بیمارستان نمازی و دانشگاه علوم پزشکی شیراز محلی است که نه تنها پزشکان بلکه هر استان فارسی و هر بیماری که از این مجموعه درمانی خدمات دریافت کرده قدردان مرحوم نمازی باشد و نباید این مهم را فراموش کنیم که این مرکز در رشد بخش پزشکی شیراز چه اثراتی داشته است.
جراحی قلب جنین 7 ماهه درون رحم مادر
این پزشک برای نخستین بار در کشور قلب جنین 7 ماههای را در درون رحم مادر جراحی کرد و بعد از آن موفق شد به همراه تیم جراحی اطفال دانشگاه علوم پزشکی شیراز دهها جراحی نادر را انجام دهند.
دکتر حمیدرضا فروتن متخصص جراحی عمومی و جراحی کودکان، بیش از 30 سال است که عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز است و بیمارستان نمازی را خانه دوم خودش میداند.
افراد باید نسبت به مجموعهای که باعث پیشرفت آن ها شده تعصب داشته باشند
او معتقد است همه دانشجویان، رزیدنتها و اساتید باید به مجموعهای که باعث رشد و پیشرفت آن ها شده تعصب داشته باشند و برای ارتقا و پیشرفت آن تلاش کنند. اما چه چیزی باعث شد که نوجوانی که در ریاضیات سرآمد بود پا در عرصه پزشکی بگذارد؟ آن هم خواندن رشته پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز در حالی که عزم رفتن کرده بود و در آمریکا شرایط برای حضورش در رشته پزشکی مهیا بود؟!
فروتن با لبخندی بر لب و در حالی که چشمانش را به بالا میدوزد گویی می خواهد خاطرات را با همه جزئیاتش به یاد آورد، میگوید: کلاس هفتم یا هشتم را در دبیرستان شرقی میگذراندم که یکی از دوستانم به نام شهریار نیکفرجام که چند سال از من بزرگتر بود به دلیل قبولی در رشته پزشکی به شیراز آمد و گاهی من را با خودش به کلاسهایش از جمله کلاس آناتومی و کلاسهای دیگر میبرد هر چند که در آن کلاسها به انگلیسی صحبت میکردند اما متوجه میشدم چون انگلیسی را در انجمن ایران و انگلیس و انجمن ایران و آمریکا میآموختم؛ همان کلاسها سبب شد علیرغم اینکه ریاضیام خوب باشد اما در سال 54 که میخواستم کلاس دهم را شروع کنم، پیش مدیر مدرسه رازی رفتم و گفتم میخواهم به جای رشته ریاضی، رشته طبیعی بخوانم و او که جدیت مرا دید موافقت کرد و من وارد رشته طبیعی شدم.
فروتن، علیرغم اینکه تصمیمش را برای خواندن رشته پزشکی گرفته بود اما به گفته خودش همیشه از نفر اول مدرسه از نظر درسی عقب بود و جایگاه دوم یا سوم را داشت و تصور نمیکرد بتواند در رشته پزشکی دانشگاه شیراز قبول شود.
بنابراین همزمان با ثبت نام در کنکور، برای خواندن رشته پزشکی در کشور آمریکا هم درخواست میدهد: کلاس یازدهم بودم که دیپلم زبان انگلیسی را از هر 2 انجمن دریافت کردم و تقاضای ویزای تحصیلی برای خواندن رشته پزشکی در آمریکا را ارائه کردم همزمان که با ویزایم موافقت شد نتایج کنکور سراسری هم اعلام شد و در مدرسه رازی 2 نفر در رشته پزشکی پذیرفته شده بودند؛ دکتر تاجالدینی که نفر اول مدرسه بود و من.
مهم ترین لحضه خوشحالی عمرم
خوب یادم هست که مادرم از شنیدن این خبر چقدر خوشحال شده بود هنوز هم باور دارم اگر کسی به اندازه خودم در دنیا برای این قبولی خوشحال شد، مادرم بود.
با خودم گفتم حالا که اینجا قبول شدم چرا بروم آمریکا، همین جا میمانم و درس میخوانم. شادی قبولی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز آنقدر مرا سر ذوق آورده بود که برخلاف دوران دبیرستان همهاش در کتابخانه و مشغول مطالعه بودم آنقدر که جزو 10 درصد اول کلاس شدم و توانستم در رشته جراحی عمومی ادامه تحصیل دهم.
سال 1369 بود که درس تمام شد و برای گذراندن طرح به یزد رفتم در آنجا به من گفتند میتوانی در دانشگاه بمانی و بیماران را ویزیت کنی و تجربه کسب کنی و یا اینکه به تفت بروی و بخش جراحی آنجا را راهاندازی کنی و من که از به چالش کشیدن خودم لذت میبرم و دوست ندارم کارهای تکراری انجام دهم، مورد دوم را انتخاب کردم .
در سال 1370 که طرحم تمام شد بخش جراحی تفت راهاندازی شده بود و ساختار یافته بود بنابراین به شیراز برگشتم و با پیشنهاد دکتر ملک حسینی معاون پژوهشی آن زمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز، برای ماندن در دانشگاه و عضو هیئت علمی شدن روبرو شدم. این پیشنهاد افقهای تازهای را برایم روشن می کرد تا در مسیر حرفهام گامهای جدیتری بردارم.
سال 71 تا 73 به صورت تخصصی رشته جراحی کودکان را خواندم 2 سال در شیراز و 6 ماه در تهران و بعد به شیراز برگشتم.
فروتن پس از گرفتن مدرک جراحی کودکان به شیراز برمیگردد زیرا به گفته خودش به این شهر و بیمارستان نمازی تعصب خاصی دارد بنابراین بازمیگردد تا در کنار استادی و آموزش دانشجویان پزشکی در جهت ارتقای بیمارستان نمازی و بخش پژوهشی آن گام بردارد: من در بیمارستان نمازی به دنیا آمدم؛ این را با خنده میگوید.
او تصریح کرد: پدرم سالها کارمند بیمارستان نمازی بود و خانه ما هم در خیابان ملاصدرا قرار داشت بنابراین به آنجا عشق و علاقه دارم. دوران دانشجویی و رزیدنتی و فارغالتحصیلی و جراحی را در همین بیمارستان نمازی گذراندم و اینجا خانه دوم من است.
وقتی نام پزشکی شیراز و بیمارستان نمازی میآید اول احساس غرور میکنم که چنین فردی با چنین تفکری در شیراز بوده و با بهرهگیری از مشاوران خوب و با تجربه بیمارستانی بنا کرده که سالیان سال است به مردم این شهر و حتی کشورهای همسایه خدماترسانی می کند دوم هم برای من الگو است.
نخستین جراحی در بیمارستان نمازی بر روی چه کسی انجام شده؟
ما حتی توانستیم گزارش نخستین عمل انجام شده در این بیمارستان را نیز پیدا کنیم. اولین عمل جراحی بر روی پدر آقای نمازی انجام شده توسط یک تیم آمریکایی به سرپرستی دکتر ویپل که اصالتاً ایرانی و اهل تبریز بوده و با تیمش برای انجام این عمل به شیراز سفر میکند.
معتقدم مرحوم نمازی با آن افکار، اعتقادات و آیندهنگریهایش و بهرهگیری از مشاوران توانمند و باتجربه و اعتقاد به این مسئله که او همه چیز را نمیداند و باید از مشاوران در رشتههای مختلف بهره بگیرد، توانست مجموعهای در شیراز بنا کند که در آن پزشکان، متخصصان و پرستاران و دانشجویان زیادی آموزش ببینند، اتفاقی که نمیتوان به سادگی از کنار آن گذشت و باید قدر این موهبت را دانست و سپاسگزار خداوند در وهله اول و سپس قدردان مرحوم نمازی بود.
نباید این مهم را فراموش کنیم که این مرکز در رشد بخش پزشکی شیراز چه اثراتی داشته است بنابراین حفظ این بیمارستان و ارتقای آن در جهت خدمترسانی بهتر به بیماران و فعالسازی هر چه بیشتر بخش پژوهشی آن باید خواسته همه آموزشدیدگان این مرکز باشد.
هستند افرادی که در این بیمارستان نامی به دست آوردند و شهرتشان را به بیمارستان خصوصی بردند، ایرادی بر آن ها نیست اما نباید فراموش کرد خانه اولمان در پزشکی کجاست و نسبت به آن غیرت داشته باشیم.
نباید به این راحتی فراموش کنیم که اینجا آموزش دیدیم و باید برای ارتقای سطح و بهبود آنجا که درس خوانده و آموزش دیدهایم تلاش کنیم.
تجربیات و دانسته های خود را به دیگران آموزش دهید
فروتن افزود: من همیشه سعی می کنم کاری که بلد هستم انجام داده و آموزش دهم، اگر درخصوص موضوعی اطلاعاتی نداشتم، مطالعه می کنم و یا از آن هایی که آگاه و مطلع بودند، کمک می گیریم.
او با بیان اینکه کمک گرفتن و آموزش دیدن و البته کمک کردن و تعلیم دادن بسیار ضرورت دارد، گفت: چه بسیار انسانهای بزرگ و شریفی که در دنیا وجود دارند که نه برای پول بلکه برای کمک و آموزش به ایران میآیند از جمله این بزرگان دکتر شمشیرساز از آمریکا برای جراحی جنین، دکتر وحداد برای لاپارسکوپی از آلمان، دکتر کشتگر از انگلیس، دکتر نجمی از بلژیک برای شکاف لب و کام و دکتر علم، هستند.
فروتن اصل آموزش دیدن در هر دوره از حرفه پزشکی و به ویژه جراحی را اصلی مهم برای به روز بودن دانش این حرفه میداند و میگوید: اولین نکته در کار پزشکی این است که آدمی فکر نکند که خودش به تنهایی میتواند هر کاری انجام دهد بلکه باید ببیند که افراد مختلفی هستند که تجربه بیشتری دارند و نیازی دارد که کمک بگیرد تا هم آموزش ببیند و هم یاد بگیرد.
در پزشکی و جراحی نباید رودربایستی داشت. همیشه با آغوش باز برای یادگیری آماده باشید. احتیاج دارید روشهای جدید از افراد مختلف در جهان را دیده و آموزش ببینید. در کنفرانسها و دورههای مختلف چه در داخل و چه در خارج از کشور شرکت کنید و با تازههای علم پزشکی آشنا شوید و ببینید بقیه چکار میکنند به ویژه در بخش جراحی این شیوه زندگی من بوده است.
برای پیشرفت با ایده ها و فکرهای جدید آشنا شوید
من در جوانی هر چه داشتم را برای آموزش دیدن هزینه میکردم. معتقدم برای اینکه مرتب کارهای تکراری نکنی و در یکجا توقف نکنی باید با ایدهها و فکرهای جدید آشنا شوی و این مهم تنها با شرکت در کنفرانسها و دورهها امکانپذیر است این امر سبب پیشرفت خود و ارتقای محلی که در آنجا کار میکنیم می شود وگرنه 4 عمل اصلی را 20 سال پیش انجام میداده و تصور کنیم پزشکی و جراحی همین است و غیر از این نیست به نظرم کار درستی نیست.
میدانم که این روزها اوضاع اقتصادی مناسب نیست و خیلی از دانشجویان و رزیدنتها نمیتوانند هزینه شرکت در کنفرانسها و رویدادها را بپردازند اما موضوع این است که اکنون خیلی از این کنفرانسها و دورهها به صورت آنلاین برگزار میشود اما متأسفانه از آن استقبال نمیکنند و این جای تأسف دارد.
مهم ترین دغدغهام در 3 بخش آموزش، پژوهش و روشهای درمانی است
فروتن از مهم ترین دغدغهاش در حوزه آموزش و پژوهش میگوید دغدغهای که باعث میشود صورتش حالت جدیتری به خودش بگیرد و گاهی نگرانی را در صدایش کاملاً احساس کنی: شرایط اکنون را که میبینم و به دانشجویان و فارغالتحصیلان نگاه میکنم متوجه میشوم مهم ترین دغدغهام درجا نزدن در 3 بخش آموزش، پژوهش و روشهای درمانی است.
اکنون افرادی از این دانشگاه فارغالتحصیل میشوند که میتوانم با خیال آسوده درمان فرزندانم را به آن ها بسپارم اما متأسفانه فشار کار خدماترسانی به بیماران در ایران آنقدر زیاد است که فرصتی برای فکر کردن، مطالعه کردن، تحقیق و پژوهش باقی نمیماند.
در خارج از ایران برای دستیابی به روشهای جدید درمانی این مهم را مدنظر قرار میدهند و هر گام را با برنامه و بر اساس هدفی بلند مدت بر می دارند و برای همین شاهد پیشرفت آن ها هستیم.
من هم و غم کلی را برای ارتقا نمیبینم، اگر برنامه و سیستم ما درست بود شرایط برای دانشجویان خیلی بهتر از این بود. معتقدم هیئت علمی دانشگاه، اساتید و رزیدنتها باید به فکر باشند و همه دست به دست هم دهند تا بتوانند وضعیت آموزش را ارتقا دهند قطعاً با این اتفاق ارتقای دانشگاه و بیمارستان و همه چیز را خواهیم دید.
به نظر میرسد اکنون از آنچه انتظار داریم خیلی عقبتریم و به روزمرگی رسیدهایم در حالی که باید چشم انداز 20 ساله آینده را داشت اما اکنون این چنین نیست…
هر چند تلاشم بر این است که آموزش و پژوهش و درمان بخش جراحی کودکان را ارتقا دهم و آرام آرام وضعیت این بخش به سمت رشد و ارتقای آموزش و پژوهش و درمان حرکت کند و سبب شود تا رزیدنتها باز هم برای بهبود درمان بیماران کار کنند و حتی کار بهتری انجام دهند اما فراموش نکنیم که تغییر دادن کل سیستم آموزشی همت می خواهد و کار یک یا دو نفر نیست بلکه یک کار جمعی است.
نجات جان انسان ها لذت بخش تر از هر چیزی است
اما آنچه سبب میشود دکتر فروتن علیرغم همه سختیها باز هم در جهت ارتقای سیستم آموزشی، پژوهشی و درمانی بخش جراحی کودکان بیمارستان نمازی گام بردارد و خسته نشود تنها یک چیز است؛ لبخند بر لبان بیماران و یا همراهان بیمار، برق امیددر چشمان مادری نگران، کمک به رفع آشفتگی یک پدر که نفسش به شماره افتاده، آنجا که میگوید برای من خود بیمار مهم است من بیمار را میبینم نه چیز دیگر: من از بودن در دانشگاه، انجام کار آموزشی و پژوهشی لذت میبرم. اینکه بیماران را تنها به عنوان بیمار ببینم و برای درمانشان وقت بگذارم و چیز دیگری برایم مهم نباشد این لذت بخش است اینکه راهکارهایی را برای درمان بیماریهای سخت پیدا میکنی لذتی است که با بودن در دانشگاه به دست میآورم.
آنچه بودن در دانشگاه به من میدهد زنده نگهداشتن انسانیت و شرافت انسانی است. تلاش برای نجات جان یک انسان تنها به دلیل انسان بودنش به دور از سن و سال، جنسیت، قومیت و یا هر چیز دیگری.
انتهای گفت وگو //
