به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، آیا تاکنون از خود پرسیده‌اید ریشه اصلی اختلافات زناشویی چیست و چه عواملی شدت آن را افزایش یا کاهش می‌دهد؟ زندگی مشترک، با وجود تمام شیرینی‌ها و زیبایی‌هایش، همواره با چالش‌ها و تنش‌هایی همراه است که در برخی موارد می‌تواند به ساختار رابطه آسیب برساند. مرکز مشاوره خانواده بهارنکو در شیراز، به عنوان یکی از مراکز تخصصی حوزه روان‌شناسی خانواده در جنوب کشور، میزبان پژوهشی جامع در این زمینه بوده است. این مطالعه با هدف شناسایی ابعاد مختلف و عوامل مرتبط با تعارضات زناشویی در میان زوجین مراجعه‌کننده به این مرکز انجام شد و نتایج آن می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای درمانگران، مشاوران و حتی خود زوج‌ها باشد تا با درک دقیقتر مشکلات، گام‌های مؤثرتری در جهت بهبود روابط خود بردارند.
این پژوهش با روش توصیفی ـ پیمایشی طراحی و اجرا شد و ۳۴۶ نفر از زوجین مراجعه‌کننده به مرکز بهارنکو در آن مشارکت داشتند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل دو بخش بود: نخست، پرسشنامه ویژگی‌های جمعیت‌شناختی که اطلاعاتی مانند سن، سطح تحصیلات، مدت زمان ازدواج، تعداد فرزندان و مدت آشنایی پیش از ازدواج را ثبت می‌کرد؛ و دوم، پرسشنامه استاندارد تعارضات زناشویی که به عنوان ابزاری معتبر در پژوهش‌های بین‌المللی شناخته می‌شود و ابعاد مختلف اختلافات زناشویی را در حوزه‌هایی مانند کاهش صمیمیت عاطفی، واکنش‌های هیجانی، مسائل مالی، روابط جنسی و الگوهای ارتباطی مورد ارزیابی قرار می‌دهد. استفاده از این ابزارها امکان بررسی هم‌زمان شدت تعارضات و زمینه‌های شکل‌گیری آن‌ها را فراهم کرد.
یکی از یافته‌های قابل توجه این پژوهش نشان داد که ۸۶ درصد از زوجین شرکت‌کننده تعارضات زناشویی را در سطح بهنجار و قابل مدیریت تجربه می‌کنند. این نتیجه نشان می‌دهد که وجود اختلاف نظر، بحث یا حتی مشاجره‌های گاه‌به‌گاه در زندگی مشترک امری طبیعی است و صرف وجود تعارض الزاماً به معنای بحران در رابطه نیست. در مقابل، ۱۲ درصد از زوجین تعارضاتی بالاتر از سطح بهنجار و کمتر از یک درصد تعارضات بسیار شدید و آسیب‌زا را گزارش کردند. هرچند این آمار تا حدی امیدوارکننده است، اما در عین حال ضرورت مداخلات به‌موقع برای زوجینی که در معرض تعارضات شدیدتر قرار دارند را برجسته می‌کند.
در میان ابعاد مختلف تعارضات زناشویی، سه حوزه بیشترین میزان نمره را به خود اختصاص دادند:
نخست، اختلال در روابط زوجین که با کاهش صمیمیت عاطفی، همکاری و مشارکت در امور روزمره همراه است؛ دوم، واکنش‌های هیجانی ناسالم مانند بروز خشم کنترل‌نشده، پرخاشگری یا در مقابل، سکوت و انفعال طولانی؛ و سوم، مسائل مالی و اقتصادی که همواره از مهم‌ترین منابع تنش در زندگی مشترک به شمار می‌روند. بررسی‌ها نشان داد که در پنج سال نخست زندگی مشترک همین سه حوزه مهم‌ترین عوامل بروز تنش میان زوجین هستند. از جمله رفتارهای رایج در این دوره می‌توان به ترک خانه یا اتاق هنگام عصبانیت، قطع عمدی رابطه جنسی و خودداری از بیان احساسات منفی به دلیل ترس از واکنش تند همسر اشاره کرد؛ رفتارهایی که در ادبیات روان‌شناسی خانواده به عنوان الگوهای ناسازگارانه و آسیب‌زا شناخته می‌شوند.
تحلیل‌های آماری همچنین نشان داد که عوامل جمعیت‌شناختی نقش مهمی در میزان تعارضات زناشویی دارند. سطح تحصیلات بالاتر فرد، همسر و حتی خانواده‌های اصلی زوجین با کاهش معنادار تعارضات همراه بود؛ موضوعی که احتمالاً با مهارت‌های ارتباطی بهتر و توانایی بالاتر در حل مسئله مرتبط است. افزون بر این، با افزایش سن، طولانی‌تر شدن مدت ازدواج و بیشتر بودن دوره آشنایی پیش از ازدواج، میزان تعارضات به شکل معناداری کاهش می‌یابد؛ امری که می‌تواند نشان‌دهنده افزایش بلوغ عاطفی و شناخت عمیق‌تر زوجین از یکدیگر باشد. همچنین نتایج نشان داد افزایش تعداد فرزندان با کاهش تعارضات رابطه دارد که احتمالاً ناشی از تغییر اولویت‌ها و افزایش احساس مسئولیت در والدین است. از سوی دیگر، فاصله سنی کمتر میان زوجین نیز با سطح پایین‌تر تعارضات همراه بود و اهمیت همگونی سنی در ازدواج را برجسته می‌کند.
بر اساس یافته‌های این مطالعه، به نظر می‌رسد مداخلات در حوزه خانواده باید فراتر از درمان‌های فردی یا زوج‌درمانی صرف باشد و به عوامل اجتماعی و جمعیت‌شناختی نیز توجه کند. همچنین آموزش مهارت‌های ارتباطی مؤثر، مدیریت هیجان‌های منفی و شیوه‌های سازنده حل تعارض به‌ویژه در سال‌های ابتدایی ازدواج و حتی در دوره نامزدی، می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از آسیب‌های جدی در روابط زناشویی داشته باشد و زمینه شکل‌گیری زندگی مشترکی سالم‌تر، پایدارتر و رضایت‌بخش‌تر را فراهم آورد.
برای مطالعه دقیقتر این پژوهش و آگاهی از جزئیات آماری، میتوانید به متن کامل مقاله مراجعه فرمایید:
فاطمه بیتا، مریم مومنی، حمید مقامی، بررسی تعارضات زناشویی زوجین مراجعه کننده به مرکز بهارنکو شیراز، مطالعات تربیتی و روانشناختی خانواده، دوره ۵، شماره ۹، اسفند ۱۴۰۲، صفحه ۴۹-۶۶
لینک دسترسیhttps://mtr.jz.ac.ir/article_220509.html
