به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خانه بهاری؛ در روزگاری که مد و فشن، لباس‌های زنان را دستخوش سلیقه‌های زودگذر کرده است، کمتر کسی به این پرسش فکر می‌کند که لباس، چه نسبتی با زندگی ما دارد؟ آیا پوشش، صرفاً یک لایه پارچه برای پوشاندن بدن و جلوه‌گری اجتماعی است، یا آن را باید چون عضو دیگری از بدن به‌حساب آورد؛ عضوی که می‌تواند نفس‌کشیدن پوست را تنظیم کند، گرمای درون را مهار یا دفع نماید و حتی پیام‌های آرامش‌بخشی به مغز خسته زن امروزی بفرستد؟
محمد مهدی پرویزی در گفت‌وگو با خبرنگار خانه بهاری با تأکید بر اهمیت انتخاب پوشاک مناسب در حفظ سلامت خانواده گفت: پوشاک یکی از عوامل مؤثر بر سلامت افراد و خانواده است، هرچند در بسیاری از مواقع توجه کافی و لازم به این موضوع نمی‌شود. در طب ایرانی، لباس بخشی از اصول حفظ سلامتی به شمار می‌رود، زیرا می‌تواند در تنظیم دمای بدن، محافظت در برابر گرما و سرما و حفظ تعادل بدن نقش اساسی داشته باشد.
پرویزی افزود: از دیدگاه پزشکی نوین نیز انتخاب لباس مناسب اهمیت زیادی دارد و پوشاک باید متناسب با فصل، شرایط آب‌وهوایی و نوع فعالیت فرد انتخاب شود. پوشیدن لباس بسیار گرم، لباسی که بدن را بیش از اندازه گرم نگه دارد یا برعکس، پوشیدن لباس بسیار نازک، به‌ویژه برای کودکان، سالمندان، بانوان و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن، می‌تواند مشکلاتی را برای سلامت آنان ایجاد کند.
وی گفت: جنس لباس نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. پارچه‌های نخی و الیاف طبیعی معمولاً امکان تهویه بهتری دارند، اما الیاف پلاستیکی و مصنوعی که مانع گردش مناسب هوا می‌شوند، ممکن است موجب افزایش تعریق، تحریک پوست و حتی تشدید برخی بیماری‌های پوستی شوند.
متخصص طب سنتی افزود: از دیدگاه طب ایرانی، پوشش باید با مزاج فرد، فصل و شرایط محیطی هماهنگ باشد. برای مثال، در فصل تابستان استفاده از لباس‌های سبک، خنک و دارای رنگ‌های روشن که با فرهنگ جامعه نیز تناسب داشته باشد، توصیه می‌شود و در فصل زمستان باید از پوشش‌هایی استفاده کرد که به حفظ گرمای بدن کمک کند. البته این توصیه‌ها باید با توجه به شرایط هر فرد و محیط زندگی او مورد توجه قرار گیرد و نمی‌توان برای همه افراد نسخه‌ای یکسان تجویز کرد. نیازهای یک کودک با یک سالمند یا فرد مبتلا به بیماری مزمن تفاوت دارد و نوع فعالیت، وضعیت جسمی و شرایط آب‌وهوایی نیز در انتخاب پوشاک مناسب مؤثر است.
وی گفت: بانوان در حفظ سلامت خانواده از جنبه انتخاب پوشاک نقش مؤثری دارند، زیرا معمولاً انتخاب لباس کودکان و تا حدی سایر اعضای خانواده را برعهده دارند. انتخاب پوشش مناسب برای کودکان، سالمندان و بیماران می‌تواند از بسیاری از مشکلات ناشی از گرما و سرما و همچنین عوامل محیطی مؤثر بر بروز بیماری‌های پوستی پیشگیری کند.
وی افزود: در مجموع، پوشاک مناسب یکی از اجزای سبک زندگی سالم است. لباس به‌تنهایی نمی‌تواند از بروز همه بیماری‌ها جلوگیری کند، اما در حفظ سلامت پوست، تنظیم دمای بدن، افزایش احساس راحتی و ارتقای کیفیت زندگی نقش قابل توجهی دارد.
پرویزی درباره توصیه‌های طب سنتی ایرانی در زمینه پوشش بانوان گفت: در طب سنتی ایرانی تأکید زیادی بر گرم نگه داشتن نواحی رحم و تخمدان‌ها و قرار نگرفتن این قسمت‌ها در معرض هوای سرد یا باد وجود دارد. بر همین اساس، توصیه می‌شود افراد از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض باد سرد، از جمله باد کولر، خودداری کنند.
وی افزود: بر اساس دیدگاه طب سنتی، سرد شدن این نواحی و برخورد مستقیم باد سرد با قسمت‌های مربوط به رحم و تخمدان‌ها ممکن است با مشکلاتی مانند آنچه در این طب «سردی تخمدان» یا «تنبلی تخمدان» نامیده می‌شود، ارتباط داشته باشد. البته درباره این موضوع باید میان دیدگاه طب سنتی و شواهد پزشکی نوین تفاوت قائل شد و نمی‌توان این ادعا را بدون بررسی‌های علمی کافی، به‌عنوان یک رابطه قطعی پزشکی مطرح کرد، اما از منظر طب سنتی، محافظت از این نواحی در برابر سرمای شدید و باد سرد مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در فرهنگ ایرانی، پوشاک تنها وسیله‌ای برای پوشاندن بدن نبوده، بلکه بخشی از سبک زندگی سالم به شمار می‌رفته است. گذشتگان لباس خود را متناسب با اقلیم، فصل، نوع فعالیت و وضعیت جسمی افراد انتخاب می‌کردند. برای نمونه، استفاده از پارچه‌های نخی و کتان در مناطق گرم و به‌کارگیری پوشاک پشمی و نمدی در مناطق سرد، افزون بر آنکه یک رسم فرهنگی بود، راهکاری برای حفظ تعادل دمای بدن محسوب می‌شد.
پرویزی افزود: در طب ایرانی نیز توصیه شده است که پوشش با شرایط محیطی و ویژگی‌های فرد هماهنگ باشد. امروزه پزشکی نوین نیز بر اهمیت لباس مناسب در تنظیم دمای بدن، کمک به تهویه پوست، پیشگیری از برخی بیماری‌های پوستی و افزایش احساس راحتی تأکید می‌کند.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم امروز لباسی طراحی کنیم که هم ریشه در فرهنگ ایرانی داشته باشد و هم به حفظ سلامت کمک کند، باید چند ویژگی اساسی را در نظر بگیریم. استفاده از الیاف طبیعی و قابل تنفس، مانند پنبه و کتان و پارچه‌های باکیفیت، می‌تواند به حفظ تهویه مناسب پوست کمک کند. همچنین لباس باید متناسب با فصل و اقلیم طراحی شود؛ به‌گونه‌ای که در تابستان سبک، خنک و دارای رنگ‌های روشن باشد و در زمستان گرمای لازم را تأمین کند، بدون آنکه مانع حرکت طبیعی بدن شود.
وی گفت: لباس نباید بیش از اندازه تنگ باشد، زیرا پوشاک بسیار تنگ می‌تواند گردش هوا را کاهش دهد و در برخی افراد موجب بروز مشکلات پوستی، افزایش تعریق و احساس ناراحتی شود. در انتخاب لباس باید میان زیبایی، راحتی، سلامت و تناسب با شرایط فردی تعادل برقرار شود.
پرویزی افزود: در کنار توجه به سلامت، هویت ایرانی نیز باید در پوشش ما دیده شود. استفاده از طرح‌ها، رنگ‌ها و نقش‌مایه‌های اصیل ایرانی می‌تواند ضمن حفظ زیبایی لباس، احساس تعلق فرهنگی را تقویت کند. پوشاک می‌تواند هم پاسخگوی نیازهای سلامت و آسایش افراد باشد و هم بخشی از فرهنگ و هویت جامعه را بازتاب دهد.
وی گفت: بانوان در ترویج این فرهنگ نیز نقش مهمی دارند. اگر خانواده‌ها دوباره به سمت استفاده از لباس‌های متناسب با اقلیم و فرهنگ، بهره‌گیری از الیاف طبیعی و انتخاب پوشاک راحت و سالم حرکت کنند، افزون بر حفظ هویت فرهنگی، می‌توانند گامی مؤثر در جهت ارتقای سلامت اعضای خانواده بردارند.
واکاوی دانش فراموش‌شده لباس‌های محلی در پاسداشت تندرستی بانوان
طراح و خیاط لباس‌های محلی بیان کرد: لباس سنتی زنان، تنها یک پوشش زینتی، نیست بلکه در سلامتی جسم و روح زنان تاثیر بسزایی دارد.
آیدا کریمی طراح و خیاط لباس‌های محلی در گفتگو با خبرنگار خانه بهاری در خصوص لباس‌های محلی زنان ایران از شال‌های پشمی عشایر گرفته تا تن پوش‌های نخی زنان بندری و روسری‌های ابریشمی بانوان محلی گفت: این لباس‌ها، حاصل تجربه‌ای هزاران‌ساله در مواجه بدن انسان با اقلیم و زمان هستند. آنچه در این میان جذابیت دارد، هم‌پوشانی این تجربه زیستی نیاکان ما با دستاوردهای پزشکی است.
لباس سنتی، پلی میان فرهنگ و سلامت زنان
وی ادامه داد: لباس فقط یک پوشش نیست؛ لباس پوست دوم ماست، هویتی است که با بدنمان عجین می‌شود. وقتی زنی لباس سنتی می‌پوشد، با هزاران سال خرد جمعی نیاکانش هم‌آواز می‌شود.
وی با بیان اینکه پوشش‌های سنتی میراثی فرهنگی و سلامت‌محور هستند، گفت: در دانشگاه، طراحی لباس را با نگاه غربی آموزش می‌دهتد اما لباس ایرانی با فرهنگ و آب و هوا عجین است.
وی تصریح کرد: لباس‌های اقوام مختلف ایران، جنس پارچه، رنگ، فرم و اندازه با اقلیم، سبک زندگی و سلامت بدن زنان پیوند خورده است. یکی از مهم‌ترین کارکردهای لباس سنتی، تنظیم دمای بدن است. اجداد ما رنگ و جنس پارچه را با فصل و اقلیم و از روی تجربه و علم هماهنگ می‌کردند.
وی با اشاره به برخی مطالعات در زمینه رنگ پارچه‌ها گفت: لباس مشکی در مقایسه با لباس سفید، به‌طور معنی‌داری دمای مرکزی بدن و ضربان قلب را در هوای گرم کاهش می‌دهد و فشار گرمایی را مؤثرتر دفع می‌کند.
کریمی توضیح داد: لباس‌های محلی زنان جنوب ایران مثل لباس‌های بندری با پارچه‌های نخی و رنگ‌های روشن دوخته می‌شوند که گرما را دفع کنند. در مقابل، لباس‌های زنان کردستان با پارچه‌های ضخیم‌تر و رنگ‌های تندتر، برای سرما و کوهستان طراحی شده‌اند. این تطابق با اقلیم، یک علم زیستی نانوشته است.
وی افزود: پوشش بلند و گشاد لباس‌های سنتی، زنان را در برابر آفتاب سوزان محافظت می‌کند. این فقط یک رسم نیست؛ یک اقدام پیشگیرانه هوشمندانه است. در بسیاری از فرهنگ‌ها، زنان پس از زایمان لباس‌های خاصی می‌پوشند که از بدن حمایت می‌کند. این سنت‌ها ریشه در درکی عمیق از آناتومی زنانه دارد و به زنان کمک می‌کند تا وضعیت بدنی خود را اصلاح کنند و حمایت فیزیکی لازم را دریافت کنند.
این طراح لباس اظهار کرد: وقتی زنی لباس محلی می‌پوشد، فقط پارچه به تن نمی‌کند. او دارد با هویت، تاریخ و ریشه‌هایش ارتباط برقرار می‌کند. این ارتباط، برای روان زن، مثل یک لنگرگاه امن است. همچنین پوشش مناسب می‌تواند زنان را از آزارهای جسمی صیانت کند، زمینه را برای فعالیت سالم آنان در جامعه فراهم سازد، میزان رضایت از بدن را افزایش دهد، احساس امنیت را ارتقا بخشد و افسردگی را کاهش دهد.
وی با اشاره به اینکه در ایران زنانی که لباس‌های محلی می‌پوشند، چه در شمال، چه در جنوب و چه در کردستان احساس تعلق‌خاطر عمیقی دارند، گفت: لباس برای این بانوان یک سپر روانی است و شاید یادآور زندگی مادرانشان است.
وی در خصوص دوخت لباس‌های سنتی بیان کرد: لباس سنتی وقتی سالم است که با بدن هماهنگ باشد نه خیلی تنگ، نه خیلی سنگین، نه از مواد نامرغوب باشد. متأسفانه امروز بعضی از پوشش‌های سنتی را با پارچه‌های بی‌کیفیت یا به‌شکل‌های نادرست می‌دوزند که خودش آسیب‌زاست.
کریمی افزود: راه درست این نیست که خرد نهفته در این لباس‌ها را بازخوانی کنیم؛ مثلاً لباس سنتی گیلانی با پیشانی‌بند افزون بر حفظ حجاب، از ابتلا به بیماری سینوزیت در زنان پیشگیری می‌کند. این یعنی طراحی هوشمندانه. اما اگر همان لباس را با پارچه ضخیم و تیره در هوای گرم بپوشیم، نتیجه عکس می‌دهد.
این خیاط لباس محلی با اشاره به دوخت لباس‌های محلی گفت: من یک طراح لباس هستم و لمس می‌کنم که لباس‌های سنتی زنان ایرانی، هزاران سال تجربه اقلیم‌شناسی، پزشکی سنتی، روان‌شناسی اجتماعی و هنر را در خود دارند. وظیفه من این است که این دانش را به با طراحی امروزی که جوان‌پسند باشد ترکیب کنم تا به سلامت جسم آسیب نزند. پس توصیه‌ام به زنان این است که به لباس‌های محلی منطقه‌ی خود با دقت نگاه کنند و بدانند که نیاکان ما آگاهانه لباس می‌پوشیدند.
سلامت زن یعنی سلامت خانواده
به گزارش خانه بهاری، طراح لباس‌های محلی، نشان می‌دهد که پیوند پوشش سنتی با سلامت زنان یک ادعای احساسی نیست و به سلامت زنان مرتبط است و در نهایت سلامت زن یعنی سلامت خانواده.
