ماه رمضان که به نیمه می رسد سفره های افطار به اوج رونق خود می رسند. در این شب عزیز که متعلق به کریم اهل بیت امام حسن مجتبی (ع) است سنت زیبای افطاری دادن در بین ایرانیان شدت می گیرد. اما اگر کمی دقیق تر به لیست مهمانان این ضیافت ها نگاه کنیم با یک جای خالی بزرگ مواجه می شویم. ما معمولا کسانی را دعوت می کنیم که دوستشان داریم. کسانی که با آنها رودربایستی داریم یا کسانی که قبلا ما را دعوت کرده اند. در واقع سفره های ما اغلب دایره ای بسته از فامیل و دوستان است که گاها همگی از رفاه نسبی برخوردارند و شاید حتی میل زیادی به غذاهای سفره افطار نداشته باشند.
در این میان گروه بزرگی از آدم ها هستند که درست در چند قدمی ما زندگی می کنند اما در هیچ لیستی جای ندارند. همسایه ای که تازه اسباب کشی کرده، پیرمرد تنهایی که بچه هایش خارج از کشور هستند، دانشجویی که در شهر غریب درس می خواند یا سرایدار زحمتکش ساختمان. پویش همسایه غریب تلنگری است به سبک زندگی مدرن ما تا در شب میلاد کریم ترین مرد تاریخ سفره هایمان را از حصار دیوار خانه ها بیرون ببریم و کسانی را مهمان کنیم که شاید سال هاست کسی زنگ خانه شان را برای افطاری نزده است.
زندگی شهری و آپارتمان نشینی ما را از نظر فیزیکی به هم نزدیک اما از نظر عاطفی فرسنگ ها دور کرده است. در یک مجتمع بیست واحدی ممکن است همسایه دیوار به دیوار از گرسنگی یا افسردگی همسایه اش خبر نداشته باشد.
شب ولادت امام حسن (ع) فرصتی طلایی است تا این سردی رابطه ها کم شود. اطعام در فرهنگ اسلامی فقط برای سیر کردن شکم نیست بلکه ابزاری برای پیوند قلب هاست. وقتی شما یک ظرف آش یا چند عدد نان تازه و پنیر و سبزی را تزیین می کنید و برای همسایه ای می برید که هیچ سلام و علیکی با او ندارید در واقع دارید می گویید من تو را می بینم و به یادت هستم. این پیام برای کسی که در تنهایی زندگی می کند از هزار وعده غذایی ارزشمندتر است.
امام حسن مجتبی (ع) را کریم می نامند چون بخشش ایشان بی چشمداشت بود. ما در زندگی اجتماعی اغلب دچار معامله گری ناخودآگاه هستیم. فلانی را دعوت می کنم چون او مرا دعوت کرده بود. برای فلانی کادو می برم چون برایم کادو آورده بود. این رفتار اگرچه خوب است اما تجارت است نه کرامت.
کریم بودن یعنی شکستن این چرخه. یعنی محبت کردن به کسی که نه توقعش را دارد و نه توان جبرانش را. پویش همسایه غریب دقیقا روی همین نقطه دست می گذارد. شما قرار نیست یک مهمانی پرهزینه بگیرید. قرار است سهم کوچکی از همان غذایی که برای خودتان پخته اید را با عشق جدا کنید و به دست کسی برسانید که هیچ دینی به گردن شما ندارد.
شاید بگویید در ساختمان ما فقیر وجود ندارد. اما فقر فقط فقر مالی نیست بلکه فقر عاطفی گاهی دردناک تر است.
سالمندان تنها، پدربزرگ ها و مادربزرگ هایی که همسرشان فوت کرده و فرزندانشان گرفتار زندگی خود هستند. یک کاسه شله زرد نذری از طرف شما می تواند تنها مکالمه آنها در طول یک هفته باشد.
افراد غیربومی، دانشجویان، کارگران یا کارمندان جوانی که دور از خانواده در شهر شما زندگی می کنند. برای آنها بوی غذای خانگی همسایه یادآور دلتنگی برای مادر است. سهیم کردن آنها در افطار حس امنیت و آشنایی ایجاد می کند.
خانواده های آبرودار، کسانی که با سیلی صورت خود را سرخ نگه می دارند. شاید کارمندی که حقوقش کفاف نمی دهد یا پدری که بیمار است. شناسایی این افراد نیاز به دقت و ظرافت دارد تا عزت نفسشان خدشه دار نشود.
نکته بسیار مهم در سیره امام حسن (ع) نحوه بخشش است. ایشان طوری کمک می کردند که طرف مقابل شرمنده نشود.
بگویید امشب شب میلاد امام حسن (ع) است و ما دوست داشتیم شادی مان را با شما تقسیم کنیم یا نذری است لطفا قبول کنید تا ما هم حاجت روا شویم. استفاده از کلمه نذری بار سنگین منت را از بین می برد و پذیرش آن را برای همسایه راحت می کند.
همچنین این پویش بهترین کلاس درس عملی برای تربیت فرزندان است. به جای اینکه فقط برای بچه ها قصه امام حسن (ع) را بگویید ظرف غذا را به دستشان بدهید تا آنها زنگ در همسایه را بزنند.
با این کار کودکان نکات زیادی را یاد میگیرند. مثلا خجالت نمی کشند و ارتباط گیری برایشان راحت تر میشود. دوم اینکه کودک لذت بخشندگی را با تمام وجود حس می کند. او یاد می گیرد که جشن تولد امام فقط موقعیتی برای شادی ما نیست بلکه بهانه ای است برای شاد کردن دل دیگران.
سفره امام حسن (ع) به وسعت تاریخ پهن است و هیچکس از پای آن گرسنه برنمی گردد. امشب بیایید ما هم شعبه ای کوچک از آن سفره را در آپارتمان هایمان برپا کنیم. لازم نیست کل محل را اطعام کنیم. اگر هر خانواده ایرانی فقط یک بشقاب افطاری برای فقط یک همسایه غریب ببرد میلیون ها نفر در این شب عزیز طعم محبت و کرامت را خواهند چشید.
