«سال‌های آینده ناچار می‌شویم مدارس را به خانه سالمندان تبدیل کنیم! ضمن اینکه هزینه‌های کهنسالان چندبرابر بیشتر از جمعیت جوان است، آن هم در شرایطی که هم‌اکنون در پرداخت حقوق بازنشستگان هم دچار مشکل هستیم!» این هشداری است که رئیس کمیسیون جوانی جمعیت چندی پیش داده بود. جمعیت‌شناس شهلا کاظمی‌پور روز گذشته ۱ مرداد اعلام کرده است که براساس پیش‌بینی‌های انجام شده «در سال ۱۴۲۰ نزدیک به ۲۰درصد جمعیت ایران را سالمندان تشکیل می‌دهندو در سال ۱۴۳۰ نیز ۳۰درصد جمعیت کشور سالمندان بالای ۶۵سال خواهند بود.» این درحالی است که اگر فقط بیش از ۷ درصد جمعیت کشور بالای ۶۵سال باشند، کشور وارد مرحله سالخوردگی جمعیت می‌شود.
در آخرین سرشماری ایران که در سال ۱۳۹۵ انجام گرفت، سالمندان فقط ۲.۹ درصد جمعیت کشور بودند.
طبق آخرین آمار در حال حاضر ۱۰ میلیون سالمند بالای ۶۰ سال در کشور داریم. اما شیب تند سالمندی جمعیت باعث شده فقط در طول ۲۳ سال این تعداد از ۱۰ به ۲۰ درصد برسد، این درحالیست که رسیدن به ۲۰ درصد جمعیت سالمند در آمریکا ۷۰ سال، در سوئد ۹۰ سال و در فرانسه ۱۲۰ سال طول کشیده است. یعنی سرعت سالمندی در ایران ۳ تا ۶ برابر دیگر کشورهاست. از طرفی زیرساخت‌ها برای این پدیده در کشور ما آماده نیست و در ایران به‌ازای هر ۶۴۰ نفر سالمند فقط یک تخت آسایشگاهی وجود دارد.
کارشناسان معتقدند کاهش ارزش حفظ خانواده، افزایش زوجین نابارور، تک فرزندی، بی‌میلی به ازدواج و تجرد از عوامل بحران سالمندی است. اکنون حدود ۴ میلیون نفر از جوانان کشور در سن ۳۱ تا ۳۹ سال مجرد هستند و اگر ازدواج نکنند با پدیده بحرانی‌تری به نام «سالمندان تنها» رو‌به‌رو خواهیم شد.
رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران سیدعلیرضا مرندی مشکلات اقتصادی را عامل سالمندی جمعیت می‌داند و می‌گوید که مشکلات اقتصادی در جامعه، یکی از علل مهم عدم فرزندآوری و ازدواج است و «بسیاری از جوانان به همین دلیل از ازدواج خودداری می‌کنند و یا بعد از ازدواج تمایلی به فرزندآوری ندارند.»معاون برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد دبیرخانه ستاد ملی جمعیت انسیه کتابچی معتقد است که مسائل اقتصادی مقصر اصلی کاهش فرزندآوری نیست و می‌گوید که اولویت مردم فرزندآوری نیست و همین مسئله باعث شده گرایش به فرزند کاهش پیدا کند. «۴۰ سال پیش سفره مردم کوچکتر بود، ولی فرزند بیشتری داشتند و امروز هم فرزندآوری باید به ارزش تبدیل شود.»
کارشناسان توصیه می‌کنن مقابله با سقط جنین یکی از راه‌های افزایش جوانی جمعیت است. همچنین مشوق‌های فرهنگی و اقتصادی می‌تواند در ازدواج به هنگام و فرزندآوری موثر باشد. راهکار دیگر اجرای درست قانون جوانی جمعیت و نظارت بر آن است چرا که مادران زیادی به دلیل مشکلاتی که در فعالیت‌های اجتماعی روزانه‌شان دارند مثل محیط کار، دانشگاه و… از فرزندآوری منصرف می‌شوند یا تک‌فرزندی را انتخاب می‌کنند.
