه خداوند به کسی (مردی) نعمت وافر می‌دهد باید بر اهل و اعیال خانواده‌اش وسعت دهد و بر آسایش آنان بیافزاید.» حجت الاسلام قاسم ترخان عضو هیأت علمی گروه کلام و دین‌پژوهی پژوهشگاه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، درباره این روایت می‌گوید: «در آن زمان برخی از نگاه‌ها این گونه بود که فکر می‌کردند باید زاهد باشند و با سختی زندگی کنند. اگر کسی می‌خواهد بر خودش سخت بگیرد خود خواسته است. اما مرد نباید خانواده‌اش را از داشتن امکانات محروم کند.»
زنان را با احترام صدا کنید
همچنین همیشه همسرشان را با احترام صدا می‌زدند و به آن‌ها ابراز علاقه می‌کردند. علاوه بر اینها تاکید بسیاری داشتند که مرد باید آراسته در کنار همسرش حضور داشته باشد. خودشان هم همیشه موهایشان را خضاب می‌کردند. به گفته این عضو هیات علمی، مرد در خانواده باید به نیاز زناشویی همسرش پاسخ مناسب دهد. این امر باعث سرریز شدن عفت در جامعه می‌شود و مانع بروز خیلی از ناهنجاری‌ها خواهد شد. روزی امام خودشان را آراسته می‌کردند و محاسن خود را رنگ می‌کردند یکی از اصحاب از حضرت دلیل این کار را پرسید و امام فرمودند که این کار از انحراف زنان جلوگیری می‌کند. به فرموده امام رضا (ع) «علت گناه و انحراف زن‌های بنی اسرائیل آراسته نبودن همسرانش بود.»
ثواب اعتکاف در مسجدالحرام برابر با گوش دادن به حرف همسر
از دیگر وظایف مهم مرد نسبت به همسرش حفظ کرامت او و توجه به نیازهای عاطفی و جنسی اوست. در روایات آمده است که وقتی امام جواد (ع) متولد شدند، همسرشان را مدح و ستایش کردند. فرمودند: «مقدس است مادری که او را به دنیا آورد.» تاکید داشتند که همیشه حواستان به نیاز و خواسته همسرتان باشد. «همانا زن همان چیزی را از تو می‌خواهد که تو از او می‌خواهی» ترخان دراینباره می‌گوید: «در روایات اهل بیت آمده که اگر کسی کنار همسر خود بنشیند، به نیاز عاطفی آن توجه کند، به حرف‌های او گوش دهد و درد و دل کند ثواب این کار را از اعتکاف در مسجدالنبی بالاتر است.»
حقوق مالی زن
یکی از حقوق همسر که بر رعایت آن تاکید شده حقوق مادی آن‌هاست. یکی از مهم‌ترین حقوق مالی زن مهریه است. امام رضا درباره کسی که پرداخت آن را به تاخیر می‌اندازد فرموده‌اند که اصلا آمرزیده نمی‌شود. همچنین درباره پرداخت نفقه بر مرد واجب می‌دانند که مخارج زندگی زن را پرداخت کند. اما زن هرچقدر هم که تمکن مالی داشته باشد وظیفه‌ای بر گردنش نیست. این نشان دهنده حقوق اقتصادی زن است. یعنی در جایگاه همسری، مادری و دختری حقوق مالی خاصی به آن‌ها تعلق می‌گیرد، اما در ازای دریافت این حقوق هیچ تکلیف اقتصادی ندارند. این روزها، روزهای خیلی خوبی برای سیری در سیره امامان معصوم است.
