نرگس چهل مقام؛ همسایه همیشگی حافظ و ادبیات

این بخشی از درد‌ دل‌های ساکنان اطراف کارخانه روغن نباتی شیراز است، حکایت این کارخانه به‌‌ همان حکایت مثنوی هفتاد منی می‌ماند که انگار دیگر هیچ کس آن را نمی‌خواند و نمی‌بیند. گویا این تکرار به جای اینکه مسئولان استانی را به اقدامی فوری تشویق کند، آن‌ها را همچون آرام بخشی بی‌حس کرده است.

فاصله آرامگاه حافظ با کارخانه روغن نباتی شیراز کمتر از یک کیلومتر است، کارخانه‌ای که در حدود 50 سال گذشته هیچ کس نتوانسته آن را جابه جا کند و صرف‌نظر از گازهای سمی که به شهروندان شیراز و گردشگران غیرشیرازی سوغات می‌دهد، بوی بسیار آزاردهنده‌ای دارد و گریز از آن ناگزیر است.

تنها خبر خوشی که حالا بعد از مدت‌ها، اداره کل محیط زیست استان فارس به شهروندان می‌دهد این است که حداقل می‌توانیم اطمینان دهیم که گازهای سمی کارخانه مهار شده و باید فکری به حال بوی نامطبوعش کرد که چاره‌ای جز انتقال ندارد.

2سال دیگر هم وقت می‌خواهیم

بحث انتقال کارخانه روغن نباتی شیراز سال‌ها، بلکه دهه هاست که بر سر زبان‌ها قرار دارد، یعنی جزء درخواست‌های مردمی و برخی مسئولان است، اما نه تنها این مهم محقق نشده بلکه به تازگی مسئولان کارخانه که انگار بیشتر از همیشه متوقع و بی‌خیال همه چیز شده‌اند درخواست چهار، پنج سالی کرده‌اند تا برای جابه جایی فکری کنند.

در این میان هیچ کدام از مسئولان استان هم نیست به این کارخانه داران که گفته می‌شود در تهران سکونت دارند، بگوید بعد از این همه سال اینک باز وقت درخواست وقت کردن است؟

صرف نظر از وجود آثار تاریخی مانند آرامگاه حافظ در کنار این کارخانه دو دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز و دیگر نهادهای مهم نیز قرار دارد.

در سال‌های گذشته با وجود اعتراض‌های شدید مردم ساکن در این منطقه و کتمان برخی مسئولان شیراز، این کارخانه قدیمی همچنان استوار ایستاده و آلودگی زیست محیطی را تشدید می‌کند.

اعتراض‌ها همچنان باقیست

یکی از فروشندگان خیابان چهل مقام در گفت‌‌و‌گو با خبرنگار خانه بهاری می گوید: بیش از 40 سال است بوی نامطبوع این کارخانه را استشمام می‌کنیم، هم مغازه‌ام در این خیابان است هم محل سکونتم، بار‌ها نیز طرح شکایت شده است اما فایده‌ای ندارد.

وی اضافه کرد: می‌گویند 60 سال از زمان تاسیس این کارخانه می‌گذرد و اکنون در شرایطی سخت با ماشین آلات فرسوده در حال کار است.

این شهروند معترض تاکید می‌کند: مدیران اصلی کارخانه که در پایتخت سکونت دارند فقط به فکر درآمدهای چند صد میلیاردی خود هستند.
به گفته این مغازه دار، از زمان پیش از انقلاب موضوع خروج این کارخانه مطرح بوده اما صدای سرفه‌های دردمند مردم این منطقه را تاکنون کسی نشنیده است.

وی بیان کرد: نقاط بسیاری را برای انتقال این کارخانه معرفی کردند از شرق تا غرب و از جنوب تا شمال شهر، اما همچنان آلودگی‌های زیست محیطی این کارخانه را شاهد هستیم و فکر نمی‌کنم امیدی به رفتن آن باشد.

یکی دیگر از کسبه این خیابان می‌گوید: در هیچ نقطه از دنیا این موضوع که در شیراز مورد بی‌اعتنایی مسئولان قرار گرفته پیدا نمی‌شود، مردم آنقدر شکایت و پیگیری کرده‌اند که حکایت مثنوی هفتاد من شده است.

وی اضافه می‌کند: مردم این منطقه حتی تا پای فروش ارزان قیمت خانه‌هایشان رفتند اما هیچکس این خانه‌های آلوده به گاز و بوی آزاردهنده را  قیمت مناسب نمی‌خرد.

این شهروند شیرازی که می‌گوید شغل آزاد دارد، گفت: مسئولان سازمان محیط زیست فارس این کارخانه را آلوده اعلام کرده‌اند و تشخیص دادند که باید از شهر خارج شود اما گوش شنوایی وجود ندارد.

به صورت قانونی این قبیل کارخانه‌ها باید 30 کیلومتر از شهر فاصله داشته باشند و برای نوسازی آن‌ها اقدام شود.

یکی از بانوان ساکن در این منطقه می‌گوید: متاسفانه جهت وزش باد به سمت واحدهای مسکونی ماست. در چنین شرایطی امکان ندارد بتوانیم آپارتمان خود را بفروشیم و فرار کنیم زیرا همه از ماجرای آلودگی این منطقه خبر دارند و مشاورین املاک در این خیابان کار نمی‌کنند، فکر می‌کنم بی‌فایده باشد در این مورد صحبت کنیم.

برخی از اهالی منطقه مصاحبه و فعالیت‌های رسانه‌ای را بی‌فایده دانستند؛ این در حالی است که این کارخانه در بخش خصوصی است که اهالی مدعی هستند به سیستم اقتصاد دولتی وابستگی دارد و در این زمینه کسی پیدا نمی‌شود پست و مقام خود را به خطر اندازد.

رسانه‌ها هم ناامید شده‌اند

گفته‌های بسیاری در مورد انتقال این کارخانه بزرگ تولیدی به گوش می‌رسد و مناطق خاصی را تاکنون برای استقرار جدید آن در شهرک صنعتی شیراز، حاشیه شیراز معرفی  کرده‌اند اما اتفاق خاصی نیفتاده است، هر چند تیترهای بزرگ روزنامه‌های محلی استان فارس به نقل از اعضای شورای اسلامی شهر شیراز، مدیران محیط زیست و دیگر کارساز نبوده و شاید بتوان گفت که همه ناامید شده‌اند.

گفته می‌شود حالا مسئولان این کارخانه مزاحم چند ساله، فرصت ای را طلب کرده‌اند تا برای جابه‌جایی کارخانه روغن نباتی نرگس شیراز، بتوانند آهسته و پیوسته آن را به منطقه ویژه اقتصادی که خارج از شیراز است جابه جا کنند.

به گفته برخی مسئولان استان در زمان تاسیس کارخانه روغن نباتی کمتر از نیم قرن می‌رسد، تنها به فکر راه اندازی آن بوده‌اند و به همین علت در کنار رودخانه خشک تاسیس شد تا بتوانند فاضلاب آن را هم براحتی در همسایگی این رودخانه سرریز کنند.

چرا کارخانه تکان نمی‌خورد؟

درباره علت‌های جابه جا نشدن این کارخانه همواره حرف و حدیث‌های زیادی بین شهروندان به گوش می‌رسد.

یکی از مسئولان کارخانه و ارتباطاتشان در مکان‌ها خاص می‌گوید و دیگری از منافعی که کارخانه برای عده‌ای اندک اما دارای قدرت تصمیم دارد، اما برخی مسئولان شیراز که نخواستند نامشان اعلام شود، مشکلات مربوط به تامین مکان، جلوگیری از بیکاری کارگران کارخانه و پیگیری نکردن برخی مسئولان متولی را از جمله علت‌های این موضوع می‌دانند.

مدیر جدید کارخانه روغن نباتی شیراز مهدی خسروانی پیش تر به رسانه ها گفته بود؛این کارخانه ظرفیت تولید روزانه ۴۰۰ تن روغن را دارد و این در حالی است که طی سالیان اخیر  به دلایل محتلفی تولید آن روزانه به ۱۰۰ تن روغن رسیده است.

وی ادامه می دهد: هم اکنون این کارخانه تنها ظرفیت تولید روغن خام را دارد وهمچنین کارخانه روغن نباتی شیراز از دو خط تولید، با ظرفیت روزانه تولید ۲۰۰ تن روغن تشکیل شده است.

محیط زیست می‌گوید کارهایی کرده است

عطا پورشیرزاد مدیر کل حفاظت محیط زیست استان فارس در یک نشست خبری به انتقال صنایع آلوده در شیراز اشاره می کند و می گوید : در سال ٩٦ گزارشی از دانشگاه شیراز تهیه و میزان مصرف سوخت‌های فسیلی مشخص شد و اعلام شد که ٨٩ درصد منابع آلودگی کلانشهر شیراز ناشی از منابع متحرک است.

پورشیرزاد به انتقال صنایع آلوده در شیراز هم اشاره و آخرین وضعیت انتقال کارخانه‌های آلاینده در شیراز را تشریح واظهاردارد:واحد روغن کشی کارخانه روغن نباتی نرگس نیز کلا تعطیل شده و در حال حاضر تنها بسته بندی انجام می‌شود و زمینی هم در منطقه ویژه مشخص و مقرر به جابجایی طی یکی دو سال آینده شده است.

مدیر کل حفاظت محیط زیست استان فارس اضافه می کند: کارخانه سیمان هم تا دو سه سال آینده در محور خرامه منتقل  وهمچنین کارخانه ریشمک انرژی زیادی برد تا به جاده لپویی منتقل شود.٨٠ درصد اقدامات فیزیکی شرکت پشم شیشه هم در منطقه ویژه انجام شده و تا پایان امسال منتقل می‌شود.

یکی از مطالبات مردم شیراز انتقال سه کارخانه آلاینده شامل سیمان، پشم شیشه و روغن نباتی به خارج شهر است که با توجه به مصمم بودن مدیران استان در حمایت از این روند، تحقق این امر نیازمند عزم جدی و همه‌جانبه مدیران این کارخانه‌ها است.

مدیر کل اسبق حفاظت محیط زیست استان فارس گفته بود: سه کارخانه تولید پشم شیشه ، سیمان و روغن نباتی در شیراز از جمله عوامل آلودگی هوا و مزاحمت شهری بشمار می روند.

اکنون پس از چند سال تلاش، مسئولان محیط زیست استان می‌گویند که تنها توانسته‌اند بخش روغن کشی کارخانه که بو و دود حاصله از آن برای هوای شهر خطرناک بوده است را به دلایل مسائل زیست محیطی تعطیل کنند و با اخطارهای صادر شده توانسته‌اند از خارج از کشور روغن مایع را به داخل کارخانه بیاورند و آن را فرآوری کنند تا خطر و ضرر کمتری برای اهالی منطقه و هوای شهر شیراز داشته باشد.

درخواست فرصت 4 ساله برای جابه جایی کارخانه

مسئولان گفته اند اکنون با گذاشتن فیلتر‌ها و اتخاذ تمهیدات از سوی مسئولان این کارخانه و همچنین محیط زیست فارس، روغن نباتی شیراز تنها بوی نامطبوع خارج می‌کند که نسبت به گذشته این بو دیگر خطری ندارد.

براساس برنامه ریزی‌های انجام شده در شهریور ماه امسال، برنامه چهار‌ساله ارایه شده تا ظرف مدت چهار سال این کارخانه جابه جا شود.

کسی چه می داند شاید چشم نرگس به حقایق نگران شود.

در همین زمینه خبرنگار خانه بهاری تلاش زیادی برای مصاحبه با مسئولان بخش‌های مختلف استان فارس و شهر شیراز کرد که بی‌نتیجه ماند.

انتهای گزارش//