تا حالا به نوآوری اجتماعی فکر کرده‌اید؟ معمولا وقتی واژه نوآوری را می‌شنویم، اولین موضوعی که به ذهنمان می‌رسد ایجاد و توسعه یک فناوری جدید است. اما مفهوم نوآوری در عرصه اجتماع علاوه بر توسعه؛ باعث رشد و تعالی جامعه هم می‌شود. فعالیت‌های جدیدی انجام می‌شود تا مسائل به دست خود افراد، با نگاهی نو حل شود.مشارکت و تشکل‌های اجتماعی یکی از ضرورت‌های جوامع امروزی است. در این بین نقش زنان و دختران به عنوان نیمی از جمعیت جامعه مهم و پررنگ است. مشارکت زنان علاوه بر رشد و توسعه جوامع، باعث می‌شود بسیاری از نیازهای روانی آنها مثل حس مفید بودن، خودشکوفایی و… هم برطرف شود.
درباره این موضوع با بانویی صحبت کردیم که هم همسر است و هم مادر. علاوه بر این خودش هم دستی بر آتش دارد. مجری طرح‌های زیادی در زمینه نوآوری اجتماعی است و توانسته زنان و دختران زیادی را به میدان بیاورد. این بانو محیا ملک محمدی، راهبر مجموعه‌های مردمی در عرصه نوجوانان و مسئول فعالیت‌های رسانه‌ای سازمان تبلیغات اسلامی است. در اینباره می‌گوید: «تلاش ما این بوده که بانوان را برای مشارکت اجتماعی به عرصه بیاوریم. تا یک موج زنانه شکل بگیرد مثل اوایل انقلاب.»
نقش‌یابی زنان؛ نیاز نوآوری اجتماعی
در یک مشارکت و نوآوری اجتماعی مهم‌ترین مسئله احساس نیاز کردن است. یعنی فرد به این نتیجه برسد که تنها کسی که می‌تواند این مسئله را حل کند من هستم. حالا یا خودم به تنهایی یا با همفکری جمعی. به گفته ملک محمدی «ما معتقدیم بانوان می‌توانند نقش داشته باشند. به میدان بیایند و بقیه را هم بیاورند. این نباید شعاری و نمایشی باشد. در واقع زنان و دختران باید نقش خودشان را در حل مسئله پیدا کنند.»
حالا یکسالی هست، این موضوع که دختران و زنان خودشان باید راه‌حل ارائه بدهند، جرقه‌ای برای این بانوی فعال در عرصه اجتماعی شده است. در سراسر کشور، دختران با استعدادی که دغدغه حل مسئله دارند را شناسایی می‌کند. در میزگردهای اختصاصی، مسائل مربوط به اطرافیان، مدرسه و خانواده‌هایشان را مطرح می‌کنند و خودشان راه‌حل ارائه می‌دهند. گاهی هم از همفکری بعضی نهادها استفاده می‌کنند. این باعث شد گفتمانی به نام «کار را بسپار به دخترها» شکل بگیرد.این روزها که مسئله مهم جهان اسلام؛ غزه و نسل کشی مردم فلسطین شده است، میدان جهادشان تغییر کرده است. مشغول جمع‌آوری کمک‌های مالی و کارهای رسانه‌ای برای مردم مظلوم فلسطین هستند.
موج نقش‌آفرینی باید ایجاد شود
این فعال عرصه نوآوری اجتماعی معتقد است، لازمه جامعه امروز این است که زنان و دختران برای حل مسئله وارد میدان شوند. اما برای ورود آنها یک عزم و اراده جدی نیاز است. نه فقط بین خود بانوان بلکه بین همه اقشار. در واقع بین حلقه‌های میانی مثل سیاست‌گذاران، رسانه‌ها، سرمایه‌گذاران و… باید موج لزوم نقش آفرینی زنان ایجاد شود.
این زمین قطعا هموار نیست. سختی‌های زیادی دارد. جز با اراده محکم و عزم جزم نمی‌توان قدم موثری در این مسیر برداشت. از ملک محمدی درباره مهم‌ترین چالش در عرصه نوآوری اجتماعی پرسیدیم. او معتقد است که با تمام تلاشی که در این مسیر شده است، هنوز نتوانستیم «گفتمان نقش آفرینی بانوان و دختران را ایجاد کنیم.»زمانی بانوان و دختران می‌توانند در نقش نوآوران اجتماعی موثر باشند که همه بخواهند؛ نه فقط خود بانوان. متاسفانه افرادی که قائل به زن متحجر یا همان الگوی شرقی هستند بزرگترین مانع برای شکل‌گیری این یک صدایی‌اند.
کسی قرار نیست جای من کار کند
اشاره کردیم که محیا ملک محمدی علاوه بر فعالیت در عرصه نوآوری اجتماعی، مادر و همسر هم هست. به همین خاطر از او درباره تجربه‌اش که چطور یک بانوی علاقه‌مند هم پایگاه مادری و همسری را خوب مدیریت کند و هم به علاقمندی‌اش در این حوزه برسد، پرسیدیم. به گفته او«بهتر است از نوجوانی تا سنین قبل از ازدواج در بانوان ایجاد انگیزه کنیم.» اما معمولا این بازه نادیده گرفته می‌شود.بانوان را زمانی که هنوز نقش دختری دارند و مسئولیتشان در خانه کمتر است، وارد این عرصه کنیم. انگیزه « من موثرم. مسائل باید به دست من حل شود. من باید آینده را بسازم. کسی قرار نیست جای من کار کند.» در او ایجاد کنیم. در نتیجه بعد از ازدواج و زمان مادری هم این انگیزه و نقش‌هایش را بهتر می‌تواند مدیریت کند.
جمع مادری و مشارکت
توصیه دیگری هم با اشاره به «جریان مادرانه» که چند سالی آن را اداره می‌کند داشت. این مجموعه برای افرادی است که با وجود همسر و فرزند مشتاق مشارکت اجتماعی هستند. همه فعالیت‌های این جریان توسط مادرانی که چند فرزند دارند اداره می‌شود. اما هرکسی با توجه به توان و زمان خودش. مثلا کسی در خانه کتاب خلاصه می‌کند، محتوا تهیه می‌کند، در پارک‌ها می‌رود با مادرهای دیگر صحبت می‌کند و… . ملک محمدی گفت: «مادری و همسری مانع این نیست که ما از نقش تاریخی‌مان دست برداریم. اما به ظرف وجودی و توان ما بستگی دارد. گاهی در سطح ملی فعالیم و گاهی در حد همان فامیل و محله خودمان. مهم این است که نسبت به مسائل اطرافمان خنثی نباشیم.»
