اینکه دانش آموزان به ویژه در مقطع ابتدایی و کلاس اول به نوشتن مشق تمایل لازم را نشان می دهند، موضوعی فراتر از تنبلی است؛ به گفته کارشناسان بیانگیزگی در مشقنویسی، یک «نشانه» است، نه یک «مشکل مستقل» و لزوما ربطی به تنبلی ندارد.
دانش آموزی که تمایل ندارد تکالیفش را انجام دهد، نشانه هایی از وجود مشکلات روانی، شناختی و جسمی و حتی محیطی را به ما مخابره می کند؛ مثلا ترس از شکست های مکرر و اشتباه یکی از این دلایل است.
عدم تمایل به نوشتن مشق به واقع در این شرایط راهکاری است تا عزت نفس خود را به روشی کودکانه حفظ کند و در این میان والدین به عنوان حمایتگر و مشوق نقش کلیدی دارند و هر مشقی را که کودک می نویسد می توانند با تشویق موثر مورد حمایت قرار دهند و نباید اگر دانش آموز نتوانست سریعا درست مطالب را بنویسد او را مورد سرزنش قرار دهند.
در این میان ضعف در مهارتهای پایه مانند خواندن و نوشتن به ویژه در کودکان کلاس اولی می تواند در عدم تمایل به نوشتن تکالیف تاثیر مستقیمی داشته باشد که در گذر زمان منجر به بی انگیزگی در نوشتن تکالیف می گردد.
یکی از عوامل موثر در ننوشتن تکالیف، وضعیت جسمی کودکان است؛ کودکی که شب ها دیرهنگام می خوابد، صبح روز بعد بی حوصله است، در کلاس آنلاین هم چیز زیادی با این شرایط خستگی و خواب آلودگی یاد نمی گیرد و متعاقبا برای نوشتن تکالیف دچار بی میلی می شود.
همچنین نباید تکالیف پشت سر هم به کودک داده شوند؛ اگر یک مشق فارسی نوشته با یک وقت مناسب برای استراحت، متعاقبا ریاضی، علوم و … به او داده شود تا توان انجام تکالیف را داشته باشد.
از یک منظر دیگر نیز دیده شده که کودکانی که در خانواده های پرتنش حضور دارند فاقد تمرکز و انگیزه لازم برای انجام تکالیف می شوند و مدرسه و معلم باید با شناخت کافی از دانش آموز خود به جای اصرار به مشق نوشتن برای حمایت های عاطفی و روانی وارد عمل شود تا حس امنیت در کودک در مدرسه و همسالان ایجاد گردد.
همچنین حجم تکالیف در ایجاد انگیزه دانش آموز برای نوشتن مشق سهم بسزایی دارد؛ وقتی به یک کودک کلاس اولی حجم زیادی از تکالیف به طور روزانه داده شود، قطعا خسته و دلزده می شود؛ بهتر 2 تا 3 مشق با محتوای آموزشی مناسب در طول روز داشته باشد و تکالیف ضمن اینکه نباید حالت یکنواخت داشته باشند باید با زندگی واقعی دانش آموز هم مرتبط باشند؛ به واقع باید مشق از یک وظیفه تحمیلی به یک تجربه یادگیری برای دانش آموزان مقطع ابتدایی به ویژه کلاس اولی ها تبدیل شود که جذابیت مطلوبی نیز برایش ایجاد می کند.
معلم باید تکالیف را به صورت متنوع و خلاقانه و منطبق با سطح توانایی دانش آموز طراحی کند و در آنها سعی بر شکوفایی سطح خلاقیت کودک داشته باشد.
مشق نوشتن باید به فرصتی برای رشد کودک تبدیل شود؛ کلاس اولی ها در این میان به توجه بیشتری نیاز دارند به ویژه در شرایط و بحران کنونی که بر خانواده ها تاثیر گذاشته است. تامین امنیت روانی و عاطفی و عدم تاکید بر انجام بی عیب و نقص تکالیف در این میان سهم بسزایی دارد، وقتی در این مقطع تحصیلی که نخستین پایه سوادآموزی شکل می گیرد، حس خوب به جای اجبار در نوشتن تکالیف به کودک القا شود در دوره های بعدی دیگر مشق نوشتن آنقدر سخت و دشوار نخواهد بود.
تاکید می شود که کیفیت بر کمیت در نوشتن مشق کلاس اولی باید در اولویت قرار بگیرد، لازم نیست که حتما تمام مشق ها نوشته شوند اما نتیجه چیزی برای یادگیری کودک به همراه نداشته باشد، این وضعیت موجب احساس عدم موفقیت می شود، چون کلاس اولی مشق ها نوشته اما چیز زیادی یاد نگرفته.
برای کلاس اولی ها مشق اگر به یک تجربه بازی محور تبدیل شود، لذت بخش خواهد شد؛ استفاده از مدادرنگی، کشیدن تصاویر جالب برای انتقال مفاهیم ریاضی و علوم و … با صبر و همراهی والدین در تحقق این هدف نقش موثری دارد و از تشویق هم به عنوان یک عامل موثر و ویژه توسط والدین و معلمان نباید غافل شد.
یادداشت از: مریم شمالیان
بخشهای دیگر این گزارش را در لینک های زیر بخوانید:
