در مطلب قبلی «خانواده با نشاط» خانه بهاری در این خصوص صحبت کردیم که ارتباط در خانواده یکی از مهم‌ترین هنرها و مهارت‌هایی می‌باشد که هر شخص باید آن را به طور کامل فراگیرد. چرا که به هر میزان فضای خانواده در بستر یک ارتباط اثر بخش شکل بگیرد، تعامل اعضای خانواده با صمیمیت و امنیت بیشتری همراه خواهد بود و در نهایت تجربه‌ی با نشاط تری در کنار هم خواهند داشت.
در ادامه‌ی آن از دو مهارت لازم برای ایجاد ارتباط مؤثر در خانواده نام بردیم که به صورت مفصل به مهارت «خوب گوش دادن» پرداختیم و امروز در این گزارش به سراغ مهارت دوم یعنی مهارت «سخن گفتن» می‌رویم. برای مطالعه دقیق‌تر گزارش قبلی با عنوان «حیات نشاط، وابسته به ارتباط مؤثر» را بررسی کنید.
در ادامه‌ی گزارش امروز خانه بهاری با مریم تابنده مشاور تخصصی نوجوان و خانواده همراه می‌شویم تا با مهارت «سخن گفتن» آشنا شویم.
اول لوله‌کشی کن بعد آب بفرست
برای تأمین آب یک منطقه قبل از هرکاری باید بستری جهت لوله‌کشی متناسب با فضا طراحی و اجرا شود. آبی که مایع حیات هست اگر در بستری مناسب استفاده و توزیع نشود، هدر می‌رود و ممکن است برای همه اعضای جامعه به سهولت قابل استفاده و دسترسی نباشد.
در مقیاس کوچکتر در خانواده هم به همین صورت است. ارتباط اثر بخش در خانواده هم شبیه لوله‌کشی در ساختمانی است که در آن زندگی می‌کنیم. پدر و مادر در فضای خانواده قبل از هرگونه رفتار و برنامه‌ای، هر چند بسیار مفید و ارزشمند باشد باید ابتدا لوله کشی کنند.
من والد باید ابتدا یک ارتباط اثر بخش را در فضای خانواده ایجاد کنم، سپس سایر فعالیت‌ها و تدابیر تربیتی را در بستر آن ارتباط دنبال کنم. نفوذ و تأثیرگذاری در اعضای خانواده به میزان ارتباطی است که با آن‌ها برقرار می‌کنیم.
در مطلب قبل به یکی از مهارت‌های ایجاد ارتباط اثر بخش یعنی «خوب گوش دادن» پرداختیم که در ادامه به سراغ مهارت «سخن گفتن» می‌رویم.
چطور مؤثر گفت‌وگو کنیم؟
«مهارت سخن» گفتن شامل تعدادی مراحل و اصولی است که یادگیری و به کار بردن صحیح آن‌ها باعث افزایش کیفیت گفت‌وگو خواهد شد و در نتیجه ارتباط اثر بخش‌تر و پرنشاط‌تری را رقم خواهد زد.
برای شروع یک گفت‌وگو اثر بخش باید به 5 مرحله توجه کنیم. در ادامه به هر کدام از این نکات می‌پردازیم.
1) اولین مرحله عدم اضطراب است به این معنا که گفت‌وگو برای بسیاری از افراد امری غیر ضروری و بعضاً توأم با ترس است، برای شروع یک گفت‌وگوی اثر بخش اولین قدم اراده یک ارتباط بدون ترس و اضطراب است.
باید توجه داشت به میزانی که قبل از صحبت بدون ترس و واهمه در فضای گفت‌وگو قرار بگیرم طرف مقابل با من راحت‌تر ارتباط می‌گیرد.
ترس از گفت وگو دلایلی متعددی می‌تواند داشته باشد:
۱.خجالتی بودن
۲.شخصیت درون‌گرا داشتن
۳.عدم توانایی صحبت
۴.شخصیت رسمی وجدی داشتن
و خبر خوب این است که تمام این موارد پس از کشف و شناخت با تمرین قابل کنترل هست.
2) دومین مرحله نفوذ است. لحظه‌ی شروع مهم‌ترین قسمت یک گفت‌وگو است. نقطه‌ی شروع میل مخاطب را به ادامه یا پایان گفت‌وگو تعیین می‌کند.
هر چقدر شروع با روی باز، همراه لبخند، پر انرژی و همراه با کلمات زنده باشد، مخاطب به ادامه صحبت ترغیب می‌شود و از طرف دیگر اگر برخورد اول متکبرانه، سرد، خشک و از بالا به پایین باشد، نفوذ اتفاق نمی‌افتد و در همان ابتدا ارتباط قطع می‌شود.
3) داشتن انعطاف سومین مرحله است. منِ گفت‌وگو کننده باید تمام تلاشم را انجام دهم که متناسب با مخاطب، خودم را با او همراه و هم سطح کنم. در واقع تلاش کنم به دنیای او وارد شوم و با عینک او به هستی نگاه کنم.
در این مرحله فرد سوار ماشین ارتباط شده است و فرمان ماشین به دستان اوست، باید مسیر گفت‌وگو را به سمتی هدایت کند که برای مخاطب دلچسب، شیرین و لذت‌بخش باشد که باتمام وجودش ترغیب به ادامه گفت وگو شود.
4) چهارمین مرحله تثبیت است. در این مرحله باید مراقب باشم گفت‌وگو در فضای خانواده به سمت فضای یک‌طرفه و بازجویی نرود، به میزانی که طرف مقابلم صحبت می‌کند من نیز از خودم می‌گویم. در این صورت مخاطب احساس کند به گفت‌وگو با او علاقه‌مند هستم.
وزن گفت‌وگو باید دو طرفه باشد، هرچه قدر دو طرف باهم و هم‌وزن در کلام حرکت کنند، ارتباط عمیق‌تری به همراه تثبیت بیشتری خواهند گرفت.
5) مرحله پنجم علاقه‌مندی است. در تمام لحظات ارتباط به علاقه‌مندی‌های طرف مقابل توجه کنم و با او در مسیر ارتباط حرکت کنم. راز یک ارتباط پویا، اثربخش و پرنشاط، حرکت همزمان افراد در گفت‌وگو است.
هم سطحی و در نظر گرفتن علاقه‌مندی‌ها باعث می‌شود طرفین گفت‌وگو، به یکدیگر احساس تعلق کنند و به ادامه گفت‌وگو مشتاق شوند.
به ارتباط فرصت دهیم!
نکته مهم و طلایی که باید به آن توجه داشته باشیم این است که به دنبال نتیجه فوری و ایجاد یک فضای پرنشاط در همان ابتدای ارتباط نباشم و برای ارتباط مداوم برنامه‌ریزی کنیم. فضای پر نشاط محصول حوصله، تلاش و مداومت در ایجاد یک ارتباط اثر بخش هست.
از همین امروز شروع کنم.
