ورزش زورخانه ای در ایران صرفا یک فعالیت بدنی برای پرورش جسم نبوده است. گود زورخانه در حقیقت یک کلاس درس برای آموزش مکتبی عمیق به نام جوانمردی است. برای درک بهتر این مفهوم باید به ریشه های تاریخی و فلسفی آن در اخلاق ایرانی و اسلامی نگاهی بیندازیم. فتوت و جوانمردی مفهومی است که ریشه در دوران پیش از اسلام در ایران دارد. زمانی که دفاع از مظلوم و راستی برترین فضیلت اخلاقی شمرده می شد. اما این مفهوم با ظهور اسلام و تجلی آن در سیره امیرالمومنین علی (ع) به نقطه کمال و شکوفایی خود رسید و از یک ویژگی صرفا حماسی به یک چارچوب جامع اخلاقی و عرفانی ارتقا یافت.
امروز شاید رونق زورخانه ها کمتر شده باشد اما اخلاق جوانمردی می تواند و باید در مرکز مهم ترین نهاد اجتماعی ما یعنی خانواده امتداد پیدا کند. تبدیل کردن سفره خانه به گود زورخانه به معنای پیاده سازی همان اصول متعالی در روابط روزمره زناشویی و والدگری است.
اولین درسی که هر ورزشکار هنگام ورود به زورخانه می آموزد خم کردن سر برای عبور از درِ کوتاه آن است. این نماد عملی افتادگی و مبارزه با تکبر است. در علم اخلاق غرور ریشه بسیاری از رذایل است و در زندگی مشترک قاتل خاموش محبت محسوب می شود.
همسر جوانمرد کسی است که در برابر شریک زندگی خود سپر غرور را می اندازد. وقتی در یک بحث خانوادگی حق با اوست به جای تحقیر طرف مقابل و اثبات برتری خود با بزرگواری از خطا چشم پوشی می کند. در مکتب پهلوانی زدن حریفی که روی زمین افتاده بالاترین ننگ است. در خانه هم سرزنش کردن همسری که به اشتباه خود پی برده و در موضع ضعف قرار دارد دور از شان یک انسان رشدیافته است. گذشت، همان قدرت بازویی است که در روح انسان متجلی می شود.
همچنین باید توجه داشت که ایثار و ازخودگذشتگی ستون های خیمه خانواده است. در حقیقت جوانمردی یعنی ترجیح دادن نیاز دیگری بر نیاز خود. در ساختار خانواده این فضیلت اخلاقی به شکل فداکاری های روزمره خود را نشان می دهد. مادری که از استراحت خود می گذرد تا فضای آرامی برای خانواده فراهم کند یا پدری که با وجود خستگی های مفرط کاری با روی گشاده وارد خانه می شود در حال تمرین عملی فتوت هستند.
این مفهوم عمیق اخلاقی به ما یادآوری می کند که ازدواج یک قرارداد تجاری برای تقسیم مساوی منافع نیست بلکه یک پیمان مقدس برای رشد دادن یکدیگر است. وقتی هر دو طرف با نیت جوانمردی وارد میدان زندگی شوند دیگر کسی به دنبال محاسبه دقیق وظایف نیست بلکه هر کس تلاش می کند بار بیشتری از دوش دیگری بردارد. البته که توجه کردن به وظایف هم برای فراهم آمدن یک زندگی خوب باید مورد توجه طرفین قرار گیرد. اما باید توجه به ایثار را در هیچ یک از این تقسیم وظیفه فراموش نکرد.
بخش مهمی از فرهنگ پهلوانی در ایران به سفره داری و رسیدگی به حال همسایگان و نیازمندان گره خورده است. سفره خانه ایرانی باید امتداد همان نگاه کریمانه باشد. آموزش عملی این فضیلت به نسل بعد زمانی اتفاق می افتد که فرزندان ببینند والدینشان چگونه با احترام و بدون منت گره از کار دیگران باز می کنند و درِ خانه شان به روی اطرافیان باز است. این سبک زندگی اخلاق را از صفحات کتاب های فلسفی خارج کرده و در کالبد زندگی روزمره می دمد.
