هر سال با نزدیک شدن به مهر، بازار لباس فرم مدارس داغ می‌شود و در کنار آن، دغدغه‌های خانواده‌ها هم رنگ تازه‌ای می‌گیرد. لباسی که قرار بود ساده و ارزان باشد و بچه‌ها را در فضای مدرسه یک‌شکل و برابر نشان دهد، حالا به یکی از سنگین‌ترین هزینه‌های آغاز سال تحصیلی تبدیل شده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری، هر سال با نزدیک شدن به مهر، بازار لباس فرم مدارس داغ می‌شود و در کنار آن، دغدغه‌های خانواده‌ها هم رنگ تازه‌ای می‌گیرد. لباسی که قرار بود ساده و ارزان باشد و بچه‌ها را در فضای مدرسه یک‌شکل و برابر نشان دهد، حالا به یکی از سنگین‌ترین هزینه‌های آغاز سال تحصیلی تبدیل شده است. در حالی که مسئولان آموزش و پرورش بارها تأکید کرده‌اند که تهیه لباس فرم اجباری نیست و خانواده‌ها می‌توانند از لباس سالم سال گذشته استفاده کنند، واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید.
بسیاری از مدارس با استناد به آیین‌نامه‌های داخلی و سلیقه‌های مدیریتی، اولیا را زیر فشار می‌گذارند تا لباس‌هایی با مشخصات دقیق و اغلب گران تهیه کنند؛ لباس‌هایی که نه ضرورت آموزشی دارند و نه با توان مالی خانواده‌ها هم‌خوانی دارند.
مشکل تنها به خود لباس فرم محدود نمی‌شود. خانواده‌ها در آغاز سال تحصیلی با انبوهی از هزینه‌های دیگر روبه‌رو هستند؛ شهریه مدارس غیردولتی و حتی دولتی، هزینه سرویس رفت‌وآمد، غذا، کتاب و لوازم التحریر، بیمه، اردوهای مدرسه، کلاس‌های فوق برنامه و بسته‌های کمک‌آموزشی که هر کدام سهمی در سنگین‌تر شدن بار مالی خانواده دارند. در چنین شرایطی، اجبار به تهیه لباس فرم جدید آن هم با سلیقه‌های متفاوت و گاه غیرضروری، فشار مضاعفی بر خانواده‌هایی وارد می‌کند که پیش از این نیز با تنگناهای اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بسیاری از خانواده‌ها چند فرزند در سن مدرسه دارند و تأمین لباس فرم برای همه آنها به یک معضل جدی تبدیل می‌شود. بعضی اولیا مجبور می‌شوند از هزینه‌های ضروری‌تر مانند خوراک، درمان یا اجاره خانه بزنند تا فرزندشان در مدرسه سرافکنده نشود. اینجاست که اجبار مدرسه، به جای آنکه نماد نظم و برابری باشد، به عامل تبعیض و فشار روانی تبدیل می‌شود.
مسئولان آموزش و پرورش بارها اعلام کرده‌اند که مدارس حق ندارند والدین را به خرید لباس از تولیدی یا فروشگاه خاصی مجبور کنند. بر اساس مقررات، تهیه لباس فرم اجباری نیست و خانواده‌ها می‌توانند در چارچوب طرح و رنگ مصوب شورای مدرسه، لباس فرم دانش‌آموز خود را تهیه کنند. حتی سامانه‌ای برای ثبت شکایت و مشاهده نرخ مصوب راه‌اندازی شده است تا خانواده‌ها بتوانند تخلفات را گزارش دهند. با این حال، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد بسیاری از مدارس همچنان والدین را به خرید از فروشگاه‌های مشخص ملزم می‌کنند و قیمت‌هایی بالاتر از بازار از آنها دریافت می‌کنند. برخی مدارس هر سال طرح و رنگ لباس فرم را تغییر می‌دهند و بدین ترتیب، امکان استفاده از لباس سالم سال گذشته را از خانواده‌ها می‌گیرند. چنین رویه‌هایی نه تنها خلاف مقررات است، بلکه نشان‌دهنده بی‌توجهی به شرایط اقتصادی خانواده‌هاست.
مدیران مدارس باید درک کنند که بسیاری از خانواده‌ها توانایی تأمین این هزینه‌ها را ندارند و اجبار به تهیه لباس جدید، آن هم با قیمت‌های غیرمتعارف، می‌تواند عزت نفس دانش‌آموزان را نیز زیر سؤال ببرد. لباس فرم قرار بود نماد برابری باشد، نه وسیله‌ای برای تحمیل هزینه‌های اضافی.
مدیران می‌توانند با رعایت نرخ‌های مصوب، پرهیز از تغییر سالانه طرح و رنگ و اجازه دادن به استفاده از لباس سال گذشته، گام مهمی در حمایت از خانواده‌ها بردارند. آنها می‌توانند به جای اصرار بر خرید از یک فروشگاه خاص، امکان تهیه لباس از بازار آزاد یا دوخت خانگی را نیز بپذیرند. همچنین استفاده از ظرفیت هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای برای تولید لباس فرم می‌تواند هزینه‌ها را به شکل محسوسی کاهش دهد و در عین حال به آموزش هنرجویان کمک کند.
خانواده‌ها نیز باید بدانند که در صورت مواجهه با تخلف، می‌توانند موضوع را از طریق سامانه‌های رسمی پیگیری کنند و اجازه ندهند فشار مدارس به حق‌کشی تبدیل شود.
آموزش و پرورش باید به جای تحمیل هزینه، به فکر راهکارهایی باشد که عدالت آموزشی و کرامت خانواده‌ها را در اولویت قرار دهد. هیچ دانش‌آموزی نباید به خاطر مسائل مالی یا اجبار مدارس دچار مشکل شود. مدرسه باید خانه امن یادگیری باشد، نه میدانی برای رقابت لباس و تجمل. اگر قرار است لباس فرمی وجود داشته باشد، باید ساده، ارزان، بادوام و قابل استفاده در سال‌های متوالی باشد. مدیران باید به جای اصرار بر تشریفات، به فکر آرامش خانواده‌ها و تمرکز دانش‌آموزان بر آموزش باشند. این خواسته‌ای است که نه تنها با مقررات هم‌خوانی دارد، بلکه با وجدان انسانی و مسئولیت اجتماعی نیز سازگار است.
بیشتر بخوانید:
پرونده ویژه | لباس فرم؛ وقتی سادگی به اجبار و هزینه تبدیل می‌شود
پرونده ویژه | لباس فرم؛ وقتی سادگی به اجبار و هزینه تبدیل می‌شود
